فاضل قه‌ره‌داغی

گه‌وره‌كان و بچووكه‌كان

ڕۆمــان

كتێبی زاگرۆس

(5)

چاپی ئەلکترۆنی

2020

ئه‌م رۆمانه‌ ساڵی 2007 بڵاوكرابووه‌وه‌. له‌و كاته‌شه‌وه‌ كه‌مێك شت له‌ڕووی سیاسی‌و خزمه‌تگوزاری‌و ته‌كنه‌لۆجیا‌و كۆمه‌ڵایه‌تییه‌وه‌ گۆڕاون؛ هه‌ندێك بۆ باش‌و هه‌ندێك بۆ خراپ. یه‌ك شت ڕاست ماوته‌وه‌، لێره‌‌و له‌هه‌موو شوێنێكی جیهانه‌كه‌مان:

گه‌وره‌كان درۆ له‌گه‌ڵ بچووكه‌كان ده‌كه‌ن.

ناوی كتێب: گه‌وره‌كان‌و بچووكه‌كان

جۆر: ڕۆمان

ساڵی چاپی یه‌كه‌م: 2007

ناوونیشانی چاپی یه‌كه‌می كتێبه‌كه‌: وه‌ره‌وه‌ ماڵ حاجی له‌قله‌قه‌ خۆشه‌ویسته‌كه‌مان

ساڵی چاپی دووه‌م: 2018

به‌رگ‌و ناوه‌وه‌: نووسه‌ر

مافه‌كان هی نووسه‌رن

ئه‌م ڕۆمانه‌ به‌ ئینگلیزی بڵاوكراوه‌ته‌وه‌ (2016):

Fadhil Qaradaghi

The Bigs and the Littles

رۆمانه‌كه‌ به‌ ئینگلیزی له‌ ئه‌مازۆن:

https://www.amazon.com/dp/9933916408

كتێبه‌كه‌ به‌ ئینگلیزی هه‌روه‌ها كتێبخانه‌ی زانیار‌ بۆ ناو كوردستان له‌چاپی داوه‌ته‌وه‌

رۆمانه‌كه‌ به‌ كوردی له‌ ئه‌مازۆن:

https://www.amazon.com/dp/1726374653

ISBN-13: 978-1726374651

ISBN-10: 1726374653

ئەمە نوسخەی Epub ـە. لینکەکەی بۆ کڕین:

http://www.lulu.com/content/e-book/the-bigs-and-the-littles/26370780

ISBN: 978-1716138379

پێگەی ئینته‌رنێتی نووسه‌ر:

www.zagros.org

كتێبی زاگرۆس (5)

(كتێبی زاگرۆس) زنجیره‌ی كتێبه‌كانی نووسه‌ره‌ به‌ناوی سایته‌كه‌یه‌وه‌

پێشكه‌ش به‌

گیانی‌ باوكم

و

ژیانی‌ دایكم

دوو نموونه‌ی‌ پاكی‌ و ڕاستگۆیی‌

1
مــــاڵ

پێده‌كه‌نی‌و هاواری ده‌كرد:

-هه‌ڵسن دره‌نگه‌. دره‌نگه‌. گوێتان لێ نییه‌؟

به‌ڵێ گوێمان لێیه‌ ئیتر بۆ هاوار ده‌كه‌ی؟

ده‌یوت دره‌نگه‌‌و پێده‌كه‌نی. گوێمان لێیه‌‌و ده‌نگی دایكمانه‌. سه‌د ساڵه‌ هاواره‌كه‌ نه‌گۆڕاوه‌. سه‌د ساڵ؟! كه‌واته‌ سه‌د ساڵه‌ ده‌ڵێ دره‌نگه‌‌و دره‌نگیش نییه‌. دره‌نگه‌ بۆ ئێمه‌، بۆ ئه‌وان نا. هه‌موو ڕۆژێك ده‌مانبیست: هه‌ڵسن! هه‌ڵسن! هه‌موو ڕۆژێك هه‌ینی‌و هاوین‌و پشووه‌كانی تر نه‌بێ كه‌ مرۆڤه‌كان عاقڵ ده‌بن‌و قوتابخانه‌كان داده‌خه‌ن. گوێمان له‌ هاواره‌كه‌ بوو، من‌و كاكم گوێمان لێ بوو. لانه‌ جیقن بیستی؟ نازانم، ئه‌و له‌ ژووره‌ جیقنه‌كه‌ی بوو.

دایه‌ هاواری كرده‌وه‌‌و ئه‌مجاره‌ وه‌كو كه‌سێك كاره‌با گرتبێتی له‌ جێگه‌ ڕاپه‌ڕیم. هه‌موو جارێك دوای چواره‌م هاوار ڕاده‌په‌ڕم. بۆچی چواره‌م؟ بۆچی سێیه‌م یان پێنجه‌م نه‌بێ؟ نه‌مده‌زانی بۆچی.

لێفه‌كه‌م وه‌كو دووپشك له‌سه‌ر خۆم لابرد. چاوێك كراوه‌، چاوێك داخراو، دوو قاچیشم بۆ ئاوده‌ست ده‌یانبردم. له‌هه‌موویان زووتر هه‌ڵده‌ستام، به‌ڵام لای دایكم یه‌كێك بووم له‌ ته‌مبه‌ڵه‌كان. ده‌بوایه‌ دوای ئاوده‌ست به‌په‌له‌ ده‌موچاوم له‌ ده‌ستشۆره‌كه‌ (له‌و ماڵه‌ گه‌وره‌یه‌مان هه‌ر ئه‌و یه‌كه‌یان ساغ بوو ‌و ئیشی ده‌كرد، باوكم به‌ ساڵێك ده‌ستشۆرێك چاكناكاته‌وه‌) بشتایه‌ كه‌ دایه‌ هه‌موو جارێك ده‌یوت ئاگای لێ بووه‌ شه‌و قالۆنچه‌كان ده‌یانلسته‌وه‌—ده‌موچاوم نه‌ك ده‌ستشۆره‌كه‌. دوای ده‌موچاو شتنیش ناخۆشترین كاری به‌یانی بكه‌م؛ ده‌موددان شتن. ئه‌وه‌ی ددان شتنی داهێناوه‌ ڕقی له‌ خه‌ڵك بووه‌، به‌تایبه‌تی له‌ منداڵان.

په‌له‌كردن له‌و ئه‌ركانه‌ ببووه‌ خوویه‌ك له‌لام. سوپاس بۆ برا گه‌وره‌كه‌م، ده‌بوایه‌ ئه‌وانه‌م به‌په‌له‌ بكردایه‌ ئه‌گینا ئه‌گه‌ر ڕۆژێك بومتایه‌ با كه‌مێكی تر بنووم‌و كاكم پێش خۆم هه‌ڵسایه‌‌و بچووایه‌ته‌ ئاوده‌ست ده‌بوایه‌ میزم بكردایه‌ته‌ باخه‌كه‌ ئه‌گه‌ر نه‌مویستایه‌ بیكه‌م به‌خۆم.

من هه‌ڵسام‌و ئیتر هاواری دایه‌ كاری پێم نه‌ما. گوێم لێبوو هاواری ده‌كرده‌وه‌. هه‌موو ڕۆژێك گوێم لێ بوو:

-هه‌ڵسه‌ حاجی گیان. هه‌ڵسه‌. دره‌نگه‌.

حاجی باوكم نییه‌، حاجی كاكمه‌.

كاكم هێشتا هه‌ڵنه‌سابوو ‌و دایه‌ هاواری بۆ ده‌كرد.

دایه‌ حاجیی زۆر خۆشده‌ویست. دایه‌ شێتی حاجی بوو. زۆر جار ده‌یكرده‌ باوه‌ش‌و ماچی ده‌كرد. په‌نجه‌كانی بۆ ده‌كرده‌ شانه‌‌و قژی بۆ داده‌هێنا‌و پێی ده‌وت كچ بوایه‌ ده‌یكرده‌ بووكێكی جوان.

كاكم هێشتا هه‌ڵنه‌سابوو ‌و دایه‌ هاواری بۆ ده‌كرد.

دایه‌ ده‌یوت حاجی له‌ برا تاقانه‌كه‌ی ده‌چێ كه‌ به‌ گه‌نجی مردبوو. كه‌واته‌ ئه‌و خاڵه‌مان وه‌كو حاجی باڵابه‌رز بوو، بڵێم درێژ بوو. دیاریشه‌ وه‌كو حاجی كه‌سێكی سه‌یر بوو چونكه‌ ئه‌و خاڵه‌مان ته‌نیا یه‌ك وێنه‌ی هه‌بووه‌ ئه‌ویش هی ده‌موچاوی كه‌ له‌ هی حاجی ده‌چێ: ده‌موچاوێكی باریك‌و درێژ، قژی له‌ناوه‌ڕاست بۆته‌ دوو به‌ش، نیو بۆ ڕاست، نیو بۆ چه‌پ، دوو گووپیشی بۆ ناوه‌وه‌ قوپاون وه‌ك نوقڵێكی مژیبێ.

كاكم هێشتا هه‌ڵنه‌سابوو ‌و دایه‌ هاواری بۆ ده‌كرد.

دایه‌ چووه‌ ژووره‌كه‌ی من‌و حاجی‌و سووك ڕایوه‌شاند، ژووره‌كه‌ نا، حاجیی ڕاوه‌شاند:

-هه‌ڵسه‌. با مامۆستا سه‌رزه‌نشتت نه‌كات.

به‌ڵام دایكم قه‌ت له‌ سه‌رزه‌نشتی مامۆستا نه‌ده‌ترسا چونكه‌ نه‌یده‌هێشت دوابكه‌وێ، واته‌ نه‌یده‌هێشت حاجی دوابكه‌وێ نه‌ك مامۆستا.

ئالان، ئه‌مه‌ش ناوی ڕه‌سمیی كاكم بوو، حه‌ڤده‌ ساڵانبوو (من دوانزه‌ ساڵ بووم. ئه‌وه‌م وتبوو؟)‌و شێوه‌یه‌كی تایبه‌تیی هه‌بووه‌‌و له‌ ئێمه‌ نه‌ده‌چوو. باڵای به‌رز بوو، نه‌خێر درێژه‌ (ئه‌وه‌یانم وت)، هێنده‌ش لاوازه‌ بوو دوو ده‌ست‌و دوو قاچی له‌ چوار قامیش ده‌چوون. ده‌ستیشت له‌ سكی—ئه‌گه‌ر شتێكی هه‌بوایه‌ ناوی سكی بێ—بدایه‌ به‌ر بڕبڕه‌ی پشتی ده‌كه‌وت. كاكه‌ هێنده‌ درێژ‌و باریك بوو ناومان نابوو حاجی له‌قله‌ق. له‌به‌رئه‌وه‌ش كه‌ ئه‌و ناوه‌ی پێ ناخۆش نه‌بوو، ناوه‌كه‌ به‌سه‌ری دابڕا‌و دایه‌‌و بابه‌ پێیان ده‌وت حاجی له‌قله‌قه‌كه‌مان. من‌و لانه‌ش، خوشكه‌ بچووكه‌كه‌مان، هه‌ر پێمان ده‌وت حاجی له‌قله‌ق، به‌ڵام من نه‌مده‌زانی چ شتێكی جوان له‌و برا درێژه‌مان هه‌بووه‌ كه‌ وای له‌ دایه‌ ده‌كرد وا خۆشی بوێ. ژنان شتی سه‌یریان هه‌یه‌.

كۆتایی هاواره‌كان ئالان هه‌ڵسا‌و به‌ دوو چاوی داخراوه‌وه‌ به‌ده‌م قاچ خشاندن له‌ زه‌ویی ژووره‌كه‌ به‌ره‌و میزكردن ڕۆشت. من هه‌موو شتێكم ته‌واو كردبوو ‌و له‌ مه‌تبه‌خ له‌گه‌ڵ باوكم نانی به‌یانیم ده‌خوارد. باوكم میزی كردبوو؟ له‌وه‌ نه‌ده‌چوو.

ویستم درۆیه‌ك بۆ باوكم هه‌ڵبه‌ستم. پێم وت:

-به‌ دایه‌ ده‌ڵێم بابه‌ دووه‌م جارێتی نانی به‌یانی بخوات.

تومه‌ز ڕاست بوو. خه‌ریك بوو قوتووه‌ بیره‌كه‌ بنێ به‌ده‌مییه‌وه‌، خێرا ئاوڕی بۆ دامه‌وه‌:

-وس! وس!

حاجی له‌به‌رده‌م ده‌رگای مه‌تبه‌خ تێپه‌ڕی‌و وه‌كو هه‌موو ڕۆژێك بینیمان له‌گه‌ڵ ڕۆشتنی دوو ئه‌ژنۆی ده‌نوشتانه‌وه‌. كاكه‌ ئالان كاتی تر كه‌ ده‌ڕویشت دوو ئه‌ژنۆی له‌ هی خه‌ڵكی تر زیاتر ده‌نوشتانه‌وه‌‌و ئه‌مه‌ زیاتر وای لێده‌كرد له‌ حاجی له‌قله‌ق بچێ‌و ئه‌مه‌ خه‌فه‌تی ده‌دامێ. كاتێكیش تازه‌ له‌ خه‌و هه‌ڵده‌سا دوو قاچی زۆرتر ده‌نوشتانه‌وه‌‌و ئه‌وه‌ ده‌یخستمه‌ پێكه‌نین.

ئالان به‌هره‌ی له‌وه‌ زیاتریشی هه‌بوو. كاتێك قسه‌ی ده‌كرد قسه‌كانی خاو له‌ ده‌می ده‌رده‌چوون ئه‌ویش به‌شێوه‌یه‌كی تایبه‌ت به‌ خۆی‌و وه‌كو كه‌سێكی لێ ده‌هات به‌خاوی بڵێ: ((وا.. وا.. وا)). ئه‌مه‌ كاتی تر، به‌ڵام كه‌ له‌ خه‌و هه‌ڵده‌ستا‌و تا ده‌چووه‌ ده‌ره‌وه‌ قسه‌كردنی شتێك بوو ناتوانی باسی بكه‌ی، زۆر خاوتر، له‌زۆربه‌ی قسه‌كانیشی تێناگه‌ی. ئه‌وه‌ی خراپتریشه‌ زمانه‌كه‌ی لاواز ‌و پڕ هه‌ڵه‌ی ڕێزمان‌و وشه‌سازی بوو. به‌كورتی؛ به‌و شێوه‌یه‌ قسه‌ی ده‌كرد كه‌ خۆی حه‌زی لێی بوو.

هێشتا مابوو بۆ قوتابخانه‌، منیش له‌گه‌ڵ بابه‌ له‌ مه‌تبه‌خ مابوومه‌وه‌. بۆ ئه‌وه‌شی خۆم له‌و ئامۆژگارییانه‌ی دایه‌ دووربخه‌مه‌وه‌ كه‌ دیواره‌كانیان ده‌بڕی‌و ده‌یاندا له‌ گوێم، خۆم خه‌ریكی وانه‌كانی دوێنێ كرد گوایه‌ پیایان ده‌چمه‌وه‌. ڕاسته‌كه‌ی وانه‌كانی دوو هه‌فته‌ی له‌مه‌و پێش بوون‌و ته‌نها چاوم ده‌یبینین، چاویشم نه‌یده‌بینین. من بیرم له‌ به‌ڵێنه‌كه‌ی (هێما)ی هاوڕێم ده‌كرده‌وه‌ كه‌ ئه‌مڕۆ مۆبایله‌كه‌ی مامی بۆ یه‌ك ڕۆژ ده‌دزی‌و پیشانی ده‌داین. به‌فشه‌ی ئه‌و مۆبایلی وا له‌ شار نییه‌. هه‌رچه‌ندیشه‌ ده‌مزانی فشه‌ی ده‌كرد به‌ڵام خۆم ده‌خه‌ڵه‌تاند‌و دوعام بۆ هێما ده‌كرد بتوانێ ئه‌و مۆبایله‌ سه‌یره‌ی مامی بدزێ.

دایه‌ لانه‌ی دوای هه‌موومان خه‌به‌ر كرده‌وه‌. دایه‌ لانه‌ دوای هه‌موومان خه‌به‌ر ده‌كاته‌وه‌. وه‌كو هه‌موو به‌یانییه‌كیش لانه‌ به‌گریانه‌وه‌ هه‌ڵسا—لانه‌ نه‌ك دایكم به‌گریانه‌وه‌ هه‌ڵسا. ئه‌مساڵ یه‌كه‌م ساڵی قوتابخانه‌ی بوو. قژی كرابوو به‌ دوو كلكی لای ڕاست‌و لای چه‌پی سه‌ره‌ بچووكه‌كه‌‌و دوو كلكه‌كه‌ به‌ قردێله‌ی سپی به‌سترابوون. ئه‌و ته‌مبه‌ڵه‌ شه‌و به‌ قردێله‌ی مه‌كته‌ب نوستبوو. لانه‌ به‌ده‌ما ده‌نوست؛ قۆڵێكی ده‌نوشتانه‌وه‌‌و ئه‌وه‌ی تری درێژ ده‌كرده‌وه‌. دوو قاچیشی هه‌روا؛ یه‌كێك نوشتاوه‌ته‌وه‌‌و ئه‌وه‌ی تر درێژكراوه‌ته‌وه‌. به‌كورتی له‌ بۆقێك ده‌چوو مه‌له‌ ده‌كات. جێگه‌كه‌ی ژێریشی هێنده‌ ده‌شێواند واتده‌زانی به‌ قایمی مه‌له‌ی كردووه‌ نه‌وه‌كو بخنكێ.

لانه‌ ده‌می وه‌كو ده‌ڕڕابه‌ی كراوه‌ی دوكانێك كردبووه‌وه‌‌و ده‌گریا. به‌ ده‌می كراوه‌ی‌و ده‌موچاوی ئاوساوی له‌ بۆق ده‌چوو. به‌گریانه‌وه‌ هاته‌ لامان بۆ مه‌تبه‌خ:

-بابه‌. بابه‌.

بۆ لای باوكی چوو تا باوه‌ش به‌ناوقه‌دی بكات‌و به‌گریان سكاڵای زوڵمی خه‌به‌ركردنه‌وه‌ی لا بكات. به‌لام تێپه‌ڕی‌و به‌سووكی كلكێكی قژیم بۆ خواره‌وه‌ ڕاكێشا، قایمتر گریا:

-بابه‌. بابه‌. توانا لێی دام.

باوكم ده‌ستی گرت‌و بردی بۆ دایكی میزی پێبكات‌و ده‌موچاوی بۆ بشوات.

هه‌موو فێرببووین نان بخۆین پاشان خۆمان بگۆڕین، به‌ڵام خۆگۆڕینی ئالان پێش نانخواردنی بوو. كاكه‌ میزكردن‌و ده‌موچاو ‌و ددان شتنی ته‌واو كرد‌و وا دایكی ئێستا سه‌رپه‌رشتیی خۆگۆڕینی ده‌كرد. گوێمان لێ بوو چیی پێ ده‌وت:

-قوربانت بم، زنجیری پانتۆڵه‌كه‌ت هه‌ڵكێشه‌.

گوێمان لێ بوو بیریده‌خسته‌وه‌:

-ئه‌مجاره‌ ده‌سته‌سڕه‌كه‌ت ون نه‌كه‌ی.

گوێشمان له‌ ئالانه‌ (وا-وا)ی بوو ‌و تێنه‌ده‌گه‌یشتین چیی ده‌وت. ئاموژگارییه‌كی تری دایكیشی كه‌ وه‌ڕس بووم ئه‌وه‌نده‌م بیستبوو، باوكیشم وه‌ڕس بوو به‌ڵام ئه‌و وه‌كو دایه‌ به‌پێویستی ده‌زانی. دایه‌ ئامۆژگارییه‌كه‌ی وته‌وه‌:

-قوربانی بێ دایه‌ له‌بیرت نه‌چێ، هه‌ر كچێك ته‌له‌فۆنی بۆ كردی یه‌كسه‌ر مۆبایله‌كه‌ داخه‌ره‌وه‌.

دایه‌ زۆر ده‌ترسا كچان ئالان له‌خشته‌ به‌رن‌و ده‌یوت خۆزگه‌ ئه‌وسا بوایه‌ كه‌ مۆبایل نه‌بوو. به‌ڵام چیی بكردایه‌؟! ناچار بوو مۆبایلی بۆ بكڕێ. من چه‌ند جارێك له‌ دایكم پرسیبوو: ئه‌ی ئه‌گه‌ر چۆله‌كه‌كان ته‌له‌فۆنیان بۆ كرد؟ پێشمده‌وت كاكه‌ ته‌نها وه‌ڵامی ته‌له‌فۆنه‌كانی چۆله‌كه‌كان ده‌داته‌وه‌. كاكه‌ چۆله‌كه‌كانی زۆر خۆش ده‌ویست. هه‌موو ڕۆژێكیش دایه‌ له‌ وه‌زاره‌ته‌وه‌ دوو یان سێ جار ته‌له‌فۆنی بۆ ده‌كرد تا بزانێ چۆنه‌. ده‌بێ چیی پێ بڵێ؟ له‌م قسانه‌ زیاتر هه‌یه‌؟

-قوربانی بێ دایه‌ كه‌س شه‌ڕی پێ نه‌فرۆشتی؟ پاره‌كه‌ت لێنه‌كه‌وتووه‌؟ میزه‌كه‌ت بكه‌ تا له‌ پۆله‌كه‌ میزت نه‌یه‌ت‌و دوایی شه‌رم بكه‌ی بچیته‌ ده‌ره‌وه‌.

ئه‌مه‌ی دوایی هه‌ڵبه‌ستنی خۆمه‌. به‌ڵام كێ ده‌زانێ؟ ڕه‌نگه‌ ئه‌وه‌ی پێ ده‌وت.

ئینجا گوێمان له‌ ئامۆژگارییه‌كی تری دایكی بوو، هه‌ر له‌و جۆره‌:

- ئه‌گه‌ر كچێك له‌ڕێگه‌ قسه‌یه‌كی له‌گه‌ڵ كردی وه‌ڵامی نه‌ده‌یته‌وه‌.

بابه‌ هاواری بۆ كرد:

-ڕاشمه‌كه‌ به‌دوای كچان‌و زنجیری ته‌نووره‌كه‌یان له‌دواوه‌ بكه‌یته‌وه‌.

دایه‌ به‌تووڕه‌ییه‌وه‌ هاواری كرد:

-نه‌وزااااد!!

نه‌وزاد هاواری كرده‌وه‌:

-من نیم، توانایه‌.

ئه‌مجاره‌ش دایه‌ ده‌نگی به‌رزكرده‌وه‌:

-به‌گاڵته‌ش بێ منداڵه‌كان فێری درۆ مه‌كه‌.

ویستم تۆڵه‌ بكه‌مه‌وه‌:

-باوكم دووه‌م جارێتی نانی به‌یانی بخوات.

باوكم فریا نه‌كه‌وت بێده‌نگم بكات، به‌ڵام دایه‌ خه‌ریكی ئالان بوو ‌و تۆڵه‌كه‌م چرووك ده‌رچوو. كۆتاییه‌كه‌ی ئالان هاته‌ مه‌تبه‌خ. (وا-وا)یه‌كی كرد ئه‌وه‌ی لێ تێگه‌یشتین كه‌ ده‌ڵێ به‌یانی باش. بابه‌ وه‌ڵامی دایه‌وه‌:

-وا.. وا.. باش.

وه‌كو شته‌كانی تریش نانی كاكه‌ زۆری ده‌برد. كاكه‌ هیچی نه‌ده‌خوارد به‌ڵام هه‌ر زۆریشی پێده‌چوو بۆ خواردنی ئه‌و هیچه‌. كووپه‌ چاكه‌ی بۆ داده‌نرا‌و ماوه‌یه‌ك ته‌ماشای ده‌كرد. وه‌كو چۆله‌كه‌، به‌ڵام به‌ دوو په‌نجه‌ درێژه‌كه‌ی نه‌ك به‌ ده‌نووكی كورت، له‌تی بچووكی له‌ نانه‌كه‌ ده‌كرده‌وه‌‌و ده‌یخسته‌ ده‌مییه‌وه‌. ئه‌و له‌ته‌ بچووكه‌ قسه‌كانی خاوتر ده‌كرده‌وه‌. ئه‌وسا دایه‌ زۆری لێده‌كرد شت بخوات. دایه‌ خه‌ریك بوو شێت ده‌بوو كه‌ ده‌یبینی هیچی نه‌ده‌خوارد. جارێكیان به‌زۆر شتی دایه‌ ئه‌ویش نه‌خۆشكه‌وت‌و به‌په‌له‌ گه‌یاندمانه‌، بڵێم بابه‌‌و دایه‌ گه‌یاندیانه‌، نه‌خۆشخانه‌. دوكتۆره‌كه‌ هه‌ڕه‌شه‌ی له‌ دایكم كرد كه‌ زۆری لێنه‌كات. ئه‌و دوو شه‌وه‌ی له‌ نه‌خۆشخانه‌ كه‌وت زانیم ته‌نیایی چه‌ند ناخۆشه‌ (چی له‌ لانه‌ جیقن بكه‌م؟). ئه‌وسا زۆر له‌ حاجی‌و شێوه‌كه‌ی‌و خووه‌كانی بێزار بووم، به‌ڵام دوای ئه‌وه‌ به‌هه‌موو شتێكییه‌وه‌ قبووڵم كرد؛ به‌ له‌شی سه‌یری، به‌قسه‌ی خاوی، به‌و دوو لاقه‌ی كه‌ له‌كاتی ڕۆشتن به‌ نائاسایی ده‌نوشتانه‌وه‌. دواتریش ئه‌و قبووڵكردنه‌ هه‌ندێك جار ده‌بووه‌ خه‌فه‌ت بۆی به‌تایبه‌ت كه‌ كوڕانی بێنامووس شه‌ڕیان پێ ده‌فرۆشت‌و لێیان ده‌دا منیش هیچم بۆ نه‌ده‌كرا.

هه‌موو شتێكمان كرد‌و چووینه‌ به‌رده‌رگا‌و وه‌كو هه‌موو جارێك دایه‌ به‌ هه‌زار ماچ ئالانی به‌ڕێ كرد. فڵق فڵق ماچ، فڵق فڵق ماچ. هه‌ردوو ڕوومه‌تی گرتبوو ‌و سه‌ری ده‌خولانه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی هیچ ڕوومه‌تێكی له‌ پێنج سه‌د ماچ كه‌متری به‌رنه‌كه‌وێ:

-خوایه‌ نازانم ئه‌م كوڕه‌م بۆ ئه‌وه‌نده‌ خۆش ده‌وێ.

یه‌ك ماچیش بۆ من، هاوڕێ—وه‌ك هه‌میشه‌— له‌گه‌ڵ یه‌ك ئامۆژگاری كه‌ په‌یوه‌ندیی به‌منه‌وه‌ نه‌بوو:

-ئاگات له‌ كاكت بێ.

جانتاكه‌م به‌پشت هه‌ڵگرت:

-ئه‌ی ئه‌گه‌ر كچێك ته‌له‌فۆنی بۆ من كرد؟

چه‌ناگه‌ی به‌ دوو په‌نجه‌ی گرتم:

-له‌ تۆ ناترسم. به‌ڵام تۆش وریا به‌.

چه‌ناگه‌ی ئه‌ویشی به‌ دوو په‌نچه‌ی ده‌سته‌كه‌ی تر گرت:

-نامه‌وێ تووشی هه‌ڵه‌ بن.

لانه‌ش به‌شی خۆی هه‌بوو. فه‌رمانێكی زبری دایكی به‌ركه‌وت:

-یه‌كسه‌ر بۆ قوتابخانه‌.

لانه‌ جارێ جیقنه‌ ئه‌گینا شێتی ده‌كرد‌و له‌ ئالان زیاتر له‌گه‌ڵی ده‌یوت. دایكم خۆی جارێكیان وای وتبوو.

دایه‌ له‌گه‌ڵه‌مان چووه‌ به‌رده‌رگا‌و جارێكی تر سه‌رسوڕمانی خۆی ده‌ربڕی:

-خوایه‌ نازانم ئه‌م كوڕه‌م بۆچی ئه‌وه‌نده‌ خۆش ده‌وێ.

هه‌رسێ چووینه‌ ده‌ره‌وه‌‌و لانه‌ی دوای یه‌ك هه‌نگاو لێمان جیابووه‌وه‌. فریاكه‌وتم كلكێكی قژی به‌ستراوی بۆ خواره‌وه‌ ڕابكێشم. دووركه‌وتینه‌وه‌‌و من به‌ كاكم وت:

-دیاره‌ باپیرت حاجی له‌قله‌ق بووه‌.

كاكم پرسی:

-باپیری تۆش ئه‌و نییه‌؟

قسه‌كه‌ی، كه‌ به‌ شێوازی تایبه‌تیی خۆی وتی، به‌شی دوو قسه‌ی منی خایاند. ته‌ماشای باڵای خۆمم كرد:

-كه‌ بگه‌مه‌ ته‌مه‌نی تۆ، باڵام وه‌كو تۆ ده‌بێ به‌ڵام له‌شم پڕ ده‌بێ، دوو قاچیشم له‌ ڕۆشتن نانوشتێنه‌وه‌.

جارێكی تر ته‌ماشای باڵای خۆمم كرد‌و له‌دڵی خۆم پرسیم ده‌بێ منیش وه‌كو ئه‌و باریك نه‌بم. له‌ قوتابخانه‌كه‌ نزیككه‌وتین‌و سه‌رم بۆ هه‌ڵبڕی‌و بینیم: دواناوه‌ندیی (باڵنده‌)ی كوڕان. ناوێكی گونجاو بوو بۆ كاكه‌ چونكه‌ كاكه‌ باڵنده‌ی خۆشده‌ویست. به‌ڵام شوێنه‌كه‌ی له‌ ناوه‌كه‌ی گونجاوتر بوو، هه‌مووی سێ كۆڵان له‌ماڵه‌وه‌ دوور بوو. جوان‌و گه‌وره‌‌و ڕێكوپێك بوو. بۆ كوڕانی گه‌ڕه‌ك دروستكرابوو، گه‌ڕه‌كیش یه‌ك ماڵی ناشیرینی تیا نه‌بوو، یه‌ك هه‌ژاریشی تیا نه‌بوو.

ماڵه‌ پێشووه‌كه‌مان باشتر بوو، به‌ڵام بابه‌ نه‌یده‌توانی هه‌موو ڕۆژێك بۆ قوتابخانه‌ بمانبات، واته‌ كاكه‌ به‌رێ، بۆیه‌ دایه‌ لێی هه‌ڵپێچا تا ئه‌و خانووه‌ بفرۆشین، واته‌ بابه‌ بیفرۆشێ، تا خانوویه‌كی نزیك له‌ قوتابخانه‌ بكڕین‌و ئێمه‌، بڵێم كاكه‌، ته‌نها چه‌ند هه‌نگاوێك بڕوات تا كه‌متر ترسی ئه‌وه‌ی هه‌بێ كوڕانی هار‌و بێنامووس ڕێگه‌ی پێبگرن، هه‌روه‌ها كچان ڕێگه‌ی پێبگرن‌و له‌خشته‌ی به‌رن (دایه‌ وای ده‌زانی هه‌موو كه‌س حاجیی لا جوانه‌).

دیار بوو كاكه‌ له‌ هه‌موو ئه‌م شتانه‌ بێخه‌به‌ر بوو. ئه‌و هه‌موو جارێك كه‌ به‌ره‌و قوتابخانه‌ ده‌ڕۆشتین و دوایی ده‌گه‌ڕاینه‌وه‌ به‌بزه‌یه‌كه‌وه‌ ته‌ماشای ئاسمانی ده‌كرد، ته‌ماشای چۆله‌كه‌كانی ئاسمانی ده‌كرد. باڵای درێژی‌و نوشتانه‌وه‌ی قاچیشی وایان له‌ سه‌ری ده‌كرد به‌خاوی به‌لای ڕاست‌و چه‌پ بخولێته‌وه‌ وه‌ك بڵێی گۆرانی بڵێ. ئه‌وه‌ ئالان ، منیش وه‌كو جاران به‌ده‌م ڕۆشتنه‌وه‌ شه‌قم له‌ بوتڵ‌و قوتووه‌ به‌تاڵه‌ كه‌وتووه‌كان ده‌دا.

ئالان هه‌ر به‌و زه‌رده‌خه‌نه‌یه‌ی ده‌یگرته‌ چۆله‌كه‌كانی ئاسمان، كه‌ یه‌ك چۆله‌كه‌م له‌وانه‌ نه‌ده‌بینی، پێی وتم. وابزانم مه‌به‌ستی بوو له‌گه‌ڵ خۆی قسه‌ بكات نه‌ك له‌گه‌ڵ من:

-زۆر خۆشه‌ له‌گه‌ڵ چۆله‌كه‌كان بفڕی.

به‌ڵام كوا چۆله‌كه‌؟ من حه‌زم ده‌كرد بفڕم به‌ڵام نه‌ك له‌گه‌ڵ چۆله‌كه‌.

كاكه‌ زۆر دڵی خۆش بوو. چه‌ند جارێك بۆی باس كردبووم چه‌ند دڵی به‌ ماڵه‌كه‌مان‌و به‌ دایكی‌و باوكی‌و لانه‌، بێگومان به‌ منیش، خۆش بوو، دڵی به‌ قوتابخانه‌كه‌شمان خۆش بوو. حاجی به‌رده‌وام بوو:

-چۆله‌كه‌كان به‌رز‌و خێرا ده‌فڕێ.

كاكه‌ سوودی له‌ وانه‌كانی زمان وه‌رنه‌ده‌گرت‌و ڕاناوی تاك‌و كۆی به‌ئاره‌زووی خۆی به‌كارده‌هێنا (به‌ڕاست! بیرم نه‌ماوه‌، ڕاناوی پێ ده‌ڵێن؟). وه‌ڵامم دایه‌وه‌:

-ئه‌مڕۆ قوتوو و بوتڵه‌كانی سه‌ر زه‌ویش له‌ ڕۆژانی تر زۆرترن، بڵێم زۆرتره‌.

بێ ڕووداو ‌و دوور له‌ كوڕانی هار‌و بێنامووس‌و دوور له‌ كچانی ڕێگر، كه‌ تا ئه‌مڕۆ كه‌سیانم نه‌دیبوو ڕێگه‌مان پێبگرن یان قسه‌مان له‌گه‌ڵ بكه‌ن (دایه‌ خه‌یاڵی ده‌كرد) گه‌یشتینه‌ ده‌روازه‌ی قوتابخانه‌كه‌‌و شه‌ش پلیكانه‌كه‌ی به‌رده‌می. سه‌ركه‌وتین‌و ڕۆژێكی نوێی قوتابخانه‌مان ده‌ست پێكرد.

وتبووم ئێمه‌ له‌ پۆلی چه‌ند بووین؟ من له‌ دووی ناوه‌ندی‌و كاكه‌ له‌ شه‌ش. ئه‌مساڵ بۆ كاكه‌ گرنگ بوو، ده‌بوایه‌ ساڵی داهاتوو به‌سه‌ر باڵی چۆله‌كه‌كان بۆ زانكۆ بفڕیایه‌.

2
لێـــدراو

ڕۆژی‌ قوتابخانه‌ وه‌كو ڕۆژانی تر تێپه‌ڕی. كاكه‌ شه‌ڕی‌ پێ‌ نه‌فرۆشرا‌و ته‌نها چه‌ند كه‌سێك گاڵته‌یان پێكرد، به‌ڵام هێشتا ڕۆژه‌كه‌ مابووی‌و پێویست بوو بۆ ئه‌وه‌ی‌ ئه‌مانه‌ته‌كه‌ بده‌مه‌وه‌ ده‌ستی دایكی‌ خۆی له‌ ده‌روازه‌ی‌ قوتابخانه‌وه‌ تا ده‌رگای‌ ماڵ‌ به‌سه‌لامه‌تی‌ بمگه‌یاندایه‌.

نیوه‌ی‌ ڕێگه‌كه‌ بێ ترس بوو ‌و نیوه‌كه‌ی‌ تری مابوو، له‌و نیوه‌ش تووش بووین. دوو كوڕمان پێگه‌یشتن، پێكه‌نینه‌كه‌یانم بیست، هاتن‌و من‌و كاكه‌یان وه‌ستاند. ده‌ستیان كرد به‌ گاڵته‌كردن به‌ كاكه‌:

-كاك په‌یژه‌ خۆت بشاره‌وه‌ با كاره‌با نه‌تبه‌ن بۆ عه‌مووده‌كان.

ئه‌وه‌ی‌ تر كه‌مه‌ری كاكه‌ی‌ گرت‌و سه‌ری بۆ سه‌ره‌وه‌، بۆ ده‌موچاوی حاجیی هه‌ڵبڕی‌و لێی پرسی:

-چۆن ماندوو نابی كه‌ به‌سه‌ر خۆت سه‌رده‌كه‌وی‌؟

ئه‌وه‌ی‌ تر وه‌ڵامی دایه‌وه‌:

-كاتێك به‌سه‌ر خۆی سه‌رده‌كه‌وێ‌و ده‌گاته‌ لای ده‌می خۆی بۆ ئه‌وه‌ی وه‌ڵامت بداته‌وه‌ ئه‌وه‌نده‌ زۆری پێده‌چێ قسه‌كه‌ی تۆی له‌بیر نامێنێ.

كوڕه‌كه‌ی‌ تر كاكه‌ی‌ ڕاوه‌شاند، كاكه‌ش وه‌ك په‌یژه‌یه‌كی‌ درێژی‌ باریكی‌ لێ هات له‌ژێر قاچه‌كانی پیاوانی‌ كاره‌با یاری ده‌كات.

زانیم شه‌ڕه‌كه‌ هه‌ر ده‌بێ بكرێ. دیمه‌نی‌ كاكه‌ به‌و جۆره‌ هه‌میشه‌ دڵی ده‌گوشیم؛ ڕاده‌وه‌ستا‌و قسه‌ی‌ بۆ نه‌ده‌كرا‌و نه‌یده‌توانی به‌رگری له‌خۆی بكات. زانیم شه‌ڕه‌كه‌ یه‌خه‌مان به‌رنادات. له‌ پڕ به‌دوو له‌پی ده‌ستم پاڵم به‌ سنگی‌ كوڕه‌كه‌وه‌ نا و دوورم خسته‌وه‌. دوو كوڕه‌كه‌ی بۆ ماوه‌ی ساڵێك حه‌په‌ساند. ده‌وروبه‌رمان بێده‌نگ بوو به‌شێوه‌یه‌ك هه‌رگیز به‌خۆیه‌وه‌ نه‌دیبوو. زانیم نابێ منیش بێده‌نگ بم‌و بحه‌په‌سێم، پاڵم به‌ كوڕه‌كه‌ی تره‌وه‌ نا:

-لاچن. لاچن. وازمان لێ بێنن.

دوانه‌كه‌ ته‌ماشای یه‌كتریان كرد. ده‌نگێك له‌پشته‌وه‌ هات، كوڕێك بوو هاواری ده‌كرد:

-فه‌ره‌ سوور، ئه‌و دوو گه‌ڕه‌ چییانه‌؟

ئاوِریان دایه‌وه‌‌و ئاوڕمان دایه‌وه‌. ته‌ماشای ئه‌وبه‌ری شه‌قامه‌كه‌مان كرد. تف له‌ قوڕگم وشك بوو. چوار كوڕ بوون به‌ره‌و ئێمه‌ ده‌هاتن. ئینجا په‌له‌یان كرد‌و به‌هه‌ڵه‌داوان ڕایانكرد. هه‌موویان هاواریان كرد:

-بیانگرن. مه‌هێڵن ڕابكه‌ن. ئێستا ده‌یانكوتین.

ده‌بوایه‌ یه‌كسه‌ر ڕامانبكردایه‌. ده‌ستی‌ كاكه‌م گرت‌و بۆ لای خۆم ڕامكێشا:

-با ڕابكه‌ین . با خێرا ڕابكه‌ین.

كاردانه‌وه‌ی‌ كاكه‌ خاو بوو، كاردانه‌وه‌ی‌ كاكه‌ هه‌میشه‌ خابوو. واقی وڕمابوو و ته‌ماشای كوڕه‌كانی ده‌كرد كه‌ به‌خێرایی به‌ره‌و ڕوومان ڕایانده‌كرد پێش ئه‌وه‌ی هه‌ڵبێین. باش بوو یه‌كێك له‌و دوو كوڕه‌ی‌ یه‌كه‌م جار شه‌ڕیان پێ فرۆشتین بۆكسێكی له‌ سكی كاكه‌ دا‌و باڵای كاكه‌ی نوشتانه‌وه‌. كاكه‌ وه‌كو گۆشه‌یه‌كی نه‌وه‌د پله‌ی لێهات له‌و جۆره‌ی له‌ بیركاری ده‌مانخوێند. ده‌ستیم گرته‌وه‌‌و ڕامكێشایه‌وه‌:

-با ڕابكه‌ین . با ڕابكه‌ین.

باش بوو كاكه‌ وریابووه‌‌و هه‌ر به‌و ئازاره‌وه‌ پشتی تێكردن‌و ده‌ستی كرد به‌ ڕاكردن. كاكه‌ ئالان كاتێك به‌ئاسایی ده‌ڕوشت دوو ئه‌ژنۆی ده‌نوشتانه‌وه‌، ئێستا به‌ ڕاكردن دوو ئه‌ژنۆی زۆرتر ده‌نوشتانه‌وه‌. چه‌ند هه‌وڵیشی دا خێرا ڕابكات هه‌ر خاو بوو.

نازانم چی بوو كوڕه‌كان شوێنمان نه‌كه‌وتن. ڕه‌نگه‌ زانیبێتیان ماڵه‌كه‌مان زۆر نزیكه‌. گوێمان لێبوو پێده‌كه‌نن‌و گاڵته‌مان پێده‌كه‌ن، ئینجا كه‌وتنه‌ به‌رده‌بارانكردنمان. به‌رده‌كان كه‌سمانی نه‌پێكا. دووركه‌وتینه‌وه‌‌و دیاربوو مه‌ترسیی به‌رده‌كانمان لێ دووركه‌وته‌وه‌. گه‌یشتینه‌ گۆشه‌ی كۆڵانه‌كه‌ كه‌ یه‌كسه‌ر دوای ئه‌وه‌ كۆڵانی خۆمان بوو... ‌و له‌پڕ یه‌ك له‌و به‌ردانه‌ زۆرتر ڕۆشت. جووته‌ پێڵاوی‌ كاكه‌ كاتێك ڕاده‌كات شل ده‌بن‌و دوو پاژنه‌كه‌یان له‌ پاژنه‌ی‌ پێی ده‌رده‌چن‌و ده‌گه‌ڕێنه‌وه‌ شوێنی خۆیان‌و ده‌ڵێن پق پق پق. زۆرم پێوتبوو ئه‌گه‌ر پێڵاوێكی‌ گونجاوی ده‌ستناكه‌وێ كاله‌ی‌ قه‌یتاندار بكاته‌ پێی. به‌رده‌كه‌ گه‌یشته‌ پاژنه‌ی‌ پێڵاوه‌كه‌ی‌و به‌ر قه‌راغه‌كه‌ی‌ كه‌وت‌و له‌گه‌ڵ‌ به‌رزبوونه‌وه‌ی‌ پاژنه‌كه‌ وه‌كو به‌ردی قۆچه‌قانی به‌رده‌كه‌ به‌رزبووه‌وه‌‌و دای له‌ پشتی‌ سه‌ری‌. گوێم له‌ته‌قه‌ی‌ به‌ركه‌وتنی سه‌ری كاكه‌ بوو، یه‌كسه‌ریش هاواری‌ ئازاری هات:

-ئااااااا.

ئازاری زۆر بوو، به‌ڵام ترسه‌كه‌ی‌ زۆرتر بوو بۆیه‌ نه‌وه‌ستا. كۆتاییه‌كه‌ش به‌برینی‌ كاكه‌وه‌ گه‌یشتینه‌وه‌ ماڵ‌. كه‌س له‌ ماڵ‌ نه‌بوو، لانه‌ش له‌ ماڵی دراوسێ بوو ‌و ده‌بوایه‌ بمانهێنایه‌ته‌وه‌. دوو گه‌وره‌ی‌ ماڵه‌كه‌ له‌ وه‌زاره‌ت بوون‌و ده‌بوایه‌ من چاره‌سه‌ری‌ برینی‌ كاكه‌م بكردایه‌. به‌پێی زانیارییه‌ سنوورداره‌كانم بۆ حاڵه‌تی وا چاره‌سه‌رم كرد، عه‌ترێكم هێنا‌و دام له‌ شوێنی‌ برینه‌كه‌. كاكه‌ هه‌ڵبه‌زییه‌وه‌‌و به‌خاوی‌ هاواری كرد:

-وااا واااا.

ئینجا بیریخستمه‌وه‌:

-عه‌تری‌ دایه‌یه‌. ئه‌وه‌ی بابه‌ باشه‌.

به‌ڵام من جیاوازیی نێوان ئه‌و بۆنانه‌م نه‌ده‌زانی، هه‌موو لای من وه‌كو یه‌ك بوون. هه‌رچۆنێك بوو عه‌ترێكم هێنا گوایه‌ هی باوكمه‌، سه‌ریم، مه‌به‌ستم سه‌ری حاجی، به‌ فانیله‌یه‌كی خۆم به‌ نه‌شاره‌زایی بۆ پێچایه‌وه‌، برۆیه‌كی داپۆشرا‌و له‌پشته‌وه‌ قۆڵێكی فانیله‌كه‌ به‌سه‌ر ملی شۆڕببووه‌وه‌:

-ئاوا باشه‌ تا یه‌كێكیان دێته‌وه‌.

ئه‌و یه‌كه‌ دوای‌ زۆر هات‌و دایكم بوو. هاته‌ ژووری دانیشتن‌و له‌ده‌رگاوه‌ سه‌ری پێچراوی حاجیی بینی‌و وایزانی‌ یاری ده‌كه‌ین، به‌ڵام كاتێك بینی‌ پشته‌سه‌ری خوێنه‌ هاواری‌ كرد:

-چیت له‌ كاكت كرد؟

لای كرد بۆ لای‌و كردییه‌ باوه‌ش:

-دایكت به‌قوربانت بێ چیت لێهات؟

هه‌ردوكیان قسه‌یان كرد، ئه‌و به‌خێرایی‌‌و ئه‌و به‌خاوی، منیش دوایی‌ هه‌موو شتێكم بۆ دایكم ڕوونكرده‌وه‌. دایه‌ سه‌ره‌ خوێناوییه‌كه‌ی ته‌ماشا كرده‌وه‌، ئینجا له‌پڕ كردیه‌وه‌ باوه‌ش‌و هه‌ڵسایه‌وه‌‌و به‌ره‌و ده‌رگاكه‌ ڕۆشت‌و هه‌ردوو دیار نه‌مان:

-دایه‌ بردی بۆ نه‌خۆشخانه‌.

وه‌ڵامی من بوو بۆ پرسیاری باوكم كاتێك گه‌ڕایه‌وه‌ ماڵ‌:

-دیاره‌ كاكت منداڵی ده‌بێ وا دایكت بیرینه‌بووه‌ ته‌له‌فۆنێكم بۆ بكات.

ئه‌وه‌ش تێبینیی باوكم بوو.

باوكم ئه‌و ملیۆنه‌ عه‌لاگه‌یه‌ی دانا (دیاره‌ بازاڕی كردبوو بۆیه‌ له‌گه‌ڵ دایه‌ نه‌هاته‌وه‌) كه‌ به‌ دوو ده‌ستییه‌وه‌ بوون. من‌و ئه‌و خۆمان به‌ خه‌یار خواردن خڵافاند تا كه‌یبانووی ماڵه‌كه‌ بێته‌وه‌‌و نانمان بداتێ. پێش ئه‌وه‌ش به‌شێوه‌یه‌كی كاتی باوكم بووه‌ كه‌یبانوو تا خواردنێك به‌ لانه‌ بدات‌و زووڕه‌زووڕه‌كه‌ی نه‌هێڵێ.

ماوه‌یه‌كی تر چاوه‌ڕێمان كرد‌و خه‌یاری ترمان خوارد تا هه‌ردوو گه‌ڕانه‌وه‌. حاجی پێش دایكی كه‌وتبوو ‌و سه‌ری به‌ له‌فافی سپی به‌سترابووه‌وه‌‌و وه‌كو مێزه‌ری مه‌لای لێهاتبوو. به‌ باوكمم وت:

-له‌مڕۆوه‌ به‌ كاكه‌ ده‌ڵێین حاجی مه‌لا. حاجی مه‌لا گیان ئێستا چۆنی؟

كاكه‌ (وا-وا)ی كرد‌و تێگه‌یشتم ده‌ڵێ باشترم به‌ڵام ئازارم هه‌یه‌.

3
خه‌فه‌تبار

پایه‌ی حاجی له‌ چاوی باوك‌و دایكی به‌رزبووه‌وه‌‌و من بوومه‌ گووی سه‌گی ماڵ. ئه‌وه‌ به‌لامه‌وه‌ گرنگ نه‌بوو چونكه‌ قه‌ت به‌دوای ئه‌وه‌ نه‌ده‌گه‌ڕام له‌ماڵ ببمه‌ شتێكی‌ گرنگ. قه‌ت حه‌سوودیم به‌ براكه‌م نه‌ده‌برد. من دڵم له‌ده‌ره‌وه‌ی‌ دیواره‌كانی ماڵه‌كه‌مان بوو: هاوڕێكانم‌و مۆبایل‌و سی دی‌و پله‌یسته‌یشن‌و دووگۆڵی. پاسكیلمان لێ قه‌ده‌غه‌كرابوو ئه‌گینا حه‌زم له‌ویش بوو. قه‌ده‌غه‌كردنیشی هه‌ر له‌به‌ر خاتری ئالان بوو چونكه‌ دوو گه‌وره‌كه‌، به‌تایبه‌تی دایكم، له‌ ڕووداو ده‌ترسان.

دیمه‌نی كاكه‌ زۆر جوان بوو؛ شتێكی‌ درێژ بوو ‌و وه‌كو مه‌لا سه‌ری به‌سترابووه‌وه‌. كاتی‌ تریش نازی زۆری‌ ده‌درایه‌، ئێستا نازه‌كه‌ی‌ زیاتر بووه‌. دیاربوو خۆی دڵی به‌و وه‌زعه‌ تازه‌یه‌ خۆش بوو. كاكه‌ شتێكی‌ گرنگی ده‌ستكه‌وت. وه‌كو منداڵێك بوو جلێكی‌ تازه‌ی له‌به‌ربێ‌و ده‌زانێ باوك‌و دایكی له‌به‌ر ئه‌و جله‌ زیاتر خۆشیان ده‌وێ. ده‌مبینی به‌دزییه‌وه‌ ته‌ماشای خۆی له‌ئاوێنه‌ ده‌كرد. به‌كورتی هه‌ستم ده‌كرد به‌و سه‌ره‌ به‌ستراوه‌وه‌ خۆی ده‌نواند.

دڵخۆشیی كاكه‌ زۆری‌ نه‌خایاند. ته‌نها دوو ڕۆژ دوای ئه‌وه‌ ویستی زیاتر خۆی بنوێنێ‌و ویستی وێنه‌ بكات. كاكه‌ زۆر حه‌زی له‌ وێنه‌كردن بوو. له‌سه‌ر چه‌ند كاغه‌زێك له‌سه‌ر مێزێكی باوكم ده‌ستی‌ كرد به‌ وێنه‌كردن؛ بابه‌ته‌كه‌ی حه‌زی خۆی: حاجی له‌قله‌قێك‌و چه‌ند چۆله‌كه‌یه‌ك.

باوكم هات‌و بینی چی كراوه‌. كاكه‌ له‌سه‌ر كاغه‌زه‌كانی‌ باوكی ئه‌و وێنانه‌ی كردبوو ‌و ئه‌و كاغه‌زانه‌ی فه‌وتاندبوو. قه‌ڵه‌مه‌ ماجكه‌كه‌ هێنده‌ تێر مه‌ره‌كه‌ب بوو بۆ دیوه‌ سپییه‌كه‌ی ئه‌ودیو دایدابوو، بابه‌ سه‌ری‌ خۆی‌ گرت‌و دوو چاوی زه‌ق بوون:

-هه‌ر ئه‌م نوسخه‌یه‌م هه‌ن. ئه‌وانه‌م له‌ ژووری وه‌زیر بردووه‌. فه‌وتام. ئه‌م كه‌ره‌ فه‌وتاندمی.

هه‌موو خۆشه‌ویستییه‌كه‌ی‌ بابه‌ به‌ یه‌ك چركه‌ نه‌ما‌و هه‌موو گیانی بوو به‌ تووڕه‌بوون. دوو گوێچكه‌ی‌ كاكه‌ی گرت‌و له‌و كورسییه‌ به‌رزی كرده‌وه‌، سه‌ری له‌ سه‌ری خۆی نزیك كرده‌وه‌‌و هاواری كرد:

-كه‌ری كه‌رباب چیت كرد. چیت كرد.

كه‌لـله‌یه‌كی له‌ ناوچه‌وانی دا، ئینجا زلـله‌یه‌ك. كاكه‌ كه‌وته‌وه‌ سه‌ر كورسییه‌كه‌. باوكم په‌لی ڕاكێشا‌و له‌ كورسییه‌كه‌ خستییه‌ خواره‌وه‌. كاكه‌ ته‌خت به‌سه‌ر لاته‌نیشت كه‌وت. باوكی نیشته‌ سه‌ری، له‌سه‌ر ئه‌ژنۆ دانیشت، ئه‌ژنۆیه‌ك له‌سه‌ر زه‌وی‌و ئه‌ژنۆیه‌ك له‌سه‌ر قۆڵی كاكه‌. مشتی توند گوشی‌و به‌هه‌موو هێزێكییه‌وه‌ بۆكسی له‌ لاڕوومه‌تی دا:

-كه‌رباب چیت كرد. كه‌رباب چیت كرد.

لێی ده‌دا‌و هاواری ده‌كرد.

یه‌كه‌م جار نه‌بوو باوكم ببینم له‌ كاكه‌ بدات. كاكه‌ له‌سه‌ر لاته‌نیشت كه‌وتبوو و ده‌ستی به‌ڕوومه‌تییه‌وه‌ گرتبوو و به‌ ده‌نگه‌ به‌رزه‌ بڵه‌كه‌ی ده‌گریا، ده‌گریا‌و ده‌ترسا. هه‌ر كه‌سێك یه‌كێكی تر له‌خۆی گه‌وره‌تر بێ به‌زه‌وی بیخات‌و بنشێته‌ سه‌ری‌و لێی بدات ده‌ترسێ، ده‌گری‌و ده‌ترسێ. ئه‌مجاره‌ كاكه‌ سه‌ری به‌سترابووه‌وه‌، برینه‌كه‌ی‌ هێشتا ته‌ڕ بوو، كاكه‌ له‌هه‌موو كاتێكی تر بێهێزتره‌، به‌ڵام ته‌نها بێهێز نییه‌، پێش نه‌ختێك دڵی به‌و سه‌ره‌ به‌ستراوه‌ی خۆش بوو ‌و خۆی ده‌نواند. بابه‌ له‌ كاكه‌ مه‌ده‌. بابه‌ كاكه‌ له‌هه‌موو جارێك بێهێزتره‌. سه‌ری‌ به‌ستراوه‌‌و دڵی به‌و سه‌ره‌ به‌ستراوه‌ خۆشه‌. بابه‌ كاكه‌ ئالان گوناهه‌. كاكه‌ گوناهه‌ . بابه‌ لێی‌ مه‌ده‌.

بابه‌ هه‌ر تووڕه‌ بوو. وه‌كو پاشای تۆڵه‌، وه‌كو دێوێك به‌سه‌ر كاكه‌ نیشتبوو ‌و به‌ بۆكس به‌ ڕوومه‌تی كاكه‌ ده‌كێشا، ئه‌ویش به‌ ده‌ستی خۆی ڕوومه‌تی‌ ده‌پاراست‌و هاواری ده‌كرد‌و ده‌گریا.

دایه‌ له‌ ماڵ نه‌بوو فریای كاكه‌ بكه‌وێ. بابه‌ تێری خوارد‌و هه‌ڵسا‌و هه‌ر جنێوی ده‌دا:

-كه‌رباب . كه‌رباب.

ئالانیش هه‌ر له‌شوێنی خۆی كه‌وتبوو ‌و ده‌گریا.

تا ماوه‌یه‌ك نه‌متوانی بۆ لای بچم. دواییش له‌شوێنی خۆی دانیشت، هه‌نسكی مابوو ‌و سه‌یری زه‌ویی ده‌كرد. چوومه‌ ته‌نیشتی‌و دانیشتم. ویستم پێی‌ بڵێم چه‌ند خه‌فه‌تم به‌ دیمه‌نه‌كه‌ی خوارد كاتێك بینیم ته‌خت‌و بێده‌سه‌ڵات كه‌وتبوو ‌و ده‌گریا‌و كه‌سێك له‌خۆی گه‌وره‌تر‌و به‌هێزتر نیشتۆته‌ سه‌ری‌و به‌تووڕه‌ییه‌وه‌ لێی ده‌دا. ده‌مم كردبووه‌وه‌ ئه‌وه‌ بڵێم كاتێك بیستم خۆی به‌هه‌نسكه‌وه‌ ده‌ڵێ:

-بۆچی‌ یه‌كێك یه‌كێك ده‌خات‌و ده‌دا له‌و یه‌كه‌، ئه‌و یه‌كه‌ش ناتوانێ هیچ بكات‌و ده‌گری؟ بۆچی باوكم لێی دام؟ بۆچی باوكم؟ باوكم..

4
ئاهه‌نــگ

دایه‌ هاته‌وه‌‌و نه‌مزانی باوكم چیی له‌كاغه‌زه‌كانی‌ ژووری وه‌زیر كرد. ڕۆژه‌كه‌مان بێده‌نگ بوو ‌و كه‌سمان باسی هیچ شتێكی ئاهه‌نگی تێهه‌ڵدانه‌كه‌ی نه‌كرد. دایه‌ بینی‌ بابه‌‌و كاكه‌ بێتاقه‌تن به‌ڵام دیاربوو مێشكی زۆر سه‌رقاڵ بوو بۆیه‌ له‌ كه‌سیانی نه‌پرسی. من هه‌ستم ده‌كرد باوكم به‌و لێدانه‌ بێتاقه‌ت بوو ‌و به‌خه‌فه‌ته‌وه‌ ته‌ماشای كاكه‌ی ده‌كرد، به‌ڵام دیار بوو هێشتا خه‌فه‌تی‌ شێواندنی كاغه‌زه‌كانی مابوو ‌و وه‌كو جاره‌كانی تر نه‌چوو بیكاته‌ باوه‌ش‌و ئاشتی بكاته‌وه‌.

دوایی زانیم دایه‌ به‌چی‌ سه‌ری قاڵه‌. شیرین خانی دایكی ژیلمانی هاوڕێم كه‌ دراوسێمان بوو به‌ دایه‌ی وتبوو شه‌وی هه‌ینی، یه‌عنی ئه‌و شه‌وه‌ی بۆ سبه‌ینێ هه‌ینییه‌، ئاهه‌نگه‌كه‌یه‌. كام ئاهه‌نگ؟ نه‌مزانی، به‌ڵام دیار بوو دایه‌ ده‌یزانی. ئه‌و ‌و شیرین خان زوو زوو ده‌چوون بۆ ئاهه‌نگ. گه‌وره‌كان حه‌زیان له‌ ئاهه‌نگه‌، ئاخ ئه‌گه‌ر بزانن پله‌یسته‌یشن چه‌ند خۆشه‌.

ژیلمانی هاوڕێم خۆی وا نیشان ده‌دا كه‌ هه‌موو شتێكی ده‌زانی به‌ڵام من ده‌مزانی خۆی فش ده‌كرده‌وه‌. ئه‌و شه‌وه‌ تێپه‌ڕی‌و بۆ سبه‌ی به‌یانی باسی ئاهه‌نگه‌كه‌م بیركه‌وته‌وه‌‌و ویستم ژیلمان فشه‌ی ترم بۆ بكات. قسه‌م له‌گه‌ڵ كرد‌و ئه‌و وتی هه‌موو ڕۆژێك یه‌كێك له‌ وه‌زاره‌ت شوو ده‌كات یان ژنده‌هێنێ‌و هه‌موو ڕۆژێك یه‌كێك منداڵی ده‌بێ، له‌به‌رئه‌وه‌ هه‌موو ڕۆژێك ئاهه‌نگه‌. ژیله‌ خڕ درۆ ده‌كات، هه‌موو ڕۆژێك نه‌بوو، هه‌فته‌ی جارێك بوو.

شه‌وی ئه‌و ئاهه‌نگه‌ شیرین خان هات. من له‌ته‌نیشتی باوكم دانیشتبووم‌و كاكه‌ له‌ ژووره‌كه‌مان. كاكه‌ هاته‌ ده‌ره‌وه‌‌و كه‌ شیرین خان خۆی‌و سه‌ری به‌ستراوی بینی به‌خۆشه‌ویستییه‌وه‌ (خوا بمكوژێ ئه‌گه‌ر بزانم به‌ڕاستی بووبێ یان به‌درۆ) بانگی كرد:

-وه‌ره‌ بۆ لام ، وه‌ره‌ ئالان گیان.

كاكه‌ شه‌رمی ده‌كردو شیرین خان هه‌ڵسا‌و كردییه‌ باوه‌ش. چه‌ناگه‌ی‌ گرت:

-ئالان گیان. ئه‌وه‌ بوویته‌ مه‌لاش؟

ته‌ریقبوونه‌وه‌ كاكه‌ی كوشتبوو. دایه‌ چووبوو شتێك بۆ میوانه‌كه‌ی بێنێ بیخواته‌وه‌. هاته‌وه‌‌و ئه‌و دیمه‌نه‌ی بینی‌و هاوارێكی كرد:

-شیرین!

قۆڵی‌ كاكه‌ی بۆ لای‌ خۆی ڕاكێشا‌و له‌و ژنه‌ دووریخسته‌وه‌. بابه‌ به‌گوێم چرپاندی‌:

-ئه‌گه‌ر دایكت له‌ باوه‌شی ئه‌و شیرینه‌ بتبینێ هیچ ناڵێ. دایكت تۆ به‌ پیاو نازانێ‌.

ڕاسته‌ به‌ پیاوی نه‌ده‌زانیم به‌ڵام هه‌ر وه‌كو كاكم په‌لی ڕاده‌كێشام، من دایكم ده‌ناسی. دایكم گوێی له‌ چرپه‌كه‌ی باوكم نه‌بوو به‌ڵام زانی شتێكی خراپم پێ ده‌ڵێ. ئه‌مجاره‌ هاواری له‌و كرد، هاوارێكی سووكتر به‌ڵام درێژتر:

-نه‌وزااااد!

بابه‌ گوێی‌ خۆی له‌و هه‌ڕه‌شه‌یه‌ كه‌ڕ كرد، له‌جیاتی ئه‌وه‌ پرسیاری كرد:

-ئه‌ی‌ كه‌ی‌ ئاهه‌نگه‌كه‌ی‌ منه‌؟

دایه‌ به‌بۆڵه‌وه‌:

-ده‌ستمان پێكرده‌وه‌؟

بابه‌ به‌ڕابواردنه‌وه‌:

-به‌ڕاستمه‌، من غیره‌ ده‌كه‌م.

شیرین به‌پێكه‌نینه‌وه‌:

-ئاشنا! نه‌وزاد غیره‌ ده‌كات.

دایه‌ به‌هه‌ڕه‌شه‌وه‌:

-شیییریییین!

شیرین خان هه‌ڵسا‌و دایه‌ی‌ ماچ كرد:

-ده‌زانم، له‌به‌ر منداڵه‌كان نابێ به‌كه‌یفی خۆم قسه‌ بكه‌م، وا باشه‌ بڕۆم.

باش بوو ڕۆشت. من ڕقم له‌و ژنه‌ بوو، ڕقیشم له‌ كوڕه‌كه‌ی بوو. هه‌رچه‌نده‌ ژیلمان هاوڕێمان بوو به‌ڵام زۆر جار شه‌ڕمان ده‌كرد. كوڕێكی‌ خڕی ڕوومه‌ت سوور بوو ‌و هه‌میشه‌ به‌ده‌نگی به‌رز‌و به‌دڵگه‌رمییه‌وه‌ قسه‌ی ده‌كرد. من‌و كاكه‌ ڕقمان له‌ دایكی بوو كه‌ جاروبار ده‌هات‌و دایكمانی به‌ شه‌و له‌گه‌ڵ خۆی ده‌برد‌و ئێمه‌ی لای‌ باوكمان به‌جێده‌هێشت. بابه‌ش دوای‌ ئه‌و ده‌ڕوشت‌و ده‌یوت به‌ دایكتان مه‌ڵێن. دوایی كه‌ دایكمان ده‌هاته‌وه‌ باوكمان له‌به‌رده‌ممان سوێندی بۆ ده‌خوارد بۆ قوماركردن نه‌چوو بوو به‌ڵكو ته‌نها كاتێكی به‌ریئانه‌ی خواردنه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ باوكی ژیلمان‌و هاوڕێیانی تر له‌ یانه‌ بردبووه‌سه‌ر. لانه‌ زوو ده‌نوست‌و ئاگای له‌ هیچ نه‌بوو له‌و شتانه‌ی له‌ ده‌وروبه‌ری كه‌لـله‌سه‌ره‌ بچووكه‌كه‌ی ڕوویان ده‌دا. لانه‌ جیقن! ته‌نها ئه‌و كاته‌ی زووڕه‌زووڕی ده‌كرد بیرمده‌كه‌وته‌وه‌ ئه‌و خوشكه‌مان هه‌یه‌.

فه‌رمانمان پێدرا وه‌كو لانه‌ زوو بنووین تا له‌ قوتابخانه‌ خه‌و نه‌مانباته‌وه‌. چووینه‌ ژووره‌كه‌مان‌و هه‌ر یه‌كه‌مان چووه‌ سه‌ر سیسه‌مه‌ ته‌خته‌ یه‌ك نه‌فه‌رییه‌كه‌ی خۆی‌و پێش ئه‌وه‌ی‌ بنووین به‌ ئالانم وت كه‌ ده‌بێ بزانین ئه‌و شیرین خانه‌ هه‌موو جارێك دایه‌ بۆ كوێ ده‌بات . كاكه‌ (وا-وا)ی‌ كرد:

-وتی‌ ده‌چین بۆ ئاهه‌نگ.

من ئه‌مجاره‌ بڕوام نه‌كرد:

-ئاهه‌نگی چی؟ هه‌موو هه‌فته‌یه‌ك ئاهه‌نگ؟ من بزانم ده‌چێته‌ ماڵی ئه‌و شیرین خانه‌‌و چه‌نه‌بازی‌ ده‌كه‌ن.

كاكه‌ (وا-وا)ی كرده‌وه‌:

-ئه‌ی بۆچی چه‌په‌نازی لێره‌ ناكه‌ن؟

من نه‌مده‌زانی. ئینجا كوڕه‌كه‌یم بیركه‌وته‌وه‌:

-بۆچی له‌ ژیلمان نه‌پرسین؟

كاكه‌ پێی خراپ نه‌بوو:

-بچۆ به‌ ژیلمان بڵێ بۆچی دایكی‌ تۆ دایكی من بۆ ماڵی تۆ ده‌بات.

من:

-ئه‌گه‌ر بۆ چه‌نه‌بازی بێ ژیلمان پێمان ده‌ڵێ.

ئه‌و:

-ئه‌گه‌ر بۆ چه‌په‌نازی بێ بۆچی ژیلمان پێمان ناڵێ؟

من:

-له‌وانه‌یه‌ دایكی به‌ڵێنی پێ دابێ ئاهه‌نگێكی تێهه‌ڵدانی پێشكه‌ش بكات.

خۆم قه‌ناعه‌تم به‌ لێكدانه‌وه‌یه‌كی له‌م جۆره‌ نه‌بوو چونكه‌ شت نه‌بوو ژیلمان نه‌یده‌گێڕایه‌وه‌. كه‌واته‌ نه‌ده‌چوونه‌ ماڵی ژیلمان بۆ چه‌په‌نازی (وه‌ك حاجی ده‌یوت).

تا ئه‌و ساته‌ ئه‌و پرسیارانه‌مان ده‌كرد‌و لامان گرنگ بوون، به‌ڵام دوای چاره‌كێك بوون به‌ قسه‌ی‌ بێمانا‌و به‌درێژایی شه‌وه‌كه‌ هه‌ر دووباره‌مان ده‌كردنه‌وه‌. كاكه‌ پرسیاره‌كان‌و وه‌ڵامه‌كان‌و پێشنیاره‌كانی دووباره‌ ده‌كرده‌وه‌، منیش ئه‌وانه‌م دووباره‌ ده‌كرده‌وه‌. له‌كۆتاییش‌و پاش كاوێژكردنی هه‌موو شته‌كانمان قه‌پۆزمان ماندوو بوو ‌و مێشكمان په‌كی كه‌وت به‌ڵام توانیمان بڕیاری ئه‌وه‌ بده‌ین سبه‌ی قسه‌ له‌گه‌ڵ ژیلمان بكه‌ین. ژیلمان؟! ڕقم له‌ ناوه‌كه‌شی بوو.

5
شوێنكه‌وتووان

ئه‌و قسه‌یه‌ی شه‌و كه‌ قسه‌ی من بوو، ئالان بۆ ژیلمانی دووباره‌ كرده‌وه‌:

-له‌وانه‌یه‌ دایكی تۆ هه‌ڕه‌شه‌ی‌ له‌ تۆ كردووه‌ قسه‌ بكه‌ی.

ژیلمان بۆڕاندی:

-نه‌وه‌ڵا وا نییه‌، دایكتان نایه‌ت بۆ ماڵی ئێمه‌، دایكیشم به‌جێمده‌هێڵێ.

ژیلمان خڕ بوو ‌و كه‌ هاواری ده‌كرد وامده‌زانی گوێره‌كه‌یه‌كی بچووكه‌. زۆربه‌ی كات به‌دڵگه‌رمییه‌وه‌ قسه‌ی ده‌كرد، زۆربه‌ی ئه‌و زۆربه‌ی كاتانه‌ش دوو ده‌ستی به‌سه‌ر كه‌لـله‌سه‌ری ده‌هێنا وه‌ك بڵێی توند به‌ سابوون ده‌یشت. لێم پرسی:

-ئه‌ی بۆ كوێ ده‌چن؟

ژیلمان به‌ناڕه‌زاییه‌وه‌ ده‌ستی ڕاوه‌شاند:

-كاكه‌ هه‌قم چییه‌؟

ژیلمان هه‌قی نه‌بوو به‌ڵام دڵنیا بووم شتێكی ده‌زانی. ده‌بوایه‌ منیش بمزانیایه‌:

-ژیله‌! بۆچی شوێنیان نه‌كه‌وین؟

پێی خۆش بوو، دیار بوو حاجیش پێی خۆش بوو چونكه‌ ویستی له‌گه‌ڵمان بێ:

-منیش ده‌چم.

به‌ڵام حاجی به‌كه‌ڵكی ئه‌و ئیشانه‌ نه‌ده‌هات، ژیلمان نه‌ڕاندییه‌وه‌:

-بابه‌ تۆ ئه‌وه‌نده‌ درێژی پێمان ده‌زانن.

من پێش ئه‌و ویستم بڵێم كاكه‌ به‌ كه‌ڵكی ئه‌و ئیشه‌ نایه‌ت به‌ڵام ناڕه‌زاییه‌كه‌ی ژیلمان په‌شیمانی كردمه‌وه‌:

-بۆچی به‌كه‌ڵك نایه‌ت؟ له‌تۆ و له‌ كه‌لـله‌سه‌ره‌ زله‌كه‌ت باشتره‌.

حاجی بۆچوونی خۆی سه‌باره‌ت به‌ هاوڕێتیی ئێمه‌ وت:

- له‌ دوو كه‌س سێ كه‌س باشتره‌ (مه‌به‌ستی بوو بڵێ: دوو كه‌س له‌ سێ كه‌س باشتره‌). منیش باشه‌ بچم‌و ئێوه‌ (مه‌به‌ستی: باشه‌ ئه‌گه‌ر له‌گه‌ڵتان بچم). دایكی ژیلمان دایكێتی ئه‌ویش دایكمه‌ (نه‌مزانی ئه‌مه‌یان چییه‌).

كۆتاییه‌كه‌ی بڕیارمان دا هه‌رسێكمان ئه‌و شه‌وه‌ شوێنیان بكه‌وین، به‌ڵام مابوو بزانین چۆن‌و به‌چی. ویستم سه‌یاره‌ی كه‌سێكی ناسیاو په‌یدا بكه‌ین تا شوێنی سه‌یاره‌كه‌ی ئه‌وان بكه‌وین‌و بزانین بۆ كوێ ده‌چن. حاجی بیری له‌وه‌ كردبووه‌وه‌و پێشمكه‌وت:

-چۆن سه‌یاره‌ی كه‌سێك هه‌بێ به‌ سه‌یاره‌ی ئه‌و دوای سه‌یاره‌ ئه‌وان بین ئیتر بزانین بۆ كام شوێن ده‌چێ؟ (حاجی گیان ده‌چن! چۆن له‌ تاقیكردنه‌وه‌كانی قوتابخانه‌ وه‌ڵام ده‌ده‌یته‌وه‌؟).

ژیله‌ له‌ مه‌به‌سته‌كه‌ تێگه‌یشت‌و هاواری كرده‌وه‌:

-نایه‌وێ، من ده‌زانم بۆ كوێ ده‌چن.

من ده‌مزانی ژیلمان شتێك ده‌زانێ، به‌ڵام چۆن تا ئێستا به‌رگه‌ی گرتبوو باسی نه‌كات؟ ژیلمان شوێنه‌كه‌ی‌ وت:

-ئه‌وان ده‌چنه‌ ماڵی وه‌زیر‌و له‌وێ نان ده‌خۆن‌و قسه‌ده‌كه‌ن‌و باسی ئیشی وه‌زاره‌ت ده‌كه‌ن.

دیاره‌ ژیلمانه‌ چه‌نه‌بازه‌كه‌مان هه‌ڕه‌شه‌یه‌كی باشی لێكرابوو بۆیه‌ تا ئێستا ئه‌م شته‌ی پێ نه‌ده‌وتین. له‌وانه‌شه‌ دایكی بۆ داخستنی ده‌می زلی ته‌ماعێكی گه‌وره‌ی خستبێته‌ به‌ر؛ مۆبایلێك وه‌ك ئه‌وه‌ی باوكی. ژیلمان بۆ ئه‌و مۆبایله‌ ئاماده‌یه‌ خیانه‌ت له‌ باوكیشی بكات. وتم:

-كه‌واته‌ ته‌نها ئه‌وه‌ ده‌مێنێته‌وه‌ ماڵی وه‌زیر بزانین.

بێئه‌وه‌ی چاوه‌ڕێی وه‌ڵامه‌كه‌یان بكه‌م وتم:

-بۆ منی جێبهێڵن. من قسه‌ له‌باوكم ده‌رده‌هێنم، ئه‌وه‌ بۆ من ئاسانه‌.

ڕاستیشم كرد، زۆر به‌ئاسانی زانیم ماڵی وه‌زیر له‌كوێیه‌. پێم وت باوكی كوڕێكی هاوڕێم زۆر ساخته‌چییه‌‌و كه‌تنێكی ناوه‌ته‌وه‌، ئێستاش ئیشێكی‌ به‌ وه‌زیر هه‌یه‌‌و ده‌یه‌وێ ماڵه‌كه‌ی‌ بزانێ. باوكم ناوونیشانه‌كه‌ی‌ پێ وتم، منیش وتم باشتره‌ شوێنه‌كه‌یم به‌نه‌خشه‌وه‌ له‌سه‌ر كاغه‌ز بداتێ چونكه‌ ئه‌و باوكه‌ی ئه‌و هاوڕێیه‌م زۆر ده‌به‌نگه‌. مێشكی باوكم به‌چی سه‌رقاڵه‌؟ خۆ پێی نه‌وتم چۆن ده‌كرێ ئه‌و پیاوه‌ ساخته‌چی بێ‌و ده‌به‌نگیش!

دایه‌ خواحافیزیی كرد‌و ڕۆشت. چاوه‌ڕێی بابه‌شمان كرد خواحافیزیی خۆی بكات‌و بڕوات بۆ ئه‌وه‌ی ئێمه‌ش بڕۆین بێئه‌وه‌ی خواحافیزی له‌ لانا بكه‌ین، به‌ڵام بابه‌ مایه‌وه‌. ئێمه‌ش سه‌عاتێكی ئاگراوی له‌گه‌ڵی ماینه‌وه‌. ژیلمان دوو هه‌زار مه‌سجی بۆ ناردم‌و دوو هه‌زاری تری نووكه‌ی بۆ كردم. هه‌موو جارێك یان وه‌ڵامم ده‌دایه‌وه‌ یان مه‌سجم بۆ ده‌نارد:

-باوكم نه‌ڕۆشتووه‌.

زانیم ده‌بێ خۆم باوكم ڕه‌وانه‌ بكه‌م:

-بابه‌ گیان، وكو جاران نه‌چوویته‌ ده‌ره‌وه‌، ئه‌گه‌ر له‌به‌ر ئێمه‌ته‌ گوێی مه‌ده‌رێ.

چاوی له‌ ته‌له‌فزیۆنی پڕ گۆرانی‌و سه‌ما لابرد‌و به‌گومانه‌وه‌ ته‌ماشای ئه‌و هه‌سته‌ به‌رزه‌ی كردم كه‌ یه‌كه‌م جارم بوو ده‌ریببڕم. هیچی نه‌وت‌و ڕوویكرده‌وه‌ ته‌له‌فزیۆنه‌كه‌.

بابه‌ نیازی نه‌بوو بڕوات، ئێمه‌ش له‌سه‌ر ئاگر بووین. چاره‌مان نه‌بوو، چوومه‌ ژووره‌كه‌م‌و به‌ ژیلمانم وت پاش یه‌ك ده‌قیقه‌ی تر ته‌له‌فۆنمان بۆ بكات‌و داوا بكات بچینه‌ ماڵه‌كه‌ی چونكه‌ ته‌نیایه‌. خێرا گه‌ڕامه‌وه‌ هۆڵه‌كه‌‌و لای باوكم دانیشتم. ته‌له‌فۆنه‌كه‌م بۆ هات‌و وتم باشه‌ هه‌ر ئێستا دێم، پرسیشم به‌ باوكم نه‌كرد.

باوكم وتی‌ با ژیلمان خۆی بێ، منیش وتم ژیلمان گوناهه‌ ته‌نیایه‌، باوكم دووباره‌ی كرده‌وه‌ با ئه‌و بێ، وتم:

-تازه‌ وه‌عدی پیاوم پێداوه‌ كه‌ ده‌چم، حه‌ز ده‌كه‌ی‌ پێم بڵێ درۆزنه‌؟

باوكم لای سه‌یر بوو:

-ده‌ته‌وێ ئه‌وه‌م پێ بڵێی هه‌ر ده‌بێ تۆ بۆ لای ئه‌و بچی ئینجا ته‌نیا نابێ؟ ئه‌ی لێره‌ بۆچی ته‌نیا ده‌بێ؟

له‌حاڵه‌تی وا موناقه‌شه‌ مه‌كه‌ چونكه‌ به‌ڵگه‌كه‌ت لاوازه‌، باسی شتی تر بكه‌‌و ئه‌و قسه‌یه‌ له‌بیری ئه‌و كه‌سه‌ به‌ره‌وه‌. من باسی بێتاقه‌تیی خۆمم له‌ مانه‌وه‌ له‌ ماڵ كرد. زۆرم وت‌و دووباره‌كرده‌وه‌ تا سه‌ركه‌وتم‌و بابه‌م وه‌ڕس كرد‌و ناچار بوو بڵێ بڕۆ ‌و بیبڕه‌ره‌وه‌ به‌ڵام دوامه‌كه‌وه‌. ڕوومكرده‌ كاكه‌ كه‌ له‌ناو قه‌نه‌فه‌كه‌ ون ببوو و نه‌مده‌زانی سه‌یری چیی ده‌كرد:

-حاجی مه‌لا هه‌ڵسه‌ بڕۆین.

باوكم وتی حاجی مه‌به‌. پێم خۆش بوو قبووڵی نه‌كرد چونكه‌ به‌ كێشه‌م زانی له‌گه‌ڵ خۆمانی به‌رین، به‌ڵام حاجی كه‌وته‌ قسه‌‌و سوور بوو له‌گه‌ڵم بچێ. باوكم پێی له‌زه‌وی چه‌قاند. حاجی به‌گویێ من چرپاندی:

-من ده‌چم ده‌ڵێم ده‌نووم، تۆ بوه‌سته‌ له‌ حه‌وشه‌، من له‌په‌نجه‌ره‌ ده‌چمه‌ ده‌ره‌وه‌.

حاجی ئه‌وه‌ تۆی؟!

چوومه‌ حه‌وشه‌كه‌‌و له‌و ئاسته‌ وه‌ستام كه‌ په‌نجه‌ره‌ دوو تاكییه‌كه‌ی ژووره‌كه‌مانی لێبوو. تاكێكی په‌نجه‌ره‌كه‌ به‌شی چوونه‌ ده‌ره‌وه‌ی ئالان بوو، به‌ڵام چونكه‌ براكه‌م زۆر درێژ بوو له‌ حه‌فتا شوێن له‌ناو چوارچێوه‌ی په‌نجه‌ره‌كه‌ قه‌د ببوو. تا له‌ په‌نجه‌ره‌كه‌ش ڕزگارم كرد پێویستی كرد حه‌فتا جار باڵای بنوشتێنمه‌وه‌‌و ڕاستی بكه‌مه‌وه‌. باش بوو وه‌كو ته‌لی ئاسن له‌ ده‌ستم نه‌قرتا. هاته‌ ده‌ره‌وه‌‌و لێم پرسی:

-ئه‌گه‌ر باوكم زانی چیی پێ ده‌ڵێی؟

(وا-وا)یه‌كی كرد تێنه‌گه‌یشتم چییه‌. وابزانم ویستی بڵێ له‌ لێدانه‌كه‌ی ئه‌و ڕۆژه‌ زیاتر نابێ.

چووینه‌ به‌رده‌می ماڵی‌ ژیلمان. به‌ ته‌له‌فۆنێكی من هاته‌ ده‌ره‌وه‌، پاشان هه‌رسێكمان ته‌كسییه‌كمان گرت‌و به‌ره‌و ماڵی وه‌زیر ڕۆشتین.

6
واقـوڕماوان

له‌ كابینه‌یه‌كی بچووكی به‌رده‌رگا گه‌وره‌كه‌ی‌ ماڵی‌ وه‌زیر پاسه‌وانێك دانیشتبوو. جارێك له‌ باوكمم پرسی بۆچی‌ هه‌ندێك ماڵ حه‌ره‌سیان له‌به‌رده‌مه‌. باوكم وتی پاسه‌وان بۆ ئه‌وه‌یه‌ ئه‌و پیاوه‌ گه‌ورانه‌ له‌ پیاوه‌ نزمه‌كان بپارێزن. له‌ باوكمم پرسی وه‌زیر چه‌ند وه‌رده‌گرێ ئه‌ویش پاره‌یه‌كی‌ زۆری‌ وت بیرم نه‌ماوه‌ چه‌ند بوو. وتم كه‌واته‌ ئه‌و پیاوه‌ كه‌ ئه‌وه‌نده‌ ماندوو ده‌بێ‌و وه‌زیر ده‌پارێزێ زۆرتر وه‌رده‌گرێ. باوكم وتی‌ دنیا به‌پێی عه‌قڵی بچووكی ئێوه‌ ناڕوات، پاره‌یه‌كیشی وت بۆ مووچه‌ی ئه‌و پاسه‌وانه‌ ئه‌وه‌نده‌ كه‌م بوو ئه‌ویشم بیرنه‌ماوه‌.

كه‌واته‌ ئه‌و شه‌وه‌ ئه‌و حه‌ره‌سه‌مان بینی‌ پیاوه‌ به‌رزه‌كه‌ی‌ ناو ئه‌و ماڵه‌ به‌رزه‌ له‌پیاوه‌ نزمه‌كانی‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ ئه‌و ماڵه‌ ده‌پارێزێ. ئێمه‌؛ من‌و حاجی‌و ژیلمان پیاو نه‌بووین، كه‌سی خراپیش نه‌بووین، به‌ڵام زانیمان ئه‌گه‌ر له‌و ماڵه‌ بمانگرن به‌ كوڕی‌ خراپمان ده‌زانن، له‌به‌رئه‌وه‌ به‌چرپه‌ به‌ دوانه‌كه‌ی‌ ترم وت كه‌ ده‌بێ زۆر به‌وریاییه‌وه‌ بچینه‌ ژووره‌وه‌. ژیلمان دوو مشتی‌ توند كردن‌و بۆكسێكی ئاماده‌ كرد‌و به‌چرپه‌یه‌كی‌ گڕه‌وه‌ بۆڕاندی:

-تۆ‌و ئالان حه‌ره‌سه‌كه‌ بگرن‌و من به‌ بۆكسێك دیبوورێنمه‌وه‌.

كێشام به‌ته‌پڵی‌ سه‌ری:

-ده‌نگ به‌رزمه‌كه‌ره‌وه‌، خۆ ئه‌مه‌ فلم نییه‌.

كاكه‌ (وا-وا)یه‌كی‌ كردو ئه‌ویش نه‌یتوانی‌ به‌چرپه‌ قسه‌ بكات:

-ده‌چینه‌ سه‌ر دیواره‌كه‌‌و خۆمان هه‌ڵده‌ین له‌ دیواره‌كه‌‌و ده‌چین بۆ ئه‌و دیو دیواره‌كه‌.

به‌چرپه‌ پێم وت:

-هه‌ر ده‌بێ وا بكه‌ین به‌ڵام تۆش ده‌نگ به‌رزمه‌كه‌ره‌وه‌.

ژیلمان هه‌ر به‌چرپه‌ گه‌رموگوڕه‌كه‌ی وتی‌:

-بۆچی‌ له‌گه‌ڵ‌ خۆمان هێنامان؟ كه‌شفمان ده‌كات‌و نه‌خشه‌كه‌مان به‌تاڵ ده‌كاته‌وه‌.

گوێم نه‌دایه‌ ناڕه‌زاییه‌كه‌ی. ئه‌و كه‌ره‌ وایده‌زانی سینه‌مایه‌. به‌ كاكه‌م وت:

-تۆ له‌هه‌موومان درێژتری‌، دانه‌وێره‌وه‌ تا به‌سه‌ر پشتت سه‌ربكه‌وین‌و دوایی‌ به‌رزت ده‌كه‌ینه‌وه‌.

كاكه‌ گوێڕایه‌ڵ بوو ‌و زۆرم لا سه‌یر بوو كه‌ له‌م گه‌شته‌ ترسناكه‌مان دوودڵ‌ نه‌بوو. ژیلمان به‌سه‌ر پشتی سه‌ركه‌وت‌و ڕقم لێی بوو كه‌ به‌سه‌ر پشتی كاكه‌وه‌ بینیم. پاشان خۆم سه‌ركه‌وتم. سه‌رخستنی حاجی له‌قله‌ق زۆر ناڕه‌حه‌ت بوو، سه‌ركه‌وتن به‌سه‌ر عه‌موود زه‌حمه‌ته‌ به‌ڵام سه‌رخستنی‌ عه‌مووده‌كه‌ عه‌زابه‌. ژیلمان بۆڵه‌ی‌ كرد:

-نه‌ده‌بوایه‌ له‌گه‌ڵمان بمانهێنایه‌. با به‌جێیبهێڵین ئه‌گینا عه‌صابه‌كان پێمان ده‌زانن.

پێم وت وس بێ:

-ده‌بوایه‌ تۆمان نه‌هێنایه‌ كه‌ ئه‌وه‌نده‌ ده‌نگ به‌رزده‌كه‌یته‌وه‌‌و واده‌زانی فلم ده‌رده‌كه‌ین.

ئه‌و كێشه‌یه‌ پێی وتم كه‌ باشترین شت ئه‌وه‌یه‌ بچمه‌وه‌ خواره‌وه‌؛ له‌خواره‌وه‌ كاكه‌ سه‌رخه‌م‌و ژیلمان بۆ سه‌ره‌وه‌ به‌رزی بكاته‌وه‌، دواییش چاره‌یه‌ك بۆ سه‌ركه‌وتنی‌ خۆم بدۆزمه‌وه‌.

كاره‌كمان سه‌ری گرت‌و كه‌وتینه‌ ئه‌ودیو دیواره‌كه‌. هه‌رچه‌نده‌ چوونه‌ خواره‌وه‌ ترسناكتر بوو به‌ڵام ئاسانتر بوو. هه‌ناسه‌مان له‌خۆمان بڕیبوو ‌و به‌سه‌ر نووكی په‌نجه‌ به‌ناو باخه‌كه‌ ڕۆشتین. به‌رامبه‌ر ئه‌و شوێنه‌ی خۆمان دیوارێكی‌ بێ په‌نجه‌ره‌ بوو. تازه‌ بوومه‌ سه‌رۆكی‌ تیمه‌كه‌ هه‌رچه‌نده‌ دیار بوو ژیلمان حه‌زی ده‌كرد خۆی سه‌رۆك بێ. فه‌رمانم دا:

-ئه‌گه‌ر به‌لای‌ ده‌سته‌ ڕاست بڕۆین ده‌چینه‌ لای‌ گه‌راجه‌كه‌‌و حه‌ره‌سه‌كه‌ ده‌مانبینێ له‌به‌رئه‌وه‌ به‌لای‌ چه‌پ ده‌ڕِۆین.

فه‌رمانێكی‌ قۆڕ بوو! كه‌ریش ده‌یزانی هه‌ر ده‌بێ به‌لای‌ چه‌پ بڕۆین. دوای ماوه‌یه‌كی‌ زۆر زانیم ئه‌گه‌ر بته‌وێ ببیته‌ سه‌رۆكی‌ تیمێك نابێ یه‌كه‌م فه‌رمانت شتێك بێ یه‌ك له‌ سه‌د ئه‌گه‌ری ناكۆكیی تیا هه‌بێ.

به‌لای‌ چه‌پ وه‌رچه‌رخاین‌و به‌وریاییه‌وه‌ به‌ره‌و نزیكترین گۆشه‌ی خانووه‌كه‌ چووین. چوارده‌وری‌ خانووه‌كه‌ حه‌وشه‌و باخ بوو. به‌ده‌وری خانووه‌كه‌ سووڕاینه‌وه‌ تا له‌په‌نجه‌ره‌كانه‌وه‌ ته‌ماشا بكه‌ین‌و بزانین پیاوه‌ گه‌وره‌كانی شاره‌كه‌مان له‌كوێ دانیشتوون. ئه‌گه‌ر به‌ده‌وری‌ خانووه‌كه‌ بسووڕاینه‌ته‌وه‌ ده‌كه‌وتینه‌ پشته‌وه‌. هۆڵی‌ دانیشتن ده‌بوایه‌ له‌پێشه‌وه‌ی ماڵه‌كه‌ بوایه‌ نه‌ك له‌پشته‌وه‌، به‌ڵام بینیمان قه‌ڕه‌باڵغییه‌كه‌ له‌ ژوورێكی پشته‌وه‌یه‌. په‌رده‌كانی ژووره‌كه‌ به‌شی چاوی پشیله‌یه‌ك لاچووبوون‌و له‌و كونه‌وه‌ به‌شێكی‌ ناو ژووره‌كه‌مان لێوه‌ دیار بوو. گوێشمان له‌ پێكه‌نین‌و قسه‌كان بوو. ژیلمان بۆڕاندییه‌وه‌:

-ماڵه‌كه‌یان به‌جێهێشتووه‌‌و هاتوونه‌ته‌ پشته‌وه‌.

ئالان تێبینییه‌كی‌ به‌جێی‌ هه‌بوو:

-ئه‌وان نایانه‌وێ حه‌ره‌س ئه‌وان ببینێ.

سه‌ره‌تاتكێمان كرد بۆ بینینی هه‌موو ئه‌وانه‌ی ناو ژووره‌كه‌. نه‌ دایكی خۆم‌و نه‌ دایكی ژیلمانمان نه‌بینی. ماوه‌یه‌ك وا ماینه‌وه‌ تا له‌پڕ به‌شێكی‌ په‌رده‌كه‌ لادرا و ئێمه‌ خۆمان شارده‌وه‌، ئافره‌تێك بوو هات‌و په‌نجه‌ره‌كه‌ی كرده‌وه‌‌و بێزاریی ده‌ربڕی:

-ئۆۆف له‌و هه‌موو دووكه‌ڵه‌.

پیاوێك له‌ناوه‌وه‌ توانجێكی تێگرت بیرم نه‌ماوه‌ چی بووه‌ چونكه‌ نه‌مزانی واتاكه‌ی چییه‌. ئه‌وانه‌ی‌ تر پێكه‌نین. ئافره‌تێكی تر ته‌علیقێكی لێدا ئه‌ویشم بیرنه‌ماوه‌ چی بووه‌ چونكه‌ مێشكم بۆ لای‌ ده‌نگێكی تر چووبوو: ده‌نگی دایكی‌ ژیلمان.

خۆمان له‌خوار په‌نجه‌ره‌كه‌وه‌ شاردبووه‌وه‌. زانیمان ئافره‌ته‌كه‌ ڕۆشت. هه‌ڵساینه‌وه‌‌و ته‌ماشای ناوه‌وه‌مان كرد، ئه‌و بوو، دایكی ژیلمان بوو، ئه‌ی‌ دایكی من كوا؟ دایكی خۆم له‌لایه‌كی‌ تری ژووره‌كه‌ بینی. چی ده‌كات؟ چیی له‌به‌ره‌؟ دایكی ژیلمان نیوه‌ڕووت بوو، نیوه‌ی‌ سنگی‌و نیوه‌ی‌ پشتی‌ دیاربوو، جگه‌ره‌ی‌ ده‌كێشا، دایكی منیش هه‌روا به‌ڵام ئه‌و جگه‌ره‌ی نه‌ده‌كێشا، له‌باوه‌شی‌ پیاوێك دانیشتبوو و پێده‌كه‌نی‌. ڕاسته‌؟ خه‌و ده‌بینم؟ ئه‌وه‌ دایكی‌ منه‌؟

دوو چاوم هه‌ڵگڵۆفتن‌و زه‌قمكردنه‌وه‌، ئه‌وه‌؟ ئه‌وه‌؟ به‌ڵێ ئه‌وه‌! له‌باوه‌شی پیاوێك دانیشتووه‌، پیاوێك بوو نه‌مده‌ناسی، نه‌مدیبوو، ئه‌وه‌ باوكی خۆم نه‌بوو. پیاوێكی نه‌ناسیا بوو ‌و له‌باوه‌شی دانیشتبوو. ده‌ستی له‌ملی ئاڵاندبوو. سمێڵزلێكی سمێڵڕه‌شێكی گووپ خرپن، ده‌ستی له‌ ملی ئاڵاندبوو ‌و ڕووی له‌ پیاوه‌كانی تر بوو ‌و قسه‌ی له‌گه‌ڵ ده‌كردن‌و بۆیان پێده‌كه‌نی.

هیچ گومانێكم نه‌ما، ئه‌و بوو. ئه‌و بوو. له‌ ئاسمان بووم‌و به‌ربوومه‌ خواره‌وه‌، له‌ كۆڵان یاریم ده‌كرد‌و كاتێك به‌پێكه‌نینه‌وه‌ گه‌ڕامه‌وه‌ ماڵ وتیان دایكت مردووه‌. به‌ڵام نه‌خێر! مردنی ئه‌و شتێكی باش بوو، ده‌بوایه‌ من بمردمایه‌. بریا كه‌ له‌سكی بووم‌و ته‌مه‌نم دوو ڕۆژ بوو منی له‌باربچوایه‌‌و بكه‌وتمایه‌ ئاوده‌ستی ماڵه‌كه‌مان.

7
هه‌ڵاتـــن

وڕ ببوووین‌و نه‌مانده‌توانی‌ له‌و شوێنه‌ لابچین. نه‌فره‌تمان ده‌كرد به‌ڵام ته‌ماشامان ده‌كرد. وه‌كو كه‌سێكمان لێهاتبوو به‌ره‌و مردن ده‌یبه‌ن‌و چاو بۆ چه‌قۆی‌ سه‌ربڕینی‌ زه‌ق بكاته‌وه‌. پیاوه‌كان‌و ژنه‌كان قسه‌یان ده‌كرد‌و پێده‌كه‌نین. چوار كه‌س له‌سه‌ر مێزێك قوماریان ده‌كرد. پیاو و ئافره‌ت دوو دوو ‌و سێ سێ پێكه‌وه‌ بوون، وه‌ستابوون‌و دانیشتبوون، قسه‌یان ده‌كرد‌و پێده‌كه‌نین. دووكه‌ڵی جگه‌ره‌ ژووره‌كه‌ی‌ پڕكردبوو. ئه‌و په‌نجه‌ره‌یه‌ش كه‌ بۆ ده‌ركردنی‌ ئه‌و دووكه‌ڵه‌ كرابووه‌وه‌ ڕێگه‌ی‌ به‌ قسه‌كان ده‌دا بێنه‌ ده‌ره‌وه‌‌و بیانبیستین. پیاوێكمان بیست باسی كچێكی وه‌زاره‌تی ده‌كرد، پیاوه‌كه‌ به‌ سه‌روكه‌لـله‌ی‌ له‌ وه‌زیر ده‌چوو. له‌سه‌ر قه‌نه‌فه‌یه‌كی تاك له‌ناوه‌ڕاستی ژووره‌كه‌ دانیشتبوو. پاڵی دابوو به‌ قه‌نه‌فه‌كه‌‌و دوو ده‌ستی له‌سه‌ر دوو قۆڵی بوون، جگه‌ره‌یه‌كیش له‌نێوان په‌نجه‌كانی بوو. پیاوه‌كه‌ به‌فیزه‌وه‌ سه‌ری بۆ ئاسمان به‌رزكردبووه‌وه‌‌و ته‌ماشای ده‌زووه‌ لوولخواردووه‌كانی دووكه‌ڵی جگه‌ره‌كه‌ی كرد كه‌ بۆ بنمیچی ژووره‌كه‌ی ده‌یناردن. پیاوه‌كه‌ ئه‌وه‌ی ده‌كرد‌و ناوی كچێكی برد كه‌ چه‌ند مانگێك بوو خۆی‌ لێی‌ دووره‌په‌رێز كردبوو به‌ڵام دوایی‌ خستییه‌ داوه‌كه‌وه‌. باش نه‌مبیست چی‌و چه‌ندی‌ به‌و كچه‌ دا، به‌ڵام بیستم پیاوێكی‌ تر له‌ سووچێكی ژووره‌كه‌وه‌ هاواری كرد‌و به‌ڕه‌خنه‌وه‌‌و وتی زۆرت داوه‌تێ، وتی من ته‌نها هاندێكی‌ مۆبایل‌و دوو كارتی‌ ده‌ دۆلاریم دابوویه‌ (ئه‌و هاند‌و كارتانه‌ی به‌ دڵسافیی خۆمان ته‌ماشامان ده‌كردن بۆ ئه‌م شتانه‌ به‌كاردێن؟!) ئینجا وتی من به‌پاره‌ی خۆم ئه‌وه‌م داوه‌‌و وه‌كو فڵان پیسكه‌ نیم وه‌زاره‌ت به‌كاربهێنم‌و ئیجازه‌و موكافه‌ئه‌‌و ئیفاد بۆ كچه‌كان بنووسم (ئه‌و وشانه‌م ناسییه‌وه‌ چونكه‌ باوكم‌و دایكمم ده‌بیست ناویان ده‌بردن).

یه‌كێكی تر وتی كچێكی ده‌ناسی بۆ خۆشیی خۆی له‌گه‌ڵی بوو ‌و داوای هیچی نه‌ده‌كرد. مه‌زادێكی‌ وام بینیبوو كاتێك له‌گه‌ڵ‌ باوكم (ئای ئه‌گه‌ر باوكم بیزانیایه‌!) چووبووین شتێك بكڕین. خه‌ڵكێكی ئاسایی‌ بوون، وه‌كو ئه‌وانه‌ی‌ ناو ئه‌و ژووره‌ جلی‌ گرانیان له‌به‌ر نه‌بوو. ئه‌و كه‌سه‌ی هاواری بۆ مه‌زاده‌كه‌ ده‌كرد پیاوێك بوو له‌و جۆره‌ كه‌سانه‌ی كه‌ پیاوه‌كانی ناو ئه‌م ژووره‌ به‌ پیاوی نزمیان ده‌زانی، پیاوێك بوو به‌ پانتۆڵێكی‌ كۆنی خاكی یان به‌ شه‌ڕواڵێك له‌هه‌مان ڕه‌نگ (بیرم نه‌ماوه‌) هاواری‌ ده‌كرد:

-ده‌ دۆلار. ده‌ دۆلار. كێ زیاتر ده‌دات؟

ئه‌وه‌ی‌ له‌ ژووره‌كه‌ بینیم كه‌مكردنه‌وه‌ی‌ نرخ بوو، هه‌روه‌ها مه‌زادیش بوو، ئازایه‌تی‌‌و لێهاتوویی‌ زیاد ده‌كران، كێش به‌كه‌متر ئه‌و كچانه‌ی‌ ده‌ستده‌كه‌وتبوو.

ڕه‌وتی‌ قسه‌كان گۆڕان‌و باس هاته‌ سه‌ر پاره‌، ئه‌وه‌ی‌ وتی‌ هیچی بۆ ڕابواردنی خۆی نه‌داوه‌ ده‌یویست ئازایه‌تی‌ ئه‌و كه‌سانه‌ی شتیان به‌و كچانه‌ داوه‌ كه‌مبكاته‌وه‌:

-هه‌ر كه‌س زۆر بدات زۆرتریشی له‌ وه‌زاره‌ت ده‌ستكه‌وتووه‌. ئازایه‌تی‌و زیره‌كی خۆش بێ.

باسی پاره‌ گه‌رم بوو ‌و هه‌ر یه‌كێك باسی ئه‌وه‌ی تری ده‌كرد كه‌ چه‌ندی به‌خشیوه‌‌و چه‌ندی وه‌رگرتووه‌، ئه‌مجاره‌ بۆ پیاوان‌و له‌ پیاوان. باسی پرۆژه‌‌و شتی له‌و جۆره‌یان ده‌كرد، توانجیان ده‌گرته‌ یه‌كتر:

-به‌ئێمه‌ ده‌ڵێی؟ ده‌زانین له‌گه‌ڵ كێ شه‌ریكی. ئێمه‌ له‌وسه‌رییه‌وه‌ هاتووینه‌ته‌وه‌.

ئه‌وه‌ی ڕووی قسه‌كه‌ له‌و كرا ڕووی كرده‌ یه‌كێكی تر:

-ئه‌ی بۆ باسی ئه‌م ناكه‌ن؟ بودجه‌ی بۆ هینی یابانی وه‌رگرتبوو و هینی چینی كڕیبوو، با نه‌ڵێم چییه‌. لیژنه‌ی وه‌رگرتنیش به‌شێكیان هه‌یه‌.

كه‌س ته‌ریق نه‌ده‌بووه‌وه‌‌و كه‌س به‌وی‌ تری نه‌وت تۆ درۆ ده‌كه‌ی. هه‌موو پێده‌كه‌نین، پێكێ عه‌ره‌ق به‌ ده‌ستێك، جگه‌ره‌ به‌ده‌سته‌كه‌ی‌ تر. ته‌نها خواردنه‌وه‌‌و دووكه‌ڵ‌و پێكه‌نین بوو. جاروباریش كه‌ ده‌ستێك به‌تاڵ ده‌بووه‌وه‌ خاوه‌نه‌كه‌ی خه‌ریكی ده‌كرد به‌ گۆشتی ئافره‌تێك.

هه‌قم چییه‌؟ گرنگ ئێستا ئه‌وه‌ی‌ له‌وبه‌ره‌وه‌ له‌ باوه‌شی ئه‌و پیاوه‌ دانیشتبوو، چۆن ملی له‌ قۆڵی‌ ئه‌و پیاوه‌ ئاڵاندبوو ‌و بۆی پێده‌كه‌نی ئه‌ویش مژی له‌ جگه‌ره‌كه‌ی ده‌دا‌و په‌نجه‌ خڕه‌كانی له‌ له‌شی چه‌قاندبوو.

له‌پڕ دایكی ژیلمان هه‌ڵسا، به‌ره‌و ده‌رگاكه‌ ڕۆشت‌و ده‌ستی‌ پیاوه‌كه‌ی ڕاكێشا. پیاوه‌كه‌ نیوه‌ هه‌ڵسانێك هه‌ڵساو جگه‌ره‌كه‌ی كه‌ نیوه‌ سووتابوو له‌ دڵی ته‌پڵه‌كه‌كه‌ كوژانده‌وه‌، ته‌واو ڕاست بووه‌وه‌‌و شوێنیكه‌وت. ژیلمان بۆڕاندییه‌وه‌:

-بابزانین بۆ كوێ ده‌چن.

شوێنی ژیلمان كه‌وتین بۆ په‌نجه‌ره‌ی ته‌نیشت، په‌نجه‌ره‌ی هه‌مان ژوور بوو، ئینجا بۆ په‌نجه‌ره‌كه‌ی ته‌نیشتی ئه‌و. ئه‌وه‌یان ژوورێكی تر بوو. درزێكی ناو په‌رده‌كانمان به‌س بوو بۆ ئه‌وه‌ی بزانین ئه‌و پیاوه‌ چی له‌گه‌ڵ ئه‌و شیرین خانه‌ ده‌كات. ژیلمان توند دوو ده‌ستی به‌سه‌ر كه‌لـله‌ی زلی هێنا وه‌ك به‌توندی بیشوات‌و بۆڕاندییه‌وه‌:

-ئه‌و قه‌حبه‌بابه‌م بینیوه‌ بۆ ماڵمان دێ‌و هه‌موو جارێك دایكم ده‌یناردم بۆ لای ئێوه‌.

لێم پرسی:

-ئه‌ی‌ باوكت؟

بۆڵه‌یه‌كی توندی كپی كرد:

-ئه‌و بێئه‌خلاقه‌ی باوكم پێش هاتنی پیاوه‌كه‌ ماڵه‌كه‌ی به‌جێده‌هێشت. ئێستا بیرمكه‌وته‌وه‌. ڕۆژێك ئیشی هه‌بوو و نه‌ڕۆشتبوو دایكیشم پێی وت ده‌ی دڕكی مه‌م‌و زین چۆڵی بكه‌.

ده‌نگی ژیلمان به‌س بوو بۆ ئه‌وه‌ی دوانی ناو ژووره‌كه‌ هه‌ست به‌ شتێك بكه‌ن. پیاوه‌كه‌ هاته‌ به‌ر په‌نجه‌ره‌كه‌‌و په‌رده‌كه‌ی لادا. باش بوو ئه‌و سه‌یری سه‌ره‌وه‌ی ده‌كرد‌و ئێمه‌ له‌ به‌شی خواره‌وه‌ په‌نجه‌ره‌كه‌وه‌ بووین. خێرا خۆمان دانه‌واند‌و نقه‌مان له‌ خۆمان بڕی. ئه‌و نه‌خته‌ی ئه‌و پیاوه‌م تیا بینی به‌س بوو بۆ ئه‌وه‌ی وێنه‌كه‌ی وه‌كو بنێشت به‌مێشكم بچه‌سپێ. ته‌نها ده‌رپێیه‌كی كورتی سپیی له‌پێ بوو، كه‌مێك كورته‌ باڵابوو ‌و ورگی نه‌ختێك ده‌رپه‌ڕیبوو، ناوكی زۆر گه‌وره‌ بوو ‌و له‌ چاوی جنۆكه‌ ده‌چوو, مه‌مكی به‌سه‌ر سنگی شۆربووه‌وه‌، سمێڵی ڕه‌ش‌و قژێكی ڕه‌شی هه‌بوو. به‌كورتی به‌و ڕووتییه‌‌و به‌و ده‌موچاو و له‌شولاره‌ له‌ گوو ده‌چوو.

پیاوه‌كه‌ هیچی نه‌بینی‌و په‌رده‌كه‌ی به‌لادراوی به‌جێهێشت. گوێمان له‌ ده‌نگی دایكی ژیلمان بوو:

-حیزه‌كه‌، په‌رده‌كه‌ت له‌بیرچوو.

پیاوه‌كه‌ گوێی‌ نه‌دایه‌‌و نه‌گه‌ڕایه‌وه‌ لای په‌رده‌كه‌. به‌ ژیلمانم وت:

-باوكت به‌و ناشیرینییه‌ی خۆیه‌وه‌ سه‌د قات له‌مه‌ جوانتره‌. دایكت له‌گه‌ڵ ئه‌و گووه‌ ڕه‌شه‌ ده‌رپێ سپییه‌ ڕاده‌بوێرێ.

ژیلمان بۆڕاندی:

-ئه‌ی‌ دایكت له‌بیرچوو؟ نه‌تبینی له‌باوه‌شی كێ بوو؟

تووڕه‌بووم‌و قۆڵم له‌سه‌ری‌ ئاڵاند‌و بۆكسم به‌ ته‌پڵی سه‌ری كێشا‌و به‌كپی هاوارم كرد:

-باسی دایكم نه‌كه‌ی.

گوێم له‌ هاواری ناڕه‌زایی ژیلمان بوو له‌ژێره‌وه‌ ده‌هات:

-ئای له‌وه‌! ئای له‌وه‌! خۆ ده‌ڵێ باسی دایكم مه‌كه‌!

بۆ یه‌كه‌م جار گوێم له‌ ده‌نگی ئالان بوو. ئالان‌و ده‌نگه‌كه‌ی وه‌كو قه‌بر هێمن بوون:

-بچین دایكمان بدۆزینه‌وه‌.

به‌هۆی تووڕه‌بوون‌و بۆڵه‌‌و شه‌ڕه‌كه‌مانه‌وه‌ ئاگامان له‌ ده‌نگمان نه‌بوو. گوێمان له‌ ده‌نگی پاسه‌وانه‌كه‌ بوو به‌ره‌و لای ئێمه‌ ده‌هات:

-كێیه‌ له‌وێ؟

به‌رله‌وه‌ی بگاته‌ لامان‌و بێئه‌وه‌ی هه‌ست به‌خۆمان بكه‌ین به‌په‌نا دیواره‌كه‌ خۆمان گه‌یانده‌ پشتی گۆشه‌ی ئه‌و دیواره‌‌و له‌وێوه‌ بۆ ناو دره‌خته‌كانی باخه‌كه‌‌و خۆمان دا به‌ چیمه‌نی باخه‌كه‌. باش بوو كه‌ ئێمه‌ چووینه‌ ناو دره‌خته‌كان وه‌زعمان له‌ پشیله‌یه‌كی بێئاگا تێكدا‌و ڕایكرد. پشیله‌كه‌ هاته‌ فریامان‌و خۆی نیشانی پاسه‌وانه‌كه‌ دا. پاسه‌وانه‌كه‌ جنێوێكی به‌ پشیله‌كه‌ دا به‌ڵام دیاربوو له‌به‌ر ئه‌وه‌ی سه‌یری ناو ژووره‌كه‌ی ده‌كرد به‌پێویستی نه‌زانی شتێكی تێبگرێ. گوێمان لێ بوو به‌ئه‌سپایی جنێوی به‌ گه‌ڵوقنگی ئه‌و پیاوه‌ ده‌دا كه‌ خه‌ریكی دایكی ژیلمان بوو.

زانیمان كه‌ ده‌بێ بڕۆین، ئه‌ی چۆن من‌و حاجی بزانین دایكمان چی ده‌كات؟ ئێمه‌ ده‌مانویست بزانین، ژیلمانیش حه‌زی ده‌كرد، به‌ڵام هه‌ر ده‌بوایه‌ بڕۆشتینایه‌. هه‌ر له‌شوێنه‌كه‌ی خۆمانه‌وه‌ به‌سه‌ر دیواره‌كه‌ سه‌ركه‌وتین‌و خۆمان خسته‌ ناو كۆڵانه‌كه‌.

تا گه‌یشتینه‌ ماڵه‌وه‌ كه‌سمان قسه‌یه‌كمان نه‌كرد. من‌و حاجی ئۆمێدمان هه‌بوو كه‌ ئه‌وه‌ی دایكمان كردبووی ته‌نها ئه‌وه‌ بووبێ كه‌ له‌وێ بینیبوومان. ئه‌وه‌ ئاوات‌و هه‌ستی من بوو. حاجی ئه‌وه‌ی نه‌وت به‌ڵام من ئاگام له‌ دڵی بوو.

8
په‌شیمانی

به‌وڕی گه‌یشتینه‌وه‌ ماڵ. له‌ باخه‌كه‌ یارمه‌تیی ئالانم دا بۆ هاتنه‌ ناوه‌وه‌ وه‌ك چۆن یارمه‌تیمدابوو بۆ چوونه‌ ده‌ره‌وه‌. ئالان چووه‌ ناوه‌وه‌‌و من له‌ ده‌رگاوه‌ خۆم كرده‌ ژووره‌وه‌. باوكمان ئه‌و وڕییه‌ی بینیم‌و لێی پرسیم چیمه‌، یه‌كسه‌ر درۆیه‌كم بۆ هات:

-شتێكی خراپم له‌ ماڵی ژیلمان خواردووه‌‌و سكم پێی تێكچووه‌.

تازه‌ له‌مڕۆ به‌دواوه‌ ده‌بوایه‌ وه‌كو گه‌وره‌كان درۆ بكردایه‌، به‌ڵام كه‌ی درۆی ئێمه‌ له‌ هی ئه‌وان ده‌چێ؟

باش بوو باوكم باسی دوكتۆر‌و نه‌خۆشخانه‌ی نه‌كرد‌و پێی وتم بڕشێمه‌وه‌. به‌قسه‌م كرد‌و چوومه‌ سه‌ر ده‌ستشۆره‌كه‌. به‌ده‌نگی به‌رز ئۆع ئۆعم كرد تا باوكم بیبیستێ. له‌ دڵی خۆشم به‌ ئالانم وت:

-ئه‌گه‌ر باوكمان له‌وێ بوایه‌ ئه‌و به‌ڕاستی ده‌ڕشایه‌وه‌.

باوكم هاواری بۆ كردم:

-چیت خواردبوو؟

هاواره‌كه‌م بۆ نارده‌وه‌:

-پیتزا.

هه‌ر ئه‌و پیتزایه‌ بوو ئیتر باوكم یه‌ك قسه‌ی له‌گه‌ڵ نه‌كردم. به‌ختی خۆم لانه‌ جیقه‌ن تا ئه‌و كاته‌ ته‌پاوتلی ده‌دا‌و خه‌وی لێنه‌ده‌كه‌وت بۆیه‌ هاته‌ لای باوكی‌و به‌ قسه‌ سه‌رقاڵی كرد.

كات تێپه‌ڕی‌و خانمی ناو ئاهه‌نگ به‌دڵی خۆی له‌و ئاهه‌نگه‌ هاته‌وه‌. كه‌ گوێم له‌ ده‌نگی ده‌رگاكه‌ بوو مێشكی خۆمم گوشی تا بیرمبكه‌وێته‌وه‌ كاتی تر كه‌ له‌و ئاهه‌نگانه‌ ده‌هاته‌وه‌ حاڵی چۆن بوو؛ وه‌كو كاتی تر پێده‌كه‌نی‌و ڕووی خۆش بوو یان هه‌ستی به‌ تاوانباری ده‌كرد‌و به‌شه‌رمه‌وه‌ ته‌ماشای باوكم‌و ئێمه‌ی ده‌كرد؟

به‌رله‌وه‌ی هیچم بیربكه‌وێته‌وه‌ ئه‌و هاته‌ ژووره‌وه‌‌و بینیم ده‌م به‌ زه‌رده‌خه‌نه‌‌و به‌زه‌وقه‌وه‌ دێته‌ هۆڵه‌كه‌. به‌خۆشییه‌وه‌ جانتاكه‌ی ده‌ستی ده‌خولانده‌وه‌. ئه‌و ده‌سته‌ی به‌رزكرده‌وه‌ كه‌ جانتاكه‌ی هه‌ڵگرتبوو هاواری بۆ كردین:

-چۆنن پیاوه‌كانی ناو ماڵ؟

پیاو؟ باوكیشمان پیاو نه‌بوو. باوكمان هاواره‌كه‌ی بۆ سه‌نده‌وه‌:

-ئاهه‌نگێكی خۆش.

خانمی ناو ئاهه‌نگ تێبینییه‌كی هه‌بوو:

-كه‌ی له‌ده‌ره‌وه‌ هاتیته‌وه‌؟

وه‌ڵامی دایه‌وه‌:

-نه‌ڕۆشتم تا بگه‌ڕێمه‌وه‌.

چاوم لێبوو دایكم به‌پێكه‌نینه‌وه‌ چاوێكی لێ داگرت (خه‌ریك بوو به‌هره‌ی تێبینیی وردم بۆ دروست ده‌بوو):

-ده‌ته‌وێ بڵێی خۆت له‌ ماڵ نه‌دزییه‌وه‌ بۆ لای هاوڕێیه‌ قومارچییه‌كانت؟

باوكمان به‌سه‌ر ئاماژه‌ی بۆ كردم:

-كوڕه‌كه‌ت له‌جیاتی من چووه‌ ده‌ره‌وه‌‌و قوماری كرد.

ئه‌مجاره‌ دایكم هه‌ڕه‌شه‌ كۆنه‌كه‌ی له‌ باوكم نه‌كرد‌و هاواری بۆ نه‌كرد: نه‌وزااااد.

هه‌ندێ قسه‌ی بێمانای تریان كرد‌و من قێزم له‌ دوو گوێچكه‌ی خۆم ده‌كره‌وه‌ كه‌ ئه‌و قسانه‌م ده‌بیست. ئه‌وه‌مان بینی كه‌ بینیمان، دایكیشمان به‌وپه‌ڕی زه‌وقه‌وه‌ گه‌ڕایه‌وه‌ ماڵه‌وه‌، هیچ نیشانه‌یه‌كی په‌شیمانی یان تاوانباریشی پێوه‌ دیار نه‌بوو. ته‌ماشای ئالانم كرد (كه‌ هاتبووه‌ هۆڵه‌كه‌ گوایه‌ خه‌وی لێنه‌كه‌وتبوو) تا بزانم هه‌ست به‌ چی ده‌كات. حاجیم بینی به‌وڕییه‌وه‌ ته‌ماشای بنمیچی ژووره‌كه‌ی ده‌كرد‌و ئه‌و قوپاوییه‌ی دوو ڕوومه‌تی قوپاوتر بوون، وه‌كو كه‌سێكی فلمی كارتۆنی لێهاتبوو كوته‌كێك له‌ سه‌ری دراوه‌و چۆله‌كه‌كان به‌ده‌وری سه‌ری ده‌خولێنه‌وه‌‌و ده‌جریوێنن.

ئینجا بیرمكه‌وته‌وه‌؛ هه‌ر كاتێك دایه‌ ده‌گه‌ڕایه‌وه‌ به‌كه‌یفه‌وه‌ ده‌گه‌ڕایه‌وه‌ به‌ڵام كه‌سمانی ماچ نه‌ده‌كرد، خێرا ده‌چووه‌ ژووره‌كه‌ی‌و جلی ناوماڵی ده‌كرده‌به‌ر‌و زۆری پێنه‌ده‌چوو خه‌وی لێده‌كه‌وت. ئه‌مشه‌ویش هه‌روا بوو، منیش‌و حاجیش سه‌رو شه‌قێكمان له‌ قنگی خۆمان هه‌ڵدا تا بچینه‌ ژووره‌كه‌مان. لانه‌ كه‌ هێشتا له‌ هۆڵه‌كه‌ مابوو پرسیارێكی گرته‌ پشتم:

-چیت خواردبوو؟

سه‌ره‌تا نه‌مزانی باسی چی ده‌كات، ئینجا درۆكه‌م بیركه‌وته‌وه‌ كه‌ وتبووم شتێكی خراپم خواردبوو. درۆیه‌كی ترم كرد:

-گه‌س.

ئه‌و نه‌وسنه‌ به‌رله‌وه‌ی باوكم بپرسێ ئه‌و پرسی:

-ئه‌ی نه‌توت پیتزا؟

لانه‌ جیقن.. كه‌ بیستووته‌ بۆچی ده‌پرسیته‌وه‌؟ به‌ڵام هه‌ر ئه‌مشه‌و درۆكردن لام ئاسان بوو. وه‌ڵامی ئه‌و بێئاگایه‌م دایه‌وه‌:

-من گه‌س‌و حاجی پیتزا.

وڕی له‌بیری بردبوومه‌وه‌ كه‌ باوكم نه‌یده‌زانی حاجی له‌ده‌ره‌وه‌ بوو، قسه‌كه‌م وت‌و هه‌ر ئه‌و چركه‌یه‌ ده‌ركم به‌و هه‌ڵه‌یه‌ كرد. خۆم ئاماده‌ كرد بۆ پرسیاری چاوه‌ڕێكراوی باوكم به‌ درۆیه‌كی تر: حاجی له‌ خه‌و پیتزای خواردبوو، به‌ڵام باش بوو باوكم نه‌یپرسی چونكه‌ دیار بوو وایزانی گاڵته‌‌وگه‌پی منداڵانه‌. لانه‌ ڕسته‌كه‌ی منی به‌دڵ بوو كه‌ وتم ((من گه‌س‌و حاجی پیتزا)) بۆیه‌ كه‌وته‌ هاواكردن‌و پێكه‌نین‌و هه‌ڵبه‌زینه‌وه‌ :

-حاجی پیتزا! حاجی پیتزا!

منداڵ چه‌ند گوناهه‌! ئێمه‌ش وه‌كو ئه‌و منداڵ بووین به‌ڵام ئه‌و شه‌وه‌ له‌پڕ گه‌وره‌ بووین، زۆر گه‌وره‌تر بووین.

9
نامۆكــان

ئه‌و شه‌وه‌ تا دره‌نگ من‌و ئالان له‌سه‌ر جێگه‌ قسه‌مان له‌گه‌ڵ یه‌كتر ده‌كرد. ویستم دڵنه‌وایی خۆم‌و حاجی بده‌مه‌وه‌. پێم وت له‌وانه‌یه‌ دایكمان ته‌نها له‌باوه‌شی ئه‌و پیاوه‌ دانیشتبێ بۆیه‌ كاتێك گه‌ڕایه‌وه‌ هیچ جۆره‌ په‌شیمانییه‌ك به‌ ڕووی‌و ده‌نگییه‌وه‌ دیار نه‌بوو. ته‌نانه‌ت بۆچوونێكی سه‌خیفیشم به‌ حاجی وت كه‌ له‌وانه‌یه‌ ئه‌و پیاوه‌ خزمێكی نزیكی خۆمان بێ‌و ئێمه‌ نایناسین، ڕه‌نگه‌ مامی یان خاڵی دایه‌ بێ یان شتێك له‌و بابه‌ته‌. ئالان قسه‌یه‌كی له‌وه‌ مه‌عقوولتر كرد، ئه‌و وتی له‌وانه‌یه‌ دایكمان به‌دزییه‌وه‌ شووی به‌و پیاوه‌ كردبێ‌و دوو مێردی هه‌بێ وه‌ك چۆن هه‌ندێ پیاو دوو ژنیان هه‌یه‌. خوا بكات شووكردن بێ. ئای حاجی! تۆی له‌ من به‌ته‌مه‌نتر له‌ خۆم به‌منداڵتر ده‌زانی كه‌چی به‌ یه‌ك شه‌و بوویته‌ شایه‌نی ته‌مه‌نی خۆت. كۆتایی قسه‌كانیشمان بڕیار بوو جارێكی تر بچینه‌وه‌‌و ڕاستییه‌كه‌ بزانین.

به‌یانییه‌كه‌ی هه‌ر ئه‌وه‌نده‌ ئه‌و نیازه‌م به‌ ژیلمان وت بۆڕاندی: به‌بێ من ناچن. هه‌ڕه‌شه‌كردن‌و هه‌وڵی په‌شیمانكردنه‌وه‌ سوودیان نه‌بوو. ئینجا نۆره‌ی خۆی بوو هه‌ڕه‌شه‌ بكات كه‌ باسی هه‌موو شتێك بۆ دایكمان‌و باوكمان بكات.

هه‌فته‌كه‌ تێپه‌ڕی‌و نۆره‌ی ئاهه‌نگێكی تر بوو. بۆ نه‌هێشتنی گومانیش شه‌وانی ئه‌و هه‌فته‌یه‌ به‌رده‌وام یان من لای ژیلمان ده‌بووم یان ئه‌و ده‌هاته‌ ماڵمان. به‌ ژیلمانیشم وت ئه‌و هه‌فته‌یه‌ گوێچكه‌ زله‌كانی زلتر بكات‌و گوێ له‌ دایكی بگرێ تا پێشوه‌خت بزانین كه‌ی ئاهه‌نگه‌كه‌یه‌. ده‌شبوایه‌ دوای ئه‌وه‌ وامان ڕێكبخستایه‌ شه‌وی ئاهه‌نگ نۆری من بێ بچمه‌ ماڵی ژیلمان. ژیلمان دڵی به‌و نه‌خشه‌یه‌ خۆش بوو و وایده‌زانی ئه‌كته‌رێكی سینه‌مایه‌. ئه‌و كه‌ره‌! ئێمه‌ نه‌خشه‌مان دانابوو ته‌ماشای دایكی بكه‌ین كه‌چی كه‌یفی به‌و ئیشه‌ ده‌هات.

شه‌وی ئاهه‌نگه‌كه‌ هات‌و هیچ به‌ربه‌ستێك نه‌هاته‌ به‌رده‌ممان. وه‌كو جاره‌كه‌ی تر ئالانم له‌ په‌نجه‌ره‌كه‌ ده‌رباز كرد‌و هه‌ر سێ به‌ ته‌كسی چووینه‌ لای ماڵی وه‌زیر‌و ئه‌مجاره‌ له‌ سه‌ركه‌وتن‌و چوونه‌ خواره‌وه‌ شاره‌زا ببووین. ئه‌و شاره‌زاییه‌ی خۆمان خسته‌ گه‌ڕ بۆ ئه‌وه‌ی بێ دواكه‌وتن بچینه‌ حه‌وشه‌ی پشته‌وه‌ی خانووه‌كه‌‌و له‌ په‌نجه‌ره‌ی ئه‌و ژووره‌وه‌ ته‌ماشای ناوه‌وه‌ی بكه‌ین.

وا دیار بوو ئه‌مجاره‌ دایكی ژیلمان گڕی گرتبوو و په‌له‌ی بوو چونكه‌ بینیمان ده‌ستی پیاوێكی تری گرتبوو، پیاوێك باڵای به‌رزتر بوو ‌و تا ڕادده‌یه‌ك ئه‌سمه‌رتر بوو ‌و پێكه‌وه‌ ده‌گه‌ڕانه‌وه‌ ژووری دانیشتنی ئه‌و پیاو و ئافره‌تانه‌. شیرین خان په‌له‌ی بوو یان فێر بوو شه‌وانه‌ له‌گه‌ڵ چه‌ند پیاوێك خه‌ریك بێ؟ شێوه‌ی ئه‌و پیاوه‌ باشتر بوو له‌و گووه‌ ڕه‌شه‌ ده‌رپێ سپییه‌ی جاره‌كه‌ی تر، بیرم مابوو چۆن بانگی كرد: حیزه‌كه‌. ئه‌وانه‌ی ناو ژووره‌كه‌ ئه‌و جووته‌یان بینی‌و كه‌وتنه‌ گاڵته‌كردن له‌گه‌ڵ پیاوه‌كه‌:

-زۆر خێرابووی.

پیاوه‌كه‌ شوێنی سمێڵی سڕییه‌وه‌، دایكی ژیلمانیش له‌جیاتی ئه‌و وه‌ڵامی دایه‌وه‌:

-ئه‌ی‌ نابێ بیسه‌لمێنێ كه‌ڵه‌شێره‌.

قسه‌كه‌ هی پێكه‌نین نه‌بوو به‌ڵام هه‌موویان پێكه‌نین. گوێمان له‌‌و كه‌لـله‌زله‌ی‌ شێوه‌ وه‌زیره‌ بوو:

-كه‌ڵه‌شێر؟ كه‌ڵه‌شێره‌كانی وه‌زاره‌ت به‌م دووده‌گییه‌ فێرن.

ئه‌و پیاوه‌ی قسه‌كه‌ی پێوترا ده‌می كرده‌وه‌‌و قاقا پێكه‌نی:

-ها ها ها.

گوێم له‌ ده‌نگی دایه‌ش بوو پێده‌كه‌نی، ئینجا قسه‌یه‌كی كرد له‌شوێنی خۆم وشكی كردم. بینیم به‌ له‌نجه‌ولاره‌وه‌ به‌ره‌و ئه‌و كه‌لـله‌زله‌ی شێوه‌ وه‌زیره‌ ده‌ڕوات، خۆی بۆ داده‌نه‌وێنێته‌وه‌‌و باوه‌ش به‌ ملی به‌رازی ده‌كات‌و ده‌موچاوی له‌ سه‌ری كه‌لـله‌گامێشی نزیك ده‌خاته‌وه‌‌و پێی ده‌ڵێ:

-بۆچی نایه‌ت فه‌حسێكت بكه‌م؟ كێ ناڵێ تۆش دووده‌گی نیت.

هه‌موو به‌ده‌نگی به‌رز پێكه‌نین، ئه‌ویش دووكه‌ڵی جگه‌ره‌كه‌ی به‌فیزه‌وه‌ له‌ ده‌می بۆقییه‌وه‌ بۆ سه‌ره‌وه‌ هه‌ڵدا‌و پێكه‌نی، ئینجا نوقورچێكی لێگرت‌و پێی وت:

-تۆ فه‌حسم بكه‌ی ڕازیم.

هه‌موو خوێنم بوو به‌ سه‌هۆڵ، نه‌ختێكی ترم به‌س بوو تا هه‌موو له‌شم ببێته‌ به‌رد. نه‌خێر ئه‌مه‌ ڕاست نییه‌، ئه‌مه‌ خه‌وه‌. سه‌رم كێشا به‌ قه‌راغه‌ ڕه‌قه‌كه‌ی په‌نجه‌ره‌كه‌ به‌ڵكو خه‌به‌رم بێته‌وه‌. به‌ڵام من له‌هه‌مان شوێن بووم‌و هه‌مان دیمه‌ن ده‌بینم. ئاوڕم بۆ ئالان دایه‌وه‌ تا ببینم هه‌ستی به‌ چی ده‌كرد. هیچ شتێكم به‌ڕوویه‌وه‌ نه‌بینی. ئه‌و له‌فافه‌ش كه‌ هێشتا له‌سه‌ری نه‌كرابووه‌وه‌ وه‌كو كه‌سێكی لێكرد له‌ هه‌ساره‌یه‌كی دووری ئاسمانه‌وه‌ هاتبێ. له‌دڵم هاوارم لێكرد: ((تۆ چیت؟ هه‌ست به‌م نه‌گبه‌تییه‌ ناكه‌ی به‌سه‌رمان داباریوه‌؟)).

له‌پڕ جووته‌كه‌ هه‌ڵسان‌و چوونه‌ ده‌ره‌وه‌. وه‌كو دایكی ژیلمانیش له‌ جاره‌كه‌ی تر چوونه‌ ژووره‌كه‌ی ته‌نیشت. ژیلمان به‌گوێم چرپاندی:

-بۆچی ناڕۆی ته‌ماشای دایكت بكه‌ی‌؟

بۆكسێكم به‌ ده‌موچاوی كێشا‌و ته‌ختی زه‌ویم كرد، له‌گه‌ڵ‌ ئه‌وه‌ش هه‌ڵسام‌و ڕۆشتم، كاكه‌ به‌و بێده‌نگییه‌ی له‌ گۆڕستانی خواستبوو شوێنمكه‌وت.

له‌خواره‌وه‌ی په‌نجه‌ره‌كه‌ دانیشتین. بینیم ژیلمان ده‌هات‌و ده‌موچاوی كه‌ بۆكسه‌كه‌ی به‌ركه‌وتبوو ده‌خوراند. په‌نجه‌كانم له‌ قوڕگی توندكردن‌و سه‌ریم به‌ دیواره‌كه‌وه‌ نووساند:

-ئه‌و سه‌ره‌ زله‌ت بۆ ده‌ته‌قێنم ئه‌گه‌ر به‌رزبكه‌یته‌وه‌.

ناچار بوو گوێڕایه‌ڵم بێ. ئه‌و سه‌ری نه‌جووڵاند به‌ڵام من دوو جار سه‌ریم به‌ دیواره‌كه‌ كێشا. گوێمان له‌ ده‌نگی‌ دایه‌ بوو به‌ پیاوه‌كه‌ی ده‌وت:

-په‌رده‌كه‌ داده‌ره‌وه‌.

گوێشمان لێبوو پیاوه‌كه‌ ده‌ڵێ:

-نایه‌وێ.

دیاره‌ ئه‌و بێئه‌خلاقه‌ حه‌زی ده‌كرد هه‌ست بكات په‌رده‌كه‌ لاچووه‌‌و كه‌سێك سه‌یریان ده‌كات، كه‌سێك سه‌یری گه‌ڵوقنگی حیزی ده‌كات.

كاكه‌ له‌سه‌ر ئه‌ژنۆ دانیشت‌و دوو ده‌ستی‌ خسته‌ سه‌ر قه‌راغی په‌نجه‌ره‌كه‌. ده‌موچاوی به‌ شووشه‌ی په‌نجه‌ره‌كه‌وه‌ نووساند‌و ته‌ماشای ژووره‌وه‌ی ده‌كرد. كراسه‌كه‌یم ڕاكێشا تا دانیشێ به‌ڵام موویه‌كیش نه‌جووڵا. ده‌بوایه‌ له‌ یه‌ك كات هه‌وڵم بدایه‌ كاكه‌ دانیشێته‌وه‌‌و ژیلمان له‌ شوێنی خۆی هه‌ڵنه‌سێ. ژیلمان به‌كپی دینه‌ڕاند:

-با ته‌ماشا بكه‌م.

قۆڵم له‌سه‌ری ئاڵاند‌و كه‌وتمه‌ لێدانی له‌سه‌ر ته‌پڵی سه‌ر:

-بۆچی سینه‌مایه‌ قه‌حبه‌باب؟

له‌ژێرمه‌وه‌ بۆڕه‌ی‌ ده‌هات:

-ئه‌ی بۆچی هێشتم سه‌یری دایكم بكه‌ی؟

دیاربوو ئه‌مجاره‌، وه‌كو جاری پێشوو، ده‌نگمان به‌رزتر بوو بۆیه‌ گوێم له‌ ده‌نگی دایه‌ بوو:

-كه‌سێك له‌ده‌ره‌وه‌ هه‌یه‌.

ویستی هه‌ڵسێ‌و ته‌ماشای په‌نجه‌ره‌كه‌ بكات، پیاوه‌كه‌ش پێوه‌ی نووسابوو ‌و نه‌یده‌هێشت بڕوات. دوایی ئه‌و زاڵ بوو ‌و هه‌ڵسا. بینیمان به‌ره‌و په‌نجه‌ره‌كه‌ دێ، به‌دیمه‌نه‌كه‌ی خه‌ریك بوو ده‌ڕشامه‌وه‌.

نزیكتر كه‌وته‌وه‌، به‌ڵام پێش ئه‌وه‌ی بگات له‌شوێنی‌ خۆی وشك بوو ‌و زریكه‌یه‌كی كرد. له‌ناو تاریكیی حه‌وشه‌كه‌ ده‌موچاوێكی لێوه‌ دیار بوو، ده‌موچاوێك به‌په‌نجه‌ره‌كه‌وه‌ نووسابوو ‌و سه‌ری به‌ په‌ڕۆیه‌كی سپی به‌سترابوو.

ترس له‌شوێنی خۆی هێشتبوویه‌وه‌، ئینجا هۆشی بۆ گه‌ڕایه‌وه‌‌و به‌ترسه‌وه‌ چه‌ند هه‌نگاوێك پاشه‌وپاش گه‌ڕایه‌وه‌ دواوه‌. كاكه‌ی ناسییه‌وه‌، دیار بوو كاكه‌ی ناسییه‌وه‌. ده‌موچاوێكی تریشی بینی. ده‌موچاوێكی تره‌ به‌ڵام دوورتره‌، خۆم بووم. منیشی ناسییه‌وه‌؟ نازانم، به‌ڵام ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌یان حاجیی كوڕی بێ كه‌واته‌ تارماییه‌كه‌ی تر كوڕه‌كه‌ی ترێتی.

ئالان له‌سه‌ر ئه‌ژنۆ دانیشتبوو ‌و دوو ده‌ستی خستبووه‌ سه‌ر قه‌راغی په‌نجه‌ره‌كه‌‌و ده‌موچاوی به‌په‌نجه‌ره‌كه‌وه‌ نووساندبوو ‌و ئه‌و ده‌موچاوه‌ وڕه‌ی به‌سه‌ری پان ببووه‌وه‌. ته‌ماشای دایكی ده‌كرد‌و وه‌كو كه‌سێك بوو بیه‌وێ تێبگات چی له‌و ژووره‌ ڕووده‌دات ته‌ماشای ده‌كرد. دایكی ئالان زریكه‌یه‌كی تری كرد‌و هه‌نگاوێكی تر چووه‌ دواوه‌. ویستی خۆی به‌ دوو ده‌ستی خۆی داپۆشێ. چیت بۆ ده‌كه‌ن ئه‌و دوو ده‌ستت خانم، دوو ده‌ستت شه‌ره‌فی خۆت‌و باوكمان ناگه‌ڕێننه‌وه‌.

زانیم كه‌ ده‌بێ خێرا ڕابكه‌ین‌و له‌و شوێنه‌ نه‌مێنینه‌وه‌. ده‌بوایه‌ بچووینایه‌ته‌ ژووره‌وه‌‌و وه‌كو پۆلیسێك تاوانبارێكی گرتبێ ئابڕووی هه‌موویانمان ببردایه‌، به‌ڵام نه‌خێر، تاوانبار خۆمان بووین، غه‌ریب خۆمان بووین، ئێمه‌ هه‌ڵه‌مان كردبوو كه‌ سنووری ئه‌م شوێنه‌ به‌رزه‌مان به‌زاندبوو. ئێمه‌ خراپین، ده‌بوایه‌ ئێمه‌ وه‌كو دز ڕامانبكردایه‌. ئه‌وان خاوه‌ن ماڵ بوون‌و پیاو ‌و ژنی چاك بوون، كه‌سی گه‌وره‌ی ناو خه‌ڵكه‌كه‌ بوون، ئێمه‌ چووبووینه‌ ڕیزی ئه‌و خه‌ڵكه‌ نزمه‌ی حه‌ره‌سیان له‌ به‌رده‌رگا بۆ دوورخستنه‌وه‌یان دانابوو.

پیاوه‌كه‌ وه‌كو بۆق به‌ره‌و په‌نجه‌ره‌كه‌ كشا. ژیلمان وتی با ڕابكه‌ین، منیش وتم با ڕابكه‌ین، حاجیش هێشتا ده‌موچاوی به‌ په‌نجه‌ره‌كه‌وه‌ نووساندبوو ‌و به‌وڕییه‌وه‌ ته‌ماشای ده‌كرد‌و ده‌یویست تێبگات. په‌لیم گرت‌و ڕامكێشا، هه‌ڵمساند‌و پاڵم پێوه‌ نا. له‌پڕ كاكه‌ تێگه‌یشت، له‌پڕ زانی كه‌ ئه‌ویش ده‌بێ ڕابكات، زانی ئه‌و لێره‌ غه‌ریبه‌، ئێره‌ شوێنی‌ ئه‌و نییه‌‌و ده‌بێ ڕابكات پێش ئه‌وه‌ی‌ بیگرن.

خێرا به‌ره‌و دیواره‌كه‌ ڕۆشتین. هاواری بۆقه‌ ڕووته‌كه‌ بۆ پاسه‌وانه‌كان وه‌كو فیشه‌ك ده‌یدا له‌پشتمان. هێنده‌ شپرز بووین تا به‌سه‌ر دیواره‌كه‌ سه‌ركه‌وتین‌و چووینه‌ خواره‌وه‌ سه‌رو گوێلاكی‌ یه‌كترمان شكاند. چووینه‌ كۆڵانه‌كه‌‌و به‌سه‌ر جاده‌كه‌ ڕامان كرد، وه‌كو شێت به‌سه‌ر جاده‌كه‌ ڕامان كرد. ڕاكه‌ن، ڕاكه‌ن، پیاوه‌ به‌رزه‌كانی ناو خانووه‌ به‌رزه‌كه‌ پێیان زانین‌و پاسه‌وانیان به‌دواتان ناردووه‌ تا ئێوه‌ی دز بگرن. ڕاكه‌ن، ڕاكه‌ن، ئێره‌ شوێنی ئێوه‌ نییه‌.

10
شووره‌یــی

له‌ ماڵه‌وه‌ گیرساینه‌وه‌‌و نه‌مزانی چۆن وه‌ڵامی باوكمم دایه‌وه‌ كاتێك ئه‌و باوكه‌ بێئاگایه‌ به‌ده‌نگێكی سه‌رخۆشه‌وه‌ ئه‌و پرسیاره‌ی كرد كه‌ ده‌بێ هه‌ر كه‌سێك بیكات كوڕه‌كه‌ی به‌م وه‌زعه‌ ببینێ:

-بۆ وا شپرزی؟

چه‌ند وشه‌یه‌كم وت خۆم نه‌مزانی چین‌و خۆم گه‌یانده‌ ژووره‌كه‌م. له‌پشتیشه‌وه‌ باوكمم بیست له‌ ئالان ده‌پرسێ چۆن چۆته‌ ده‌ره‌وه‌‌و هه‌مان ئه‌و پرسیاره‌ی له‌ منی كرد له‌ویش ده‌كات ئه‌ویش وه‌ڵامی ناداته‌وه‌‌و به‌سووكی شوێنم ده‌كه‌وێ. نه‌وه‌كو باوكیشم شوێنمان بكه‌وێ‌و جارێكی تر بپرسێته‌وه‌ له‌ناو ده‌رگای ژووره‌كه‌ وه‌ڵامێكی تری باوكمم به‌ هاوارێكی نزیك له‌ گریان دایه‌وه‌:

-حاجی له‌گه‌ڵ‌ ژیلمان شه‌ڕی بوو.

ده‌بوایه‌ بموتایه‌ لێدانی خواردووه‌، چونكه‌ حاجی شه‌ڕ ناكات، حاجی لێدان ده‌خوات.

باوكم هێنده‌ی خواردبووه‌وه‌ به‌ له‌قه‌له‌ق هات‌و ئالانی وه‌ستاند‌و له‌شیی پشكنی. خوار چاوی چه‌پی كاكه‌ شین ببووه‌وه‌. باوكم لێی پرسی:

-شوێنی ترت ئازاری پێگه‌یشتووه‌؟

ئالان نووزه‌یه‌كی كرد‌و یه‌ك وشه‌ی وت:

-زۆر.

ترسام ئه‌گه‌ر باوكم زۆری له‌گه‌ڵ بوتایه‌ هه‌موو شتێكی باس ده‌كرد، ئه‌و كاته‌ كاره‌سات ده‌بوو. ده‌بوایه‌ باوكمان هیچی نه‌زانیایه‌. خۆم به‌خت كرد‌و گه‌ڕامه‌وه‌ هۆڵه‌كه‌‌و به‌ ئالانم وت بچێته‌ ژووره‌كه‌مان. ئالان ئاوڕی نه‌دایه‌وه‌، قاچی له‌ زه‌وی خشاند (ئه‌مجاره‌ دوو ئه‌ژنۆی كه‌متر ده‌نوشتانه‌وه‌). چووه‌ ژووره‌وه‌‌و ده‌رگاكه‌ی داخسته‌وه‌.

خۆم بۆ پرسیاره‌كانی باوكم ئاماده‌كرد كه‌ ده‌مزانی یه‌كه‌میان ئه‌وه‌یه‌ كوێی‌ تری له‌شی ئالان به‌ر لێدانی ژیلمان كه‌وتووه‌. حه‌زم نه‌كرد باوكم بمدوێنێ. ئه‌وه‌ی بینیم وای لێكردم حه‌ز نه‌كه‌م یه‌ك وشه‌ له‌ یه‌ك كه‌س ببیستم. له‌گه‌ڵ‌ ئه‌وه‌ش به‌باشم زانی چاوه‌ڕێی دایكم بكه‌م كاتێك ده‌گه‌ڕێته‌وه‌‌و ڕوویه‌كی مۆن‌و تووڕه‌؛ به‌ڵێ، ڕوویه‌كی پڕ هه‌ڕه‌شه‌ی پیشان بده‌م. حه‌زم كرد له‌به‌رده‌می بوه‌ستم‌و دوو مشتم توند بكه‌م‌و سنگم بكه‌مه‌وه‌‌و دوو چاوی پڕ ئاگر له‌و له‌شه‌ ناپاكه‌ی بچه‌قێنم.

له‌ هۆڵه‌كه‌ چاوه‌ڕێم كرد. خواردنه‌وه‌‌و ته‌له‌فزیۆن باوكمیان بێئاگاتر كردبوو. باشتر بێئاگابوو. نه‌مویست تاكو تاوانباره‌كه‌ ده‌گات هێنده‌ له‌گه‌ڵ‌ باوكم قسه‌ بكه‌م‌و خۆم له‌ پرسیاره‌كانی بدزمه‌وه‌ تا داده‌مركێمه‌وه‌. نه‌شمویست ناچار بم ئه‌و ڕاستییه‌ی پێ بڵێم كه‌ به‌س بوو بۆ ئه‌وه‌ی ئاگر به‌ربداته‌ هه‌موو ماڵه‌كه‌. به‌ڵام ده‌كرا باوكمان تا سه‌ر وا بێئاگابێ؟ ده‌كرا تا ده‌مرێ‌و تا ده‌مرین خه‌ڵه‌تاو بێ. نه‌خێر نه‌ده‌كرا، به‌ڵام نه‌شده‌كرا پێی بوترێ. كه‌واته‌ با ئه‌مشه‌‌و كۆتایی به‌و تاوانبارییه‌ بێ. ده‌بێ تاوانباره‌كه‌ ئه‌مشه‌‌و بڕیاری ته‌وبه‌ بكات‌و له‌به‌رده‌می خۆم‌و كاكه‌ به‌گریانه‌وه‌ داوای لێبوردنمان لێبكات. ده‌بێ ئه‌و بژارده‌یه‌مان بداتێ كه‌ پیاوی ماڵه‌كه‌ بزانێ یا نا، ئه‌و كاته‌ش من‌و كاكه‌ پێی ده‌ڵێین له‌به‌ر خاتری هێشتنه‌وه‌ی‌ ماڵه‌كه‌ به‌ پیاوی ئه‌م ماڵه‌ ناڵێین. به‌ڵام ده‌بێ سوێند بخوات ئه‌مه‌ دوایه‌مین جار بێ. سوێند!؟ سوێند به‌ چی بخوات؟ به‌ خوا؟ به‌ شه‌رف؟ نه‌خێر با سوێند بخوات‌و بڵێ خوا هه‌ردوكتانم لێ بسه‌نێ، ئالانی لێ بسه‌نێ پێش من، ئه‌گه‌ر جارێكی تر ئه‌وه‌ بكه‌م، ئێمه‌ش له‌مه‌ودوا چاودێریی‌ ده‌كه‌ین. ناهێڵین شه‌وانه‌ بچێته‌ ده‌ره‌وه‌، یان له‌گه‌ڵ‌ ئێمه‌ ده‌بێ یان له‌گه‌ڵ‌ باوكمان، وه‌زاره‌تیش هیچ، له‌سبه‌ینێیه‌وه‌ نابێ بچێته‌وه‌ بۆ ده‌وام. ده‌بێ ئه‌م قسانه‌‌و له‌وانه‌ زیاتری‌ پێ بڵێین، ئه‌گه‌ر ڕازیش نه‌بوو به‌ پیاوی‌ ماڵه‌كه‌ ده‌ڵێین‌و چش له‌هه‌موو شه‌ڕێك.

به‌ڵێ‌، ده‌بێ ئاوا قسه‌ی له‌گه‌ڵ بكه‌ین بۆیه‌ تا دێته‌وه‌ نابێ ساردببمه‌وه‌، ئه‌گه‌ر كه‌مێكیش ساردبوومه‌وه‌، ئه‌و كه‌مه‌ به‌ نواندنی تووڕه‌بوون پڕ ده‌كه‌مه‌وه‌، ئه‌وه‌تا ده‌نگی ده‌رگای ده‌ره‌وه‌یه‌، با خۆم ئاماده‌ بكه‌م.

ده‌رگای مه‌دخه‌له‌كه‌ دوای ده‌رگای ده‌ره‌وه‌ كرایه‌وه‌‌و تاوانباره‌كه‌ هاته‌ ژووره‌وه‌. چوومه‌ سه‌ر رێگاكه‌ی‌و هه‌ردوو مشتم توندكردن‌و سنگم برده‌ پێشه‌وه‌‌و دوو چاوی تووڕه‌م زه‌قكردنه‌وه‌. تووڕه‌بوونێكی له‌وه‌ش گه‌وره‌ترم نواند‌و له‌وه‌ زیاتر دوو چاوم كردنه‌وه‌ تا خه‌ریك بوو هه‌ردوكیان ده‌رپه‌ڕن.

هات‌و ئه‌و شه‌وق‌و كه‌یفه‌ی جارانی نه‌بوو. به‌ڕوویه‌كی بۆره‌وه‌ به‌لام تێپه‌ڕی‌و ته‌نانه‌ت نیوه‌ ئاوڕیشی بۆ نه‌دامه‌وه‌. منی هه‌ر نه‌بینی‌و به‌ره‌و ژووره‌كه‌مان ڕۆشت. دیار بوو منی لا گرنگ نه‌بوو ‌و ده‌یویست بۆ لای‌ ئالان بڕوات، ئه‌و ته‌نانه‌ت ئاوڕی له‌ باوكیشم نه‌دایه‌وه‌‌و سه‌لامی لێنه‌كرد.

كه‌مێك له‌وه‌وپێش من ده‌ترسام زیاد له‌پێویست به‌ڕووی بته‌قمه‌وه‌ كه‌چی له‌شوێنی خۆم فش بوومه‌وه‌. وه‌كو سیسركێكی تۆپیو كه‌سێك به‌ نه‌عله‌كه‌ی فلیقاندبووی له‌ناوه‌ڕاستی ژووره‌كه‌ مامه‌وه‌. سه‌ره‌ڕای شكسته‌كه‌م زانیم كه‌ نابێ به‌ئاسانی كۆڵ بده‌م. ئه‌مجاره‌ هه‌موو تووڕه‌بوون‌و چاو زه‌قكردنه‌وه‌كه‌م با نواندن بێ. جووڵام‌و شوێنی‌ كه‌وتم.

ده‌رگای ژووره‌كه‌ی كرده‌وه‌‌و بینی تاریكه‌، گڵۆپه‌كه‌ی داگیرساند. چاوی به‌ناو ژووره‌كه‌ گێڕاو ئالانی نه‌بینی. باش بوو ئالان له‌ژووره‌كه‌ نه‌بوو، باش بوو یان خراپ نازانم، نه‌باش‌و نه‌خراپ. چووه‌ ژووره‌‌وه‌و ژووره‌كه‌ی به‌چاو پشكنییه‌وه‌‌و حاجی هه‌ر ده‌رنه‌كه‌وت. له‌ناوه‌ڕاستی ژووره‌كه‌ بوو ‌و من له‌پشتییه‌وه‌ بووم. له‌پڕ ئاوڕی بۆ دامه‌وه‌:

-كاكت كوا؟

خۆم له‌بیرچوو ‌و خه‌ریك بوو به‌شێوه‌یه‌كی ئاسایی وه‌ك چۆن هیچ شتێك ڕووینه‌دابێ وه‌ڵامی بده‌مه‌وه‌‌و بڵێم هه‌ر ئێستا لێره‌ بوو، به‌ڵام بیرمكه‌وته‌وه‌ كه‌ ئێمه‌ ئێستا له‌ حاڵه‌تی‌ جه‌نگین. دیمه‌نه‌كه‌ی خۆمم دووباره‌ كرده‌وه‌‌و دوو مشتم توند كردن‌و سنگم برده‌ پێشه‌وه‌‌و دوو چاوم زه‌قكردنه‌وه‌. ئه‌و بایه‌خی به‌و شتانه‌ نه‌داو لێی‌ پرسیمه‌وه‌:

-براكه‌ت چی لێكرد؟

به‌تووڕه‌بوونێكی نیواونیوه‌وه‌ دوو مشته‌ تونده‌كه‌م به‌رز كردنه‌وه‌‌و وتم:

-تۆ چیت له‌ ئالان كرد؟ ئه‌ی ئێستا بۆچیته‌؟ بۆ ئه‌وه‌ی‌..

هه‌ر ئه‌وه‌نده‌م پێ بوو بیڵێم‌و قسه‌كه‌م ته‌واو نه‌كرد. ئه‌ویش چاوه‌ڕێی ته‌واوكردنی قسه‌كه‌ی نه‌كردم‌و چووه‌ ده‌ره‌وه‌ی ژووره‌كه‌، منیش وه‌كو تووتكه‌ سه‌گێك به‌كزۆڵییه‌وه‌ شوێنی كه‌وتم‌و بێئه‌وه‌ی هه‌ست به‌ خۆم بكه‌م گڵۆپه‌كه‌م كوژانده‌وه‌. چووه‌ ژووره‌كه‌ی لانه‌‌و هاته‌وه‌ ده‌ره‌وه‌، دیاربوو له‌وێش نه‌بوو.

كه‌مێك له‌ناو هۆڵه‌كه‌ وه‌ستا‌و له‌پڕ‌و وه‌ك شتێكی بیركه‌وتبێته‌وه‌ ئاوڕی بۆ ژووره‌كه‌ی ئێمه‌ی دایه‌وه‌ كه‌ ده‌رگاكه‌ی كرابووه‌وه‌‌و له‌ناوه‌وه‌ تاریك بوو. به‌حه‌زه‌ره‌وه‌ چووه‌وه‌ ناو ژووره‌كه‌. له‌سه‌رخۆ به‌ره‌و كه‌نتۆری جله‌كانمان ڕۆشت‌و له‌سه‌رخۆ دوو ده‌رگای ناوه‌ڕاستی كرده‌وه‌؛ ئه‌و به‌شه‌ ڕه‌فه‌ی‌ نه‌بوو ‌و قات‌و كراس‌و پانتۆڵه‌كانمان له‌ناوی هه‌ڵواسرابوون. له‌و ئه‌و ڕووناكییه‌ كه‌مه‌ی له‌ هۆڵه‌كه‌وه‌ ده‌هات دوو قاچی كاكه‌ دیاربوون. كاكه‌ له‌ناو تاریكایی كه‌نتۆره‌كه‌ به‌سه‌ر لای چه‌پی دانیشتبوو ‌و له‌ژێر كراس‌و پانتۆڵ‌و قاته‌ هه‌ڵواسراوه‌كانه‌وه‌ دوو قاچی درێژی‌ نوشتاوی له‌سه‌ر زه‌ویی كه‌نتۆره‌كه‌ دیاربوون. دایه‌ كراس‌و پانتۆڵه‌ هه‌ڵواسراوه‌كانی لادا تا باقی له‌شی حاجی ببینێ. حاجی لای چه‌پی له‌شی‌و ڕوومه‌تی چه‌پی به‌ كه‌نتۆره‌كه‌وه‌ نووساندبوو.

له‌و تاریكییه‌ ڕووناكیی چاویمان بینی كه‌ كراوه‌ بوون. حاجی كه‌ چووه‌ ژووره‌وه‌ گڵۆپه‌كه‌ی كوژانده‌وه‌‌و شوێنێكی نه‌دۆزییه‌وه‌ بۆ ته‌نیابوون ناوی كه‌نتۆره‌كه‌ نه‌بێ، شوێنێكی دوورتر له‌ ماڵه‌كه‌، تاریكتر له‌ ژووره‌كه‌. یه‌كێك بوو له‌و جارانه‌ی به‌زه‌ییم به‌ كاكه‌ ده‌هاته‌وه‌، به‌تایبه‌ت كه‌ دوو قاچه‌ درێژه‌ نوشتاوه‌كه‌ی‌و دوو چاوی كراوه‌یم ده‌بینی. ئالان وه‌ڵامی نه‌بوو بۆ ئه‌و پرسیاره‌ی دایكی لێی كرد:

-حاجی گیان بۆ چوویته‌ ناو ئه‌م كه‌نتۆره‌؟

ده‌ستی‌ گرت بۆ ئه‌وه‌ی‌ هه‌ڵیسێنێ‌و بیهێنێته‌ ده‌ره‌وه‌. ده‌ستی‌ حاجی شل بوو، وازی له‌ ده‌ستی‌ دایكی هێنا بیگرێ‌و به‌سووكی بۆ لای خۆی ڕایبكێشێ به‌ڵام له‌شی نه‌جووڵا.

-چی ده‌كه‌ن؟

ده‌نگی باوكم بوو، وتم پرسیاره‌ چاوه‌ڕوانه‌ جیددییه‌كه‌ ده‌كات. وتم ئێستا له‌م شته‌ سه‌یرانه‌ی چوارده‌وری خۆی ده‌كۆڵێته‌وه‌. خه‌یاڵم كرده‌وه‌ ئێستا گومان بكات شتێكی خراپ ڕوویدابێ. هیچ كامیان نه‌بوو ‌و یه‌كه‌م جار بوو هێنده‌ وڕ‌و گێژ بیبینم. ده‌نگێكی سه‌رخۆشی بێباك هات له‌و تارماییه‌ی له‌ناو ده‌رگا كراوه‌ تاریكه‌كه‌ی پشتمانه‌وه‌ وه‌ستابوو:

-شوێن نه‌ماوه‌ بۆ چاوشاركێ ئه‌و كه‌نتۆره‌ نه‌بێ؟

11
گومــان

-ئه‌گه‌ر ئه‌و باوكم نییه‌ بۆچی ئه‌و باوكمه‌؟

پرسیارێكی حاجی بوو پاش ئه‌وه‌ی دایكی زۆری له‌گه‌ڵ وت. دایكی له‌سه‌ر زه‌وییه‌كه‌ دانیشت‌و به‌ باوكمانی وت بچێته‌ ده‌ره‌وه‌. ویستی منیش بچمه‌ ده‌ره‌وه‌، به‌ڵام من پێم له‌ زه‌وی توند كرد. من بۆ كه‌رامه‌تی باوكم‌و بۆ هه‌موو ماڵه‌كه‌ تووڕه‌ ببووم به‌ڵام ئێستا له‌به‌ر كه‌رامه‌تی خۆم تووڕه‌م، منیش كوڕی ئه‌وم‌و ده‌بێ حسابم بۆ بكرێ.

ئالان هێشتا له‌ناو كه‌نتۆره‌كه‌ دانیشتبوو، هێشتا ڕوومه‌تی به‌ ته‌خته‌ی كه‌نتۆره‌كه‌ نووساندبوو ‌و نیوه‌ی سه‌ره‌وه‌ی له‌شی له‌ناو جله‌ هه‌ڵواسراوه‌كان ون ببوو. ژووره‌كه‌ش هێشتا تاریك بوو ‌و باوكمان خۆی ئه‌زیه‌ت نه‌دابوو گڵۆپه‌كه‌ دوای خۆی داگیرسێنێته‌وه‌.

-ئه‌گه‌ر ئه‌و باوكم نییه‌ بۆچی‌ ئه‌و باوكمه‌؟

حاجی دووباره‌ی كرده‌وه‌‌و هه‌موو دڵنه‌واییه‌كه‌ی دایكی سوودی نه‌بوو. دڵنه‌وایی‌؟! چیی پێ بڵێ؟ ته‌نها قسه‌كه‌ی‌ ئه‌و پاڕانه‌وه‌یه‌ك بوو:

-حاجی ته‌ماشام بكه‌.

به‌ڵام چۆن ڕووت دێ داوا بكه‌ی ته‌ماشات بكات؟ حاجیی به‌سته‌زمان! ده‌بوایه‌ چاوت له‌ چاوی بچه‌قاندایه‌‌و ناچارت بكردایه‌ سه‌ر دابخات‌و به‌ دوو له‌پی ده‌ستی ده‌موچاوی بشارێته‌وه‌‌و بڵێ په‌شیمانم. ئاخ ئه‌گه‌ر قسه‌ی له‌گه‌ڵ‌ من ده‌كرد!

دایكی هه‌ڵساو چوو گڵۆپه‌كه‌ی داگیرساند‌و گه‌ڕایه‌وه‌. به‌پێوه‌ بوو ‌و لێی پاڕایه‌وه‌:

-حاجی گیان له‌و كه‌نتۆره‌ وه‌ره‌ ده‌ره‌وه‌.

حاجی به‌ده‌مییه‌وه‌ نه‌چوو، ناچار بوو ده‌ستی‌ بگرێ‌و بیهێنێتـه‌ ده‌ره‌وه‌ی كه‌نتۆره‌كه‌، حاجی هه‌ڵمه‌سه‌! حاجی هه‌ڵمه‌سه‌! به‌ڵام هه‌ڵسا، وه‌كو مندالێك به‌ڕوویه‌ك له‌ زه‌وی شوێنی دایكی كه‌وت.

دایكی له‌سه‌ر جێگه‌كه‌ی حاجی دانیشت‌و به‌وی وت بچێته‌ ته‌نیشتی. ئالان دانیشت، ئه‌مجاره‌ش به‌قسه‌ی كرد‌و دانیشت، به‌ڵام هه‌موو چه‌ند چركه‌یه‌ك بوو ‌و له‌ناكاو وه‌كو مارێك پێوه‌ی دابێ ڕاپه‌ڕی‌و هه‌ڵسا. دایكی پێی وت دانیشێته‌وه‌ به‌ڵام دانه‌نیشت. ئالان له‌چی ترسا؟ تۆ بڵێی سیسه‌مه‌كه‌ی ماڵی وه‌زیری بیركه‌وتبێته‌وه‌ كه‌ دایكی ئه‌و تاوانه‌ی له‌سه‌ر كردبوو؟ ئه‌گه‌ر وا بێ ئه‌مشه‌و ئالان له‌سه‌ر سیسه‌مه‌كه‌ی‌ نانوێ، منیش له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی خۆم نانووم.

كاكه‌ نه‌رم نه‌بوو ‌و دایكی زانی هیچی له‌گه‌ڵ ناكرێ. سه‌ری كز كرد، كه‌مێك وا مایه‌وه‌ ئینجا هه‌ڵسا. به‌لای من تێپه‌ڕی‌و پێش ئه‌وه‌ی بگاته‌ ده‌رگاكه‌ وه‌ستا. سه‌ری كز كردبوو ‌و پشتی لێمان بوو كاتێك به‌ده‌نگێكی كزۆڵه‌وه‌ داوایه‌كی لێكردم:

-قسه‌ له‌گه‌ڵ‌ كاكت بكه‌.

داوای لێكردم قه‌ناعه‌ت به‌ كاكم بكه‌م له‌و خیانه‌ته‌ی بێده‌نگ بێ. خانم! ته‌مه‌نی دوانزه‌ ساڵی زۆر نییه‌ بۆ ئه‌م جۆره‌ گه‌وادییه‌؟

چووه‌ ده‌ره‌وه‌‌و ده‌رگای له‌دوای خۆی داخست. لام سه‌یر بوو ئه‌و ئافره‌ته‌ نه‌گوێی دایه‌ خۆم‌و نه‌گوێی دایه‌ باوكم، دیاره‌ ته‌نها لای ئالان شه‌رمه‌زار بوو.

ئالان له‌شوێنی خۆی وه‌ستابوو. ئه‌مجاره‌ سه‌ری به‌رزكردبووه‌وه‌‌و ته‌ماشای بنمیچه‌كه‌ی ده‌كرد. چۆله‌كه‌ به‌ ئاسمانی‌ ژووره‌كه‌ نه‌ده‌گه‌ڕان. ڕه‌نگه‌ ئێستا له‌دڵی خۆی بڵێ هه‌موو چۆله‌كه‌كان مردن. ئێستا له‌جیاتی چۆله‌كه‌كان قه‌له‌ڕه‌ش له‌ ئاسمانی دنیا ده‌فڕن: قا .. قا .. قا. ئێمه‌ین باڵنده‌ی ئاسمان‌و مژده‌ده‌ری زه‌وی.

ئالان گوێی له‌ داواكه‌ی دایكی بوو كه‌ هه‌وڵ بده‌م ببمه‌ گه‌وادێكی بچووك، نه‌رمی بكه‌م‌و پێی بڵێم دایكی‌ كارێكی ئاسایی‌ كردووه‌ (بۆچی‌ زۆڵم له‌ دایكی بكه‌م؟ به‌ڵكو ویستبێتی حاجی نه‌رم بێ تا لێی خۆش بێ، به‌ڵام خۆ ئه‌و یه‌ك وشه‌ی‌ په‌شیمانیی نه‌وت). وام دانا حاجی هیچی نه‌بیستووه‌‌و قسه‌كه‌م گه‌یانده‌ گوێچكه‌ی:

-دایكت داوای لێكردم نه‌رمت بكه‌م.

ڕیقنه‌ی چۆله‌كه‌كانی‌ ئالانم بخواردایه‌ باشتر ده‌بوو. قسه‌یه‌كم كرد وه‌كو ئه‌وه‌ی هیچم نه‌وتبێ. سه‌ر نه‌وی بكه‌ره‌وه‌ ئالان! ته‌ماشاكردنی ئاسمان بۆ ملت خراپه‌. ده‌بێ من‌و تۆ سه‌رمان نه‌وی بێ. ده‌بێ فه‌رمانبه‌رانی وه‌زاره‌ت یه‌ك یه‌ك بناسین تا له‌هه‌ر شوێنێك بیانبینین خۆمانیان لێ بدزینه‌وه‌ تا نه‌ڵێن ئه‌مانه‌ كوڕی ئه‌و ئافره‌ته‌ن كه‌ وه‌زیر یان جێگره‌كه‌ی یان به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی‌ یان فه‌ڕاشه‌كه‌ یان خۆیان واو وایان لێكردووه‌. به‌ڵام چۆن بیانناسین له‌كاتێك ته‌نانه‌ت ده‌موچاوی وه‌زیره‌كه‌ش ناناسین. به‌ڕاستی دوو كوڕی نه‌زان‌و بێ عه‌قڵین! ده‌بێ له‌سبه‌ینێیه‌وه‌ هه‌وڵ بده‌ین جه‌نابی وه‌زیر بناسین، كه‌ڵه‌شێره‌كه‌ی دایه‌ بناسین. ئالان گوێی له‌دڵم نه‌بوو كه‌ پێی ده‌وت سه‌رت نه‌وی بكه‌ ته‌ماشای ئاسمان بۆ ملت خراپه‌، به‌ڵام خۆ نه‌ده‌كرا تا به‌یانی‌ وا بمێنێته‌وه‌. پێم وت:

-حاجی له‌قله‌قی ماڵه‌كه‌مان با شتێك بكه‌ین، دانیشین، بنووین، ڕیقنه‌ی چۆله‌كه‌كانت له‌ ده‌موچاوی خۆمان بسووین.

مردنی‌ مامێكم بیركه‌وته‌وه‌:

-با وابزانین یه‌كێكمان مردووه‌، دوای گریان‌و له‌خۆدان دوایی‌ هه‌رده‌بێ بنووین. بیرت نایه‌ت كه‌ مامم مرد‌و پرسه‌كه‌یان له‌ ماڵی ئێمه‌ گێڕا؟ كوڕه‌كانی‌ چۆن هه‌موو ڕۆژه‌كه‌ گریانیان بوو به‌ڵام كاتی نوستن یه‌كی دۆشه‌ك‌و به‌تانییه‌كیان خسته‌ بنباخه‌ڵیان‌و جێگه‌كه‌یان داخست‌و نوستن؟

ئالان كه‌وته‌ جووڵه‌. به‌قسه‌ی‌ كردم‌و دۆشه‌كی سه‌ر سیسه‌مه‌ یه‌ك نه‌فه‌رییه‌كه‌ی‌ خۆی هه‌ڵگرت‌و هه‌ڵیدایه‌ سه‌ر زه‌ویی ژووره‌كه‌. كه‌وته‌ سه‌ر جێگه‌كه‌‌و پشتی‌ كرده‌ سیسه‌مه‌كه‌. پێم ناخۆش بوو قسه‌كانی پیتاوپیت وه‌رده‌گرت، من نموونه‌م هێنایه‌وه‌و نه‌موت جێگه‌ له‌سه‌ر زه‌وی دابخه‌ین. به‌ر له‌وه‌ی‌ پێی بڵێم به‌هه‌ڵه‌ لێم تێگه‌یشتووه‌ گوێم لێبوو ده‌ڵێ:

-سبه‌ینێ‌ سیسه‌مه‌كان ده‌شكێنین له‌ حه‌وشه‌كه‌.

هه‌سته‌كه‌م ڕاست ده‌رچوو. حاجی ئه‌و كاته‌ی دایكی قسه‌ی له‌گه‌ڵ ده‌كرد نه‌یویست له‌سه‌ر سیسه‌مه‌كه‌ دانیشێ چونكه‌ دیمه‌نه‌كه‌ی دایكیی له‌سه‌ر جێگه‌كه‌ی ماڵی وه‌زیر بیركه‌وته‌وه‌. به‌ڵی ڕاستی كرد، سبه‌ینێ دوو سیسه‌مه‌كه‌ له‌ حه‌وشه‌كه‌ ده‌شكێنین.

12
لێكۆڵینه‌وه‌

تا نزیك به‌یانی ملیۆنێك‌و پێنجسه‌د هه‌زار خه‌وی ناخۆشم بینی، گه‌وره‌یان تیابوو، خه‌وی زۆر بچووك، خه‌وی دوورودرێژ، خه‌وی زۆر كورت. یه‌كێك له‌ خه‌وه‌ كورته‌كان ده‌موچاوی ئه‌و پیاوه‌ بوو كه‌ له‌گه‌ڵ‌ دایكی ژیلمان بوو. پیاوه‌كه‌م بینی به‌ ده‌رپێ كورته‌كه‌ی‌و ئه‌و ورگه‌ی تازه‌ خه‌ریك بوو په‌یدا ببێ‌و ناوكه‌ گه‌وره‌ ناشیرینه‌كه‌ی. یه‌ك چركه‌ ده‌موچاوی هاته‌ به‌رده‌مم. له‌و چركه‌یه‌ كتوپڕ چاوی‌ چه‌پی نووقاند‌و گۆشه‌ی چه‌پی ده‌می برده‌ سه‌ره‌وه‌ تا گه‌یشته‌ نزیك چاوه‌ داخراوه‌كه‌ی. دوو جووڵه‌ی‌ كتوپڕ‌و ناشیرین بوون. كتوپڕیش به‌و ناشیرینییه‌ ده‌موچاوی له‌ ده‌موچاوم نزیكتر كرده‌وه‌‌و پێش ئه‌وه‌ی به‌ریبكه‌وێ وتی ((ووو))...‌و یه‌كسه‌ر ڕاچڵه‌كیم.

ملیۆن‌و چوارسه‌دو نه‌وه‌دو نۆ هه‌زار‌و نه‌وه‌د‌و نۆ خه‌وه‌ ناخۆشه‌كانی‌ تریش به‌س بوون بۆ ماندوو كردنم‌و پێش به‌یانی به‌ماوه‌یه‌ك له‌هۆش خۆم بچم.

به‌یانی‌ كه‌ هه‌ڵسام تامێكی‌ تاڵ له‌ قووڵایی دڵمه‌وه‌ هاته‌ سه‌ر لێو‌و زمانم، هه‌روه‌كو ئامۆزاكانم كه‌ به‌یانی هه‌ڵسان‌و بیریانكه‌وته‌وه‌ دوێنی باوكیان مردبوو.

من‌و كاكه‌ ئالان ماوه‌یه‌ك له‌سه‌ر دوو جێگه‌كه‌مان ماینه‌وه‌. ده‌رگاكه‌ كرایه‌وه‌، ئه‌و بوو هات بۆ ئه‌وه‌ی ته‌ماشایه‌كمان بكات. هیچی نه‌وت سه‌باره‌ت به‌ هه‌ڵهاتنمان بۆ سه‌ر زه‌وی. دیاره‌ پێش ئه‌وه‌ هاتبوو ‌و ئێمه‌ی به‌م شێوه‌یه‌ بینیبوو.

حاجی له‌خه‌و هه‌ڵسا، یان ڕه‌نگه‌ هه‌ڵسا بێ‌و من پێم نه‌زانیبێ. من چیرۆكی شكاندنی سیسه‌مه‌كه‌م له‌بیرچووبووه‌وه‌، به‌ڵام ئه‌و بیری مابوو، یه‌كه‌م شت بوو باسی كرد:

-بۆ حه‌وشه‌ بچین‌و دوو سیسه‌م به‌رین بیانشكێنین.

بیرۆكه‌یه‌كی سه‌خیف بوو به‌ڵام حاجی بڕیاری دابوو كه‌ ده‌بێ بۆ خانمی ماڵی بسه‌لمێنین تاوانه‌كه‌ی به‌ئاسانی تێناپه‌ڕێ.

دوو گه‌وره‌ی ماڵه‌كه‌ ئێمه‌یان بینی هه‌ر یه‌كه‌ لایه‌كی‌ سیسه‌مێكی به‌ره‌‌و حه‌وشه‌ هه‌ڵگرتووه‌‌و ده‌یبه‌ین، پاشان ئه‌وه‌ی تریش ده‌به‌ین. كه‌سیان قسه‌یان نه‌كرد تا گوێیان له‌ شكاندنی ته‌خته‌كه‌ بوو. كاتی هاتبوو بچن بۆ كاره‌كه‌یان، ئێمه‌ش یه‌كه‌م وانه‌ی قوتابخانه‌مان ده‌ستی پێكردبوو كه‌چی خه‌ریكی شكاندنی ته‌خته‌كان بووین.

هه‌ردوكیان هاتنه‌ حه‌وشه‌‌و به‌ده‌م به‌جێهێشتنی ماڵه‌كه‌ ته‌ماشای كاره‌ سه‌یره‌كه‌یان كردین. ئه‌و له‌ باوكمی پرسی:

-ئه‌و دوانه‌ خه‌ریكی چین؟

باوكم شانی ڕاته‌كاند:

-شكاندنی سیسه‌م، چ شتێكی تر؟ له‌وانه‌یه‌ ته‌قسێكی سیحری بێ.

ئه‌وان ڕۆشتن‌و ئێمه‌ دوو سیسه‌مه‌كه‌مان كرده‌ شارایه‌ك له‌ ته‌خته‌ی شكا‌و ‌و له‌سه‌ر ئه‌و شارایه‌ دانیشتین. لێم پرسی:

-ده‌بێ ژیلمان چی بكات؟

حاجی وتی‌:

-بۆی بكه‌ ته‌له‌فۆنێك.

به‌ده‌م ده‌ستكاریكردنی مۆبایله‌كه‌مه‌وه‌ وتم:

-دوێنێ چیت وت؟ ئه‌گه‌ر باوكم نییه‌ ئه‌ی بۆچی ئه‌و باوكمه‌؟

حاجی وه‌ڵامی نه‌بوو چونكه‌ وای وتبوو و پێویستی نه‌ده‌كرد هیچم بۆ ڕاستبكاته‌وه‌ یان هیچ شتێكی تر بۆ ئه‌و قسه‌یه‌ زیاد بكات، منیش وتم:

-له‌بیرت نه‌چێ تۆ له‌ خاڵمان ده‌چی، ئه‌و خاڵه‌ی یه‌ك وێنه‌ی ماوه‌‌و ده‌ڵێی نوقڵێكی له‌ده‌مه‌‌و ده‌یمژێ، له‌به‌ر ئه‌وه‌ ناتوانی بڵێی ئه‌گه‌ر خاڵمه‌ بۆچی خاڵم نییه‌.

نه‌مزانی ئالان وه‌كو من ئه‌و فیكره‌ ته‌مومژاوییه‌ی هه‌بوو یان نا: له‌یه‌كچوونی ئه‌و و خاڵی به‌ڵگه‌یه‌ كه‌ دایكی خۆی دایكێتی‌و ئه‌وه‌ په‌یوه‌ندیی به‌ باوكێتیی باوكییه‌وه‌ نه‌بوو.

بیرمكه‌وته‌وه‌ كه‌ ژیلمان له‌ قوتابخانه‌یه‌ بۆیه‌ مه‌سجێكم بۆ نارد: ((هه‌ر ئێستا خۆت بدزه‌ره‌وه‌‌و وه‌ره‌ بۆ ماڵمان)).

ژیلمان دوانه‌كه‌وت. له‌ده‌رگای نه‌دا‌و به‌سه‌ر دیواره‌كه‌ سه‌ركه‌وت‌و خۆی هه‌ڵدایه‌ ئه‌مدیو:

-منیش نه‌چووم بۆ مه‌كته‌ب.

ژیله‌ خڕ ویستی له‌ ته‌نیشتمان له‌سه‌ر ته‌خته‌كان دانیشێ به‌ڵام جێگه‌ی‌ نه‌بووه‌وه‌و له‌خوارتر دانیشت. ئالان ئه‌وه‌ی لێ پرسی كه‌ له‌ دایه‌ی پرسیبوو:

-ئه‌گه‌ر ئه‌و باوكت نه‌بێ ئه‌ی بۆچی باوكته‌؟

قسه‌كه‌ بۆ كه‌لـله‌ی زلی ژیلمان قورس بوو، به‌ڵام له‌وه‌ ده‌چوو شتێك تێگه‌یشتبێ، ده‌ستی توند جووڵاند به‌واتای: ((هه‌قم چییه‌؟))، ئینجا به‌ زمان بۆڵه‌ی كرد:

-كاكه‌ گه‌وره‌كان حه‌زیان له‌چییه‌ ده‌یكه‌ن.

ماوه‌یه‌ك بێده‌نگ ماینه‌وه‌‌و له‌پڕ ئالان وتی‌:

-ده‌چم بۆ لای‌ وه‌زیر.

فیكره‌كه‌ هێنده‌ی كتوپڕ بوو هێنده‌ش سه‌یر بوو. كه‌مێك له‌باره‌یه‌وه‌ قسه‌مان كرد‌و من بیرمكه‌وته‌وه‌ كه‌ فیكره‌یه‌كی وام هه‌بوو، ئیتر بڕیارمان دا بچین. فیكره‌ی ئالان به‌كورتی ئه‌وه‌ بوو به‌ره‌وڕوو ‌و ڕاشكاوانه‌ قسه‌ له‌گه‌ڵ‌ ئه‌و وه‌زیره‌ بكه‌ین كه‌ باوك‌و دایكی ئێمه‌‌و باوك‌و دایكی ژیلمان فه‌رمانبه‌رن لای‌ ئه‌و. مه‌به‌ستی ئالان ئه‌وه‌ بوو بپرسێ كێ باوكێتی، ئه‌و له‌دوێنێیه‌وه‌‌و سه‌رباری خه‌فه‌تی كاره‌كه‌ی دایكی له‌ باوكێتیی باوكی خۆمان كه‌وتۆته‌ گومان. ئه‌و دیمه‌نه‌ی له‌ ماڵی وه‌زیر بینیبووی قه‌ت له‌ ماڵی خۆمان نه‌یبینیبوو.

بڕیاره‌كه‌ی ئێمه‌ ئه‌وه‌ بوو داوا له‌ وه‌زیر بكه‌ین ئه‌و دوو دایكه‌ بۆ وه‌زاره‌تی تر نه‌قڵ بكات. ژیلمان ده‌یویست دایكی بۆ شوێنێكی زۆر دوور نه‌قڵ بێ، ئالانیش ده‌یویست بزانێ ئه‌و كه‌سانه‌ له‌كه‌یه‌وه‌ خه‌ریكن، منیش ده‌مویست بزانم دایه‌ له‌كه‌یه‌وه‌ درۆمان له‌گه‌ڵ ده‌كات.

هه‌رسێ چووینه‌ ده‌ره‌وه‌. به‌پێ‌و له‌سه‌رخۆ به‌ره‌و ئه‌و شوێنه‌ ڕۆشتین كه‌ وه‌زاره‌ته‌كه‌ی لێیه‌. هه‌ر ده‌بوایه‌ خاو بڕۆشتینایه‌ چونكه‌ كاكه‌ نه‌یده‌توانی خێرا بڕوات. له‌ڕێگه‌ش كاكه‌ ته‌ماشای پێشه‌وه‌ی ده‌كرد نه‌ك ئاسمان‌و باڵنده‌كانی، به‌ڵام من زیاتر له‌جاران به‌ده‌م ڕۆشتنه‌وه‌ شه‌قم له‌ بوتڵ‌و قوتووه‌ به‌تاڵه‌ كه‌وتووه‌كان ده‌دا‌و ده‌رفه‌تیشم هه‌بوو شه‌ق له‌چه‌ند ته‌نه‌كه‌یه‌كی زبڵ هه‌ڵبده‌م‌و بیانخه‌م.

كاتێك ده‌ڕۆشتین ئالان تێبینیی كرد كه‌:

-ئه‌مڕۆ هه‌موو شته‌كان بێده‌نگین.

زۆر جار كاكه‌ بۆ كورتبڕی دوو ڕسته‌ی تێهه‌ڵكێش ده‌كرد. ئه‌و ده‌یویست بڵێ ئه‌مڕۆ هه‌موو شته‌كان بێده‌نگن، ئێمه‌ش هه‌روه‌ها بێده‌نگین.

تێبینییه‌كیشی هه‌بوو سه‌باره‌ت به‌م ئه‌مڕۆوه‌ سه‌یره‌:

-ئه‌مڕۆ كه‌س نه‌یوت ئه‌گه‌ر كچان ڕێگه‌یان به‌ تۆ گرت ئاوڕیان لێ ناده‌مه‌وه‌.

منیش بۆم ته‌واوكرد:

-یان كچان ته‌له‌فۆنیان بۆ كردی مۆبایله‌كه‌ به‌ڕوویان دابخه‌.

گه‌یشتینه‌ وه‌زاره‌ت‌و زانیمان نابێ له‌ده‌روازه‌كه‌وه‌ بچینه‌ ژووره‌وه‌. ئه‌گه‌ر بچینه‌ ده‌روازه‌كه‌ ده‌بێ به‌ناو پرسگه‌ تێپه‌ڕین‌و ڕه‌نگه‌ نه‌هێڵن بچینه‌ ژووره‌وه‌. تازه‌ ئێمه‌ش فێری سه‌ركه‌وتنی سه‌ر دیوار بووین. شوێنێكمان دۆزییه‌وه‌ بۆ چوونه‌ ئه‌ودیو. هه‌رسێكمان دیواره‌كه‌مان كردبووه‌ ئه‌سپی خۆمان‌و ئه‌وه‌ مابوو بۆ ئه‌ودیو دابه‌زین كاتێك كه‌سێك په‌یدابوو ‌و ئێمه‌ی‌ بینی‌:

-كوڕینه‌ خه‌ریكی چین؟

بێئه‌وه‌ی‌ بیربكه‌مه‌وه‌ وه‌ڵامم دایه‌وه‌:

-چۆله‌كه‌یه‌كمان كه‌وتۆته‌ ئه‌و دیو ده‌یهێنینه‌وه‌.

پیاوه‌كه‌ دوو پرسیاری سه‌رسوڕمانی‌ وت:

-چۆله‌كه‌؟! بۆ یه‌ك چۆله‌كه‌ سێ كه‌س ده‌ڕون؟!

....‌و تێپه‌ڕی. بینیمان چووه‌ لای ده‌روازه‌كه‌، پاشان بۆ ناو وه‌زاره‌ت. دیار بوو فه‌رمانبه‌رێكی ئه‌وێ بوو. تۆ بڵێی له‌گه‌ڵ دایكم یان دایكی ژیلمان نه‌نوستبێ؟

قه‌ره‌باڵغیی ناو وه‌زاره‌ت به‌دڵمان بوو. له‌ناو ئه‌و قه‌ره‌باڵغییه‌ ون بووین. چاوگێڕان به‌ناو خه‌ڵكه‌كه‌م به‌ ژیلمان سپارد‌و پێم وت هه‌ر یه‌كێكی بینی ئێمه‌ بناسێ ئاگادارمان بكاته‌وه‌، منیش چاودێریی كاكم ده‌كرد تا له‌یه‌كتر ون نه‌بین.

گه‌یشتینه‌ نوسینگه‌ی‌ وه‌زیر. سێ كچی لێبوو (وه‌زیر له‌ ڕۆژێك فریای ئه‌و سێ كچه‌ ده‌كه‌وێ؟). یه‌كێكیان كه‌ داده‌نه‌وییه‌وه‌ درزی مه‌مكی بۆ جه‌ماوه‌ر ده‌رده‌كه‌وت، دوانه‌كه‌ی تریش درزه‌كه‌یان هه‌موو كاتێك دیار بوو. هه‌ر سێ دانیشتبوون‌و به‌شی خواره‌وه‌ی له‌شیان له‌پشتی میزه‌كانیان شاردرابوونه‌وه‌ به‌ڵام دیار بوو پانتۆڵی زۆر ته‌سكیان له‌به‌ر بوو. دوای گه‌وره‌بوونم تێبینیم كردبوو كچان (ته‌نانه‌ت هه‌ندێ ژنی پیریش) بێئه‌وه‌ی شه‌رم بكه‌ن ئه‌و جلانه‌ ده‌كه‌نه‌ به‌ر كه‌ له‌پێشه‌وه‌ جووجووه‌كه‌یان ده‌رده‌په‌ڕێ‌و له‌پشته‌وه‌ دوودووه‌كه‌یان ده‌رده‌كه‌وێ كه‌ شێوه‌ی چۆنه‌‌و قه‌باره‌یان چه‌نده‌. ئاخ ئه‌گه‌ر بۆ یه‌ك چركه‌ ژووره‌كه‌ی ماڵی وه‌زیریان ده‌بینی ئه‌و كاته‌ ده‌یانزانی پیاوان چۆن ته‌ماشایان ده‌كه‌ن‌و چۆن جووجوه‌وكه‌یان‌و دوودووه‌كه‌یان به‌لای ئه‌و پیاوانه‌وه‌ له‌هه‌موو شتێكی تر گرنگترن.

رۆژێك خزمێكمان پێی وتم جۆری ئه‌و جلانه‌ بێشه‌ره‌فی ده‌رناخات به‌ڵكو ئه‌وانه‌ شوێنی مۆده‌ كه‌وتوون ئیتر هه‌رچییه‌ك‌و هه‌رچۆنێك بێ، به‌ڵام پاش ئه‌و شۆكه‌ی تووشی بووم به‌ بینینی ئه‌و دیمه‌نانه‌ی ماڵی وه‌زیر ‌و پاش ناسینی دایكمان، كه‌ ئه‌ویش شوێنی مۆده‌ كه‌وتبوو، هه‌موو ئه‌وانه‌م له‌لا وه‌كو بێئه‌خلاق هاتنه‌ پێش چاو. من ئه‌و كاته‌ وام هه‌ست ده‌كرد، كه‌سیش نه‌یده‌توانی قه‌ناعه‌تم پێبكات وا هه‌ست نه‌كه‌م. من هێنده‌ی به‌توندی تووشی ئه‌و شۆكه‌ ببووم توانای جیاكردنه‌وه‌م نه‌بوو نێوان ئه‌وه‌ی راسته‌‌و ئه‌وه‌ی زیاڕه‌وییه‌. درۆی گه‌وره‌كان تۆوی گومانی له‌ دڵم چاندبوو و ڕووه‌كه‌كه‌ ورده‌ورده‌ ڕه‌گه‌كانی له‌و دڵه‌ ده‌چه‌قاند. ئه‌و كاته‌ ده‌موت: ئه‌وانه‌ش هه‌روه‌ها له‌شفرۆشن ئه‌وه‌نده‌ هه‌یه‌ ئه‌وان له‌شیان به‌خۆڕایی ده‌فرۆشن به‌ چاوی پیاوه‌كان—ئه‌و پیاوانه‌ی ته‌نها ده‌مامكه‌كانیان‌و توێكڵی ده‌ره‌وه‌ی كه‌سایه‌تییه‌كانیان ده‌بینین.

كه‌واته‌ چووینه‌ نووسینگه‌كه‌. نه‌مانزانی له‌گه‌ڵ‌ كام له‌و سێ كچه‌ قسه‌ بكه‌ین. یه‌كێكیان پرسی كێمان ده‌وێ، ئێمه‌ش نیازی خۆمان وت، ئه‌ویش هه‌رچه‌نده‌ لای سه‌یر بوو به‌ڵام به‌ ته‌له‌فۆن وه‌زیری ئاگادار كرده‌وه‌. كچه‌كه‌ ته‌له‌فۆنی ده‌كرد‌و ته‌ماشای ده‌كردین. بریسكه‌ی ناو دوو چاوی له‌گه‌ڵ دوو لێوی كه‌ له‌یه‌ك جیاببوونه‌وه‌ وایان لێكردبوو، له‌به‌رچاوی من، له‌ ئافره‌ته‌ بێشه‌ره‌فه‌كانی ناو ژووره‌كه‌ی ماڵی وه‌زیر بچێ:

-سێ كوڕی فه‌رمانبه‌ری‌ وه‌زاره‌ت هاتوون ده‌ڵێن كارێكی پێویستیان به‌ جه‌نابت هه‌یه‌، ناویان ناڵێن ناشڵێن كوڕی كێن، ناشیانه‌وێ بڵێن كاره‌كه‌یان چییه‌.

وه‌زیر وتی با بێن به‌ڵام ته‌نها یه‌ك له‌و سیانه‌، ئێمه‌ش ناڕه‌زاییمان ده‌رنه‌بڕی. پێشم خۆش بوو نه‌چم. ئالان ده‌یویست بڕوات. ئه‌ویش ڕۆشت.

13
بڕیـــار

ماوه‌یه‌ك دانیشتین، ماوه‌یه‌ك بوو له‌ ترس. ده‌ترساین؛ ئه‌گه‌ر دوو باوك‌و دوو دایكه‌كه‌ بێن چی ڕووده‌دات؟ ئه‌وان چوارن، چوار كه‌سیش زۆرن، یه‌كێكمان به‌س بوو په‌یدا ببێ‌و بمانبینێ‌و هه‌موو شتێكمان لێ تێكبدات. سه‌ره‌ڕای ئه‌و ترسه‌ بیرم له‌و قسانه‌ كرده‌وه‌ كه‌ ده‌بێ ئێستا ئالان‌و وه‌زیره‌كه‌ بیكه‌ن. ده‌بێ باسی چی بكه‌ن؟ بێگومان ئالان ده‌ڵێ ئه‌گه‌ر نه‌وزاد باوكم نییه‌ ئه‌ی بۆچی‌ ئه‌و باوكمه‌، وه‌زیریش تێناگات‌و داوای ڕوونكردنه‌وه‌ی لێده‌كات، ئالانیش به‌زه‌حمه‌تێكی زۆره‌وه‌ ئه‌و قسانه‌ ده‌كات كه‌ له‌مێشكی دێن‌و ده‌چن‌و له‌كۆی هه‌موو ئه‌و قسانه‌ وه‌زیر شتێك تێده‌گات، به‌ڵام نه‌خێر! به‌دڵنیاییه‌وه‌ وه‌زیر ده‌زانێ مه‌به‌ستی چییه‌. بیریشمكرده‌وه‌: ده‌بێ ئه‌و وه‌زیره‌ چۆن كه‌سێك بێ؟ به‌پێی ئه‌وه‌ی له‌ماڵه‌وه‌ له‌باره‌یه‌وه‌ شتمان ده‌بیست ده‌بێ پاش ده‌رچوونی ئالان له‌ ژووره‌كه‌ ئه‌مه‌ ڕووبدات:

قاقای پێكه‌نین ده‌بیستین، دوای رۆشتنیشمان فه‌رمانبه‌ره‌ نزیكه‌كانی خۆی كۆده‌كاته‌وه‌‌و پێیان ده‌ڵێ: ((وه‌رن نوكته‌ی ئه‌مڕۆتان بۆ بگێڕمه‌وه‌. ده‌زانن پێش كه‌مێك كێم لابووه‌؟ ده‌زانن بۆچی هاتبوو؟)). هه‌موو له‌شی مژێكی قووڵ له‌ جگه‌ره‌كه‌ی ده‌دات‌و بۆ ڕووی هه‌موو ئه‌و فه‌رمانبه‌رانه‌ی هه‌ڵده‌دات‌و ده‌ڵێ: ((كوڕه‌كه‌ی نه‌وزاد بوو. كوڕه‌كه‌ی نه‌وزاد وا ده‌زانێ من یان یه‌كێك له‌ ئێوه‌ باوكی ڕاسته‌قینه‌ی‌ ئه‌وین، تكایه‌ كێ خۆی به‌ باوكی ئه‌و ده‌زانێ با قسه‌ بكات)).

ڕه‌نگه‌ وه‌زیر دایكم‌و ئه‌و فه‌رمانبه‌رانه‌ بانگ بكات‌و به‌ قاقای پێكه‌نینه‌وه‌ به‌ دایكم بڵێ:

-باوكی ئه‌و كوڕه‌ له‌ناو ئه‌مانه‌ بدۆزه‌ره‌وه‌.

بۆ سبه‌ینێش ده‌نگ له‌ناو هه‌موو وه‌زاره‌ت بڵاوده‌بێته‌وه‌‌و باوكیشمان ده‌زانێ... و كاره‌سات ڕوو ده‌دات. خوایه‌ گیان!

له‌گه‌ڵ‌ ئه‌و خه‌یاڵانه‌ زیاتر نوقمی كورسییه‌ نه‌رمه‌كه‌ی‌ ژووری پێشوازیی وه‌زیر ده‌بووم. ئه‌و كاته‌ ئاواتم خواست كه‌سمان نه‌هاتینایه‌. تازه‌ هاتین‌و ده‌بێ چاوه‌ڕێی‌ ئاكامی ئه‌م ئیشه‌مان بكه‌ین ئیتر به‌ره‌و هه‌ركوێیه‌ك بمانبات.

سه‌رم نه‌وی كردبوو ‌و ده‌موچاوم له‌ناو دوو له‌پی ده‌ستم ون كردبوو كاتێك جیڕه‌ی‌ ده‌رگای ژووری وه‌زیر هات. سه‌رم به‌رزكرده‌وه‌. ئالان بوو هاته‌ ده‌ره‌وه‌. ئاوڕی لێنه‌داینه‌وه‌ به‌ڵكو ته‌نها به‌ره‌و ده‌رگای ژووره‌كه‌ ڕۆشت، ئێمه‌ش هه‌ڵساین‌و بێ سوپاس‌و بێ خواحافیزی له‌و كچانه‌ی قسه‌یان بۆ یه‌كتر ده‌كرد‌و پێده‌كه‌نین شوێنی كه‌وتین.

به‌ناو داڵانه‌ قه‌ره‌باڵغه‌كه‌ ڕۆشتین. ئه‌مجاره‌ ئه‌و له‌پێشه‌وه‌‌و ئێمه‌ له‌دوای ئه‌و، گوێمان له‌ غه‌ڵبه‌غه‌ڵبی فه‌رمانبه‌ران و موراجیعه‌كان و پێكه‌نینی هه‌ندێ ئافره‌ت له‌ناو ژووره‌كان بوو ‌و دڵمان لای‌ ئه‌و قسانه‌ بوو كه‌ ئالان له‌گه‌ڵ‌ وه‌زیر كردبوونی‌. ئالان ده‌ڕۆشت‌و دیار بوو بێباك بوو له‌ ئاشكرابوونمان له‌ناو وه‌زاره‌ت. تا گه‌یشتینه‌ ئه‌و به‌شه‌ی‌ دیواری‌ ده‌ره‌وه‌ كه‌ خۆمان لێوه‌ی هه‌ڵدایه‌ ناوه‌وه‌ كه‌سمان هیچی‌ نه‌وت. ئالان پێش ئێمه‌ به‌هێمنی به‌سه‌ر دیواره‌كه‌ سه‌ركه‌وت‌و له‌ودیوه‌وه‌ ون بوو، ئێمه‌ش دیسان شوێنی‌ كه‌وتین.

له‌ڕێگه‌ ژیلمان وه‌كو قوتابییه‌ك له‌ پۆل هه‌موو قسه‌كانی‌ ناو دڵی په‌نگیان خواردووه‌‌و پاش لێدانی زه‌نگ هه‌موویان هه‌ڵده‌ڕێژێ كاكه‌ی‌ به‌ پرسیار داگرته‌وه‌، منیش ته‌ماشای كاكه‌م ده‌كرد‌و ده‌مبینی نیازی قسه‌كردنی نییه‌. وه‌كو جاران له‌سه‌رخۆ به‌ دوو قاچی نوشتاوه‌وه‌ ده‌ڕۆشت‌و ته‌ماشای ئاسمانی ده‌كرد.

من وتم له‌به‌ر ئه‌وه‌ی كاكه‌ ته‌ماشای ئاسمان، واته‌ چۆله‌كه‌كان، ده‌كات كه‌واته‌ وه‌ڵامێكی باشی له‌ وه‌زیر وه‌رگرتبوو، ده‌ی‌ خوایه‌ گیان وه‌زیر پێی وتبێ ئه‌وه‌ی‌ بینیبووت ڕاست نه‌بوو به‌ڵكو خه‌و، یان دایكت نه‌بوو به‌ڵكو یه‌كێكی تر كه‌ له‌و ده‌چوو. ئه‌مه‌، به‌ڵێ ئه‌مه‌ گونجاوتره‌ چونكه‌ ناكرێ هه‌رسێكمان به‌یه‌ك جار یه‌ك خه‌ومان بینیبێ.

ژیلمان به‌ده‌ستبه‌تاڵییه‌وه‌ لێمان جیابووه‌وه‌‌و من‌و كاكه‌ چووینه‌وه‌ ماڵ. پێم وت:

-ده‌ی‌ بۆم باسكه‌ وه‌زیر چیی وت.

ئه‌مه‌م لێ پرسی‌و ده‌ترسام حاجی له‌به‌ر ژیلمان هیچی‌ نه‌وتبێ، به‌ڵام چۆله‌كه‌كانم بیركه‌وته‌وه‌‌و خۆم هێمن كرده‌وه‌.

ئالان پشتگوێی خستم‌و به‌ره‌و ژووره‌كه‌ی خۆمان ڕۆشت. جانتایه‌كی گه‌وره‌ی‌ له‌سه‌ر كه‌نتۆره‌كه‌ داگرته‌ سه‌ر زه‌وی. كه‌نتۆره‌كه‌ی‌ كرده‌وه‌‌و كه‌وته‌ ده‌رهێنانی جله‌كانی‌ خۆی. دیار بوو تاقه‌تی قسه‌كردنی نه‌بوو. ئه‌و به‌رده‌وام بوو جله‌كانی‌ كۆده‌كرده‌وه‌، منیش زانیم مه‌به‌ستی چییه‌. ئالان جانتا ده‌پێچێته‌وه‌‌و ده‌ڕوات، زانیم وه‌زیر هه‌واڵَێكی خراپی پێ وتووه‌.

نیوه‌ی‌ جله‌كانی‌ ده‌رهێنابوو كاتێك وه‌ستا‌و ته‌ماشای ئه‌و كراسه‌ی‌ كرد كه‌ گرتبوویه‌ ده‌ست‌و زۆر حه‌زی لێده‌كرد. بۆ یه‌كه‌م جار دوای گه‌ڕانه‌وه‌مان بیستم شتێك بڵێ:

-تۆ بڵێی به‌ پاره‌ی ئه‌وانه‌ بۆ من نه‌یكڕیوه‌؟

هه‌رچییه‌كم به‌ براكه‌م وت بێسوود بوو. نه‌متوانی له‌ ڕۆشتن په‌شیمانی بكه‌مه‌وه‌، نه‌شمتوانی بزانم به‌ره‌و كوێ ده‌ڕوات. ئه‌مه‌ی دوایی كه‌متر لام گرنگ بوو چونكه‌ ده‌مزانی ناتوانێ دوور بڕوات. به‌دڵنیاییه‌وه‌ ده‌چێته‌ ماڵی خزمێكی خۆمان، ئێمه‌ش یه‌كسه‌ر یان پاش ماوه‌یه‌كی كه‌م قه‌ناعه‌تی پێده‌كه‌ین بگه‌ڕێته‌وه‌، به‌ڵام فیكره‌ی ڕۆشتنه‌كه‌ خۆی ناخۆش بوو، ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر دوای نیوه‌ڕۆش بگه‌ڕێته‌وه‌. بۆ ئێمه‌ش ئیحراجی ده‌بێ بڵێین ماڵی جێهێشتووه‌. له‌وه‌ش زیاتر، ئالان چۆن وه‌ڵامی ئه‌و خزمانه‌ ده‌داته‌وه‌ كاتێك لێی ده‌پرسن بۆچی ماڵی جێهێشتووه‌؟ له‌وه‌ش خراپتر، چۆن وه‌ڵامی باوكی بداته‌وه‌؟ ئه‌گه‌ر ئالان عاقڵ بێ به‌ خزمان ده‌ڵێ باوكم لێی داوم، به‌ڵام جارێكی تر ئه‌مه‌ كێشه‌یه‌: چۆن وه‌ڵامی باوكی ده‌داته‌وه‌؟

له‌و كاته‌وه‌ی‌ لای‌ وه‌زیر ده‌رچوو ‌و تا پێی خسته‌ ئه‌ودیو ده‌رگای ده‌ره‌وه‌ی ماڵه‌كه‌مان ته‌نها ئه‌و قسه‌یه‌م لێ بیست، ته‌نانه‌ت خواحافیزیشی نه‌كرد. ماڵه‌كه‌ی‌ جێهێشت‌و من فریا كه‌وتم چیم له‌ گرفان بوو خستمه‌ گرفانه‌كه‌ی‌ ئه‌و. پشتی تێكردبووم‌و به‌ نقه‌نق جانتا گه‌وره‌كه‌ی‌ به‌ دوو ده‌ستی هه‌ڵگرتبوو. خه‌فه‌ت ئیفلیجی كردبووم‌و ته‌نانه‌ت نه‌شمتوانی‌ پێی بڵێم زوو بگه‌ڕێته‌وه‌.

14
پیلانگێڕان

جه‌نگێكی‌ گه‌وره‌ بوو، كاره‌سات بوو، هه‌موو شتێكی‌ خراپ بوو له‌ ماڵی ئێمه‌.

دایه‌‌و بابه‌ زانییان ئالان بۆ وه‌زاره‌ت هاتبوو، نازانم چیی تریان زانیبوو. كاتێكیش پێم وتن ئالان ڕۆشت دایكم فێی لێهات، په‌لاماری‌ باوكمی دا (به‌ڵام بۆچی په‌لاماری‌ باوكم ده‌دا؟ ده‌بوایه‌ باوكم لێی بدایه‌). په‌لاماری ته‌له‌فۆنی دا‌و دوو هه‌زار ته‌له‌فۆنی كرد، كه‌س نه‌ما لێی نه‌پرسێ:

-ئالانت نه‌بینیوه‌؟

شێتبوونی دایه‌م له‌لا ئاسایی‌ بوو. ئه‌گه‌ر دیمه‌نه‌كه‌یم له‌ ماڵی وه‌زیر نه‌بینایه‌ بۆی ده‌گریام، به‌ڵام من هه‌ردوو ده‌ستم خستنه‌ ناو گرفانی پانتۆڵه‌كه‌م‌و بێباك له‌و خه‌فه‌ته‌ی چوومه‌ ده‌ره‌وه‌ی ماڵ. زیاتریش بێباك بووم كاتێك له‌و قسانه‌ی باوكم‌و دایكم تێگه‌یشتم كه‌ باوكم هیچ شتێكی له‌باره‌ی دایكمه‌وه‌ له‌ وه‌زاره‌ت نه‌بیستبوو.

له‌نیوه‌ی كۆڵانه‌كه‌ بووم كاتێك گوێم له‌ هاواری كه‌سێك بوو. ئاوڕم دایه‌وه‌‌و ژیلمانم بینی به‌گریان‌و ڕاكردنه‌وه‌ له‌ ماڵ ده‌رباز بووه‌. ژیلمان نزیككه‌وت لێم، جنێوه‌كانی دایكی پێش خۆی گه‌یشتنه‌ به‌رگوێم، هه‌ندێ له‌وانه‌ پێشكه‌ش به‌ خۆم‌و كاكه‌م كرابوون.

ژیلمان گه‌یشته‌ لام‌و هانیدام هه‌ڵبێم:

-ئه‌م ژنه‌ شێته‌، با خێرا ڕابكه‌ین.

به‌ڵام من ده‌ستم له‌ گرفانم ده‌رنه‌هێنا‌و هه‌ر به‌هێمنی ده‌ڕۆشتم، شه‌قێكم له‌ قوتوویه‌كی ساردیی به‌تاڵ دا‌و پێم وت:

-كاكه‌ ماڵه‌كه‌ی به‌جێهێشت.

ژیلمان نه‌یپرسی بۆچی‌:

-كوڕه‌ كاكه‌ باشی كرد، هه‌قه‌ هه‌موومان بڕۆین. گه‌وره‌كان ئیشی قۆڕ ده‌كه‌ن‌و لێمان ده‌ده‌ن. هه‌قه‌ شاره‌كه‌ بۆ گه‌وره‌كان به‌جێبهێڵین.

ئه‌و ڕۆژه‌ من‌و ژیلمان به‌ره‌ڵا بووین. ژیلمان حه‌زی له‌ فیكره‌ی ڕۆشتن بوو به‌ڵام شتێكی تر له‌ناو مێشكی من ده‌خولایه‌وه‌. له‌كۆتایی بۆم دركاند:

-له‌جیاتی ڕۆشتن بۆ نایه‌ی هه‌ق له‌ وه‌زیره‌كه‌ بكه‌ینه‌وه‌؟

ژیلمان ده‌ستی ڕاوه‌شاند:

-بابه‌ كێ به‌ وه‌زیر ده‌وێرێ.

من پێم ده‌وێرا، من وام هه‌ست ده‌كرد پێی ده‌وێرم:

-ئێمه‌ ده‌توانین. به‌ڵێ ده‌توانین شتی زۆری لێبكه‌ین.

نیوه‌ی ماوه‌ی به‌ره‌ڵاییمان فیكره‌كه‌م بۆ ژیلمان ڕوونده‌كرده‌وه‌: چۆن تۆڵه‌ له‌ وه‌زیره‌كه‌ بكه‌ینه‌وه‌. تا گه‌ڕاینه‌وه‌ ماڵه‌وه‌ش توانیم قه‌ناعه‌تی پێبكه‌م. فیكره‌كه‌م هه‌ندێ دیمه‌نی تیا بوو له‌ جۆری سه‌ركه‌شیی ناو فلمه‌كان. ژیلمان بۆ ئه‌وه‌ دڵگه‌رم بوو ‌و هه‌ستی كرد ئه‌مجاره‌ به‌ڕاستی ئه‌كته‌ری فلمه‌.

شه‌وی‌ ماڵی ئێمه‌ گریان‌و ته‌له‌فۆن‌و شه‌ڕی دایه‌‌و بابه‌ بوو. من خۆم لێ گێل كردن‌و باش بوو ئه‌وان ته‌نها سێ یا چوار جار له‌باره‌ی ئالانه‌وه‌ لێیان پرسیم:

-نه‌یوت بۆ كوێ ده‌ڕوات؟

منیش دووباره‌م ده‌كرده‌وه‌:

-نه‌یوت.

دوایه‌مین جاریش وتم:

-ئه‌گه‌ر بیوتایه‌ هه‌ر ئه‌و كاته‌ پێمده‌وتن.

ئیتر وازیان لێهێنام. پێش ئه‌وه‌ی‌ بشنووم بیرم ته‌نها له‌یه‌ك شت ده‌كرده‌وه‌: تۆڵه‌كردنه‌وه‌ له‌ وه‌زیر.

به‌یانییه‌كه‌ی‌ كه‌ هه‌ڵسام‌و تامێكی تاڵ له‌ناو قوڕگم بوو، ئه‌و به‌یانییه‌ زانیم چه‌ند زه‌حمه‌ته‌ ڕۆشتنی كاكه‌. شه‌و له‌به‌ر ده‌نگه‌ده‌نگی دوو گه‌وره‌ی‌ ماڵه‌كه‌‌و له‌به‌ر بیركردنه‌وه‌ له‌ تۆڵه‌ سه‌رنجی جێگه‌ چۆڵه‌كه‌یم نه‌دا كه‌ له‌سه‌ر زه‌وی دایخستبوو، به‌ڵام ئه‌و به‌یانییه‌ جێگه‌كه‌ی له‌به‌رده‌مم خۆی قوت كرده‌وه‌. جاری یه‌كه‌م كه‌ ئالانم له‌سه‌ر ئه‌و جێگه‌یه‌ نه‌بینی ئه‌و جاره‌ بوو دایكم ده‌یویست به‌زۆر حاجییه‌كه‌ی خۆی قه‌ڵه‌و بێ ئه‌ویش نه‌خۆشكه‌وت‌و له‌ نه‌خۆشخانه‌ خه‌واندیان. جارێكی تریش بۆ نه‌خۆشییه‌كی تر خه‌واندیان‌و من سووربووم له‌گه‌ڵی بمێنمه‌وه‌ ئه‌گه‌ر له‌سه‌ر زه‌ویش نوستبێتم. سێ ڕۆژی قوتابخانه‌م فه‌وتاند‌و جێمنه‌هێشت. ئێستاش جێگه‌كه‌ی لێ نییه‌‌و دۆشه‌كه‌كه‌ی له‌سه‌ر زه‌وی چۆڵه‌. خه‌فه‌ت دڵی‌ گوشیم‌و بیرم له‌و كه‌سانه‌ كرده‌وه‌ كه‌ خۆشه‌ویستترین برایان ده‌مرێ‌و كه‌ یه‌كه‌م به‌یانی له‌خه‌و هه‌ڵده‌ستن جێگه‌ی ئه‌و برایه‌یان به‌ چۆڵی ده‌بینن. بیر له‌وه‌ ده‌كه‌نه‌وه‌ ئێستا براكه‌یان له‌سه‌ر خۆڵ‌و له‌ناو خۆڵ ڕاكشاوه‌ ئه‌وانیش ده‌گرین. منیش گریام، هه‌موو خه‌فه‌تی په‌نگخواردووی دوێنێم ته‌قییه‌وه‌، به‌ده‌ما به‌سه‌ر جێگه‌كه‌م كه‌وتبووم‌و ده‌گریام.

سه‌رینه‌كه‌م به‌ته‌واوه‌تی‌ ته‌ڕكردبوو كاتێك گوێم له‌ لووره‌ی‌ دایكم بوو. دیار بوو خه‌به‌ری‌ ببووه‌وه‌‌و حاجیی بیركه‌وتبووه‌وه‌‌و ئێستا ئه‌ویش بۆی‌ ده‌گریا. خێرا سه‌رینه‌كه‌م هه‌ڵگێڕایه‌وه‌‌و به‌ دیوه‌ وشكه‌كه‌ ڕوومه‌ت‌و دوو چاوم وشككردنه‌وه‌. نوستنم نواند كاتێك دایه‌ هاته‌ ژووره‌كه‌‌و وڕبوونم ده‌رخست كاتێك چوومه‌ سه‌ر مێزی نانخواردنی زۆره‌ملێی به‌یانی‌و بێده‌نگیم هه‌ڵبژارد كاتێك له‌ماڵ به‌ره‌و قوتابخانه‌ ده‌رچووم.

ئه‌و ڕۆژه‌ تا شه‌و مامه‌وه‌، ئه‌و شه‌وه‌ش تێپه‌ڕی‌و شه‌وێكی تر هاته‌ جێگه‌ی‌و هێشتا هه‌واڵێكی حاجی نه‌هاتبوو. ڕۆژه‌كان بوونه‌ هه‌فته‌یه‌ك‌و كه‌س هیچی له‌باره‌ی ئالانه‌وه‌ نه‌بیستبوو و هه‌موو كه‌س ده‌یوت نه‌یبینیوه‌. مۆبایله‌كه‌ی له‌یه‌كه‌م ڕۆژه‌وه‌ داخرابوو. تا ئه‌و هه‌فته‌یه‌ش تێپه‌ڕی دایه‌ ڕۆژی‌ ده‌ هه‌زار جار ته‌له‌فۆنی بۆ ئه‌و مۆبایله‌ی ده‌كرد، ده‌نگی ته‌له‌فۆنه‌كه‌ی ده‌دا به‌ ده‌ره‌وه‌‌و ئێمه‌ گوێمان لێبوو. وه‌ك چۆنیش ته‌ماشای حاجی بكات ئاوا ته‌ماشای ته‌له‌فۆنه‌كه‌ی ده‌كرد. هه‌موو جارێكیش وه‌ڵامه‌كه‌ یه‌ك بوو: مۆبایله‌كه‌ داخراوه‌ یان له‌ده‌ره‌وه‌ی بازنه‌ قۆڕه‌كه‌یه‌. له‌كۆتاییش ده‌نگی ئه‌و كه‌سه‌ی‌ وه‌ڵامی ده‌داینه‌وه‌ لێمان بووه‌ ده‌نگی حاجی، وامانده‌زانی ئه‌و پیاوه‌ی‌ وه‌ڵاممان ده‌داته‌وه‌ حاجی خۆیه‌تی‌و ده‌ڵێ له‌م وڵاته‌ نه‌ماوم‌و چاوه‌ڕێی گه‌ڕانه‌وه‌م مه‌كه‌ن.

به‌درێژایی‌ ئه‌و هه‌فته‌یه‌ش فیكره‌ی تۆڵه‌سه‌ندنه‌وه‌ له‌ مێشك‌و دڵم به‌هێزتر ده‌بوو تا له‌كۆتایی زانیم كه‌ هه‌ر ده‌بێ بیخه‌مه‌ كار. ژیلمان بیری چووبووه‌وه‌‌و ڕه‌نگه‌ كاتێك بیری بخه‌مه‌وه‌ دڵگه‌رمییه‌كه‌ی ئه‌وسای نه‌بێ، به‌ڵام هه‌ر ئه‌وه‌نده‌ نه‌خشه‌كه‌م بخه‌مه‌ چوارچێوه‌ی فلمێك ئه‌و ئاماده‌ ده‌بێ شه‌ڕ بكات بۆ ئه‌وه‌ی ببێته‌ پاڵه‌وانه‌كه‌ی.

نه‌خشه‌یه‌كم دانا‌و ورده‌كارییه‌كانم بۆ باس كرد. ژیلمان سه‌ره‌تا له‌و نه‌خشه‌یه‌ دوودڵ بوو چونكه‌ له‌و فلمانه‌ نه‌ده‌چوون كه‌ ده‌یبینین به‌ڵام دوایی له‌گه‌ڵ قسه‌كانم گه‌رم ببوو و مشته‌كانی توند كردن‌و به‌دڵگه‌رمیی كوڕه‌ سووره‌ سه‌رزله‌كان بۆكسی له‌ هه‌وا ده‌دا. ئه‌وه‌ مابوو ڕۆژێك بۆ ده‌ستپێكردن هه‌ڵبژێرین. نه‌ده‌بوایه‌ ڕۆژ بوایه‌، شه‌وم دانا. نه‌خشه‌كه‌مان پێویستی به‌ تاریكایی شه‌و بوو. شه‌و.. پیاوه‌ به‌رزه‌كان تاوانه‌كانیان به‌ شه‌و ‌و ڕۆژ ده‌كه‌ن، به‌ڵام شه‌و كاتی ناچاریی ئێمه‌ بوو.

15
تۆڵـــه‌

ئه‌و ماوه‌یه‌ چوونه‌ ده‌ره‌وه‌م به‌شه‌و زۆر بوو، به‌ڵكو هه‌موو شه‌وێك له‌ده‌ره‌وه‌ بووم. دیارنه‌مانی حاجی له‌قله‌قی ماڵه‌كه‌ هه‌ردوو ئامۆژگاری‌و چاوسووركردنه‌وه‌ی دوو گه‌وره‌ی ماڵه‌كه‌ سه‌باره‌ت به‌ خوێندنی وانه‌كان نه‌هێشتبوو. سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ش من له‌یه‌كه‌م ڕۆژه‌وه‌ سه‌لماندبووم به‌كه‌ڵكی گه‌ڕان به‌دوای ئالان نایه‌م. به‌كورتی ئه‌و ماوه‌یه‌ به‌ته‌واوه‌تی له‌پێكرابووم، واته‌ به‌ته‌واوه‌تی وه‌زعه‌كه‌م به‌دڵ بوو. له‌مشه‌ویش به‌دواوه‌ هه‌رچییه‌كم بكردایه‌ گومانی كه‌س بۆ من نه‌دچوو چونكه‌ كاتێك دوو گه‌وره‌ی‌ ماڵه‌كه‌ هه‌واڵه‌كان ده‌بیستن بیر له‌وه‌ ناكه‌نه‌وه‌ كوڕه‌كه‌یان شه‌وی ڕووداوه‌كه‌ له‌ده‌ره‌وه‌ بووه‌ بۆیه‌ پێویسته‌ به‌چاوی گومانه‌وه‌ ته‌ماشای بكه‌ن‌و بپرسن: ((ئه‌مشه‌و له‌كوێ بووی؟)).

ئه‌و شه‌وه‌ له‌گه‌ڵ‌ ژیلمان به‌ره‌و ماڵی وه‌زیر ڕۆشتین. به‌و كۆڵانه‌ ڕۆشتین كه‌ به‌رامبه‌ر ماڵه‌كه‌ بوو ‌و ئه‌و شه‌وه‌ به‌ناوی ڕامان كرد. له‌سه‌ری كۆڵانه‌كه‌ وه‌ستاین‌و گۆشه‌ی یه‌كه‌م ماڵ ئێمه‌ی له‌ پاسه‌وانه‌كه‌ شارده‌وه‌.

گه‌ڕه‌كی ماڵی وه‌زیر بۆ ئه‌و كاره‌مان گونجاو بوو؛ له‌و گه‌ڕه‌كانه‌ بوو كه‌ خه‌ڵكه‌كه‌ی، به‌تایبه‌تی منداڵان، به‌ شه‌و ناچنه‌ كۆڵان. به‌و جۆره‌ش‌و هه‌رچه‌نده‌ كات دره‌نگ نه‌بوو به‌ڵام كه‌س به‌ده‌ره‌وه‌ نه‌بوو. سه‌ره‌تاتكێمان كرد‌و پاسه‌وانه‌كه‌مان بینی، له‌ قولـله‌ بچووكه‌كه‌ی به‌رده‌رگای گه‌راجه‌كه‌ بوو. بێگومان ئه‌و چه‌كی پێبوو، ئێمه‌ش چه‌ك‌و تفاقی خۆمان پێبوو: په‌ڕۆیه‌ك پڕ له‌ به‌رد. به‌ردمان له‌گه‌ڵ خۆمان هێنابوو چونكه‌ نه‌ده‌بوایه‌ كاتی خۆمان به‌گه‌ڕان به‌دوای به‌رد بكوشتایه‌.

به‌ردی یه‌كه‌مم هه‌ڵگرت‌و ده‌ستم پێكرد، ته‌نها ئه‌و به‌رده‌ زه‌حمه‌ت بوو. ته‌په‌ی دڵم وه‌كو ده‌نگی كه‌وتنی به‌رد به‌سه‌ر دیواره‌كان بوو. ده‌ستی ڕاستم به‌ به‌رده‌كه‌یه‌وه‌ بۆ دواوه‌ برد‌و ده‌ستی چه‌پم خسته‌ سه‌ر دڵم‌و ئه‌و گۆشته‌م گوشی كه‌ وه‌كو ئه‌و ئامێره‌ به‌ده‌نگی به‌رز، به‌ڵام خێراتر، زرم‌و كوتی بوو كه‌ له‌به‌ر بێ ئاویی شار بیری له‌ماڵمان‌و ماڵی زۆری شاره‌كه‌ هه‌ڵكه‌ندبوو ئه‌ویش به‌هۆی كه‌مته‌رخه‌میی پیاوه‌ گه‌وره‌كانی وڵاته‌كه‌مان كه‌ یه‌كێك له‌وان ئه‌و كه‌سه‌ بوو كه‌ خه‌ریك بووین ماڵه‌كه‌ی به‌رده‌باران بكه‌ین له‌به‌ر ئه‌و هه‌وڵه‌ش كه‌ له‌گه‌ڵ دڵم دابووم نه‌متوانی ده‌ستم تا ڕادده‌ی بنباخه‌ڵ لێبوونه‌وه‌ به‌رمه‌ دواوه‌. گوێم نه‌دایه‌ ئه‌وه‌ چونكه‌ هه‌رچۆنێك بێ به‌رده‌كه‌م ده‌گاته‌ ماڵه‌كه‌. هێمنكردنه‌وه‌ی دڵم پێویستتر بوو.

به‌رده‌كه‌م هاویشت‌و كه‌وت. به‌ركوێ؟ نازانم. له‌به‌ر ته‌په‌ی دڵم گوێم له‌هیچ نه‌بوو. ده‌ستم دایه‌ به‌ردی دووه‌م‌و ئه‌مجاره‌ دڵی خۆم به‌ردا. به‌رده‌كه‌م هاویشت‌و پێكام؛ گوێم له‌ ده‌نگێكی ڕه‌ق بوو، ده‌نگی به‌رده‌كه‌ بوو له‌سه‌ر دیواره‌كه‌. دوای ئه‌و دوو به‌رده‌ من‌و ژیلمان ماڵه‌كه‌مان ڕه‌جم كرد. گوێم له‌ شكانی شووشه‌ش بوو.

هه‌موو به‌رده‌كانمان ته‌واو كرد‌و ڕامانكرد. ترسی ئاشكرا بوون نه‌بوایه‌ زۆرتر ده‌مامه‌وه‌‌و شووشه‌ی ساغم به‌ ماڵه‌كه‌وه‌ نه‌ده‌هێشت.

هه‌ناسه‌بڕكێمان دابووه‌ سه‌ر شانمان كاتێك له‌و گه‌ڕه‌كه‌ رامان كرد. پاشان ڕاكردن بووه‌ پیاسه‌‌و به‌هێمنی گه‌یشتینه‌وه‌ ماڵه‌وه‌. ئه‌و ماوه‌یه‌ی نێوان ماڵی وه‌زیر‌و گه‌ڕه‌كی خۆمان كه‌ پێویستی به‌ ته‌كسی بوو كورت هاته‌ پێش چاومان. له‌یه‌كتر جیابووینه‌وه‌‌و ئامۆژگاریی‌ یه‌كترمان كرد كه‌ ته‌نانه‌ت به‌ وشه‌یه‌كیش نه‌هێڵین كه‌س هه‌ست به‌ هیچ بكات.

به‌سه‌ر دیواری ماڵه‌كه‌مان هه‌ڵگه‌ڕام تا بچمه‌ حه‌وشه‌كه‌. چوونه‌ ژووره‌وه‌ به‌م شێوه‌یه‌ ببووه‌ خوویه‌كی نوێم‌و به‌ری نه‌ده‌دام، زیاتریش به‌شه‌و ئه‌وه‌م ده‌كرد. شه‌وێكیان پیاوێكی دراوسێ منی له‌سه‌ر دیواره‌كه‌ بینی‌و سه‌رسوڕمانی خۆی له‌و شێوه‌یه‌ی چوونه‌ ناو ماڵ ده‌ربڕی:

-ده‌ڵێی كه‌س له‌ماڵه‌وه‌ نییه‌‌و كلیلت پێ نییه‌.

منیش وه‌ڵامم دایه‌وه‌:

-نه‌خێر كه‌س له‌ ماڵه‌‌و كلیلیشم پێیه‌ به‌ڵام ئه‌مه‌ وه‌رزشه‌.

پیاوه‌كه‌ سه‌رسوڕمانێكی‌ زیاتری هه‌بوو ده‌ڕیببڕێ:

-منداڵانی ئه‌و زه‌مانه‌ شتی سه‌یریان هه‌یه‌.

دووركه‌وته‌وه‌و من له‌به‌رخۆمه‌وه‌ وه‌ڵامم دایه‌وه‌:

-نه‌خێر ئێوه‌ی گه‌وره‌ی ئه‌م زه‌مانه‌ شتی سه‌یرترتان هه‌یه‌.

ئه‌وه‌ شه‌وێكی تر بوو، به‌ڵام بۆ ئه‌مشه‌و، من خۆم هه‌ڵدایه‌وه‌ حه‌وشه‌كه‌‌و له‌وێوه‌ بۆ ناو بینای ماڵه‌كه‌. گه‌ڕانه‌وه‌ی ئه‌مجاره‌م هه‌ر وه‌كو جاره‌كانی تر بوو، بێ قسه‌‌و پرسیار‌و وه‌ڵام بوو. جیاوازیی ئه‌م جاره‌ ئه‌وه‌ بوو یه‌كسه‌ر چوومه‌ ژووره‌كه‌ی خۆم‌و ئالان، كه‌ ئێستا بووه‌ ژووری خۆم به‌ته‌نیا. پاڵكه‌وتم‌و بیرم له‌م كاره‌ مه‌زنه‌ی ئه‌مشه‌و كرده‌وه‌. دوو چاوم نووقاندن‌و هه‌ستم كرد سوورم له‌سه‌ر دووباره‌كردنه‌وه‌ی ئه‌و پاڵه‌وانێتییه‌.

به‌یانی‌ تا كاتی قوتابخانه‌ له‌سه‌ر ئاگر بووم بۆ ئه‌وه‌ی هه‌واڵێكی به‌رده‌بارانی شه‌و ببیستم. وتم ڕه‌نگه‌ هاوڕێیه‌كی باوك‌و دایكم په‌له‌ی بێ‌و پێش چوونه‌ ده‌وام ئه‌و هه‌واڵه‌یان پێ بڵێ. به‌ڵام سه‌ره‌ڕای ئه‌و چاوه‌ڕوانییه‌‌و پاش ئه‌و هه‌موو قنگه‌قنگه‌ی كردم كه‌س نه‌بوو ته‌له‌فۆن بكات. وه‌كو ڕۆژانی تریش ژیلمانم له‌ كۆڵانه‌كه‌ بینی‌و سه‌رمسوڕما چۆن ئه‌م ماوه‌یه‌ له‌یه‌ك كات له‌ماڵ ده‌رده‌چین. وتم دیاره‌ چاره‌نووسی هه‌ردووكمان پێكه‌وه‌ به‌سترابێ، تازه‌ بووینه‌ته‌ خاوه‌نی‌ یه‌ك پرۆژه‌، پرۆژه‌ی‌ تۆڵه‌ له‌ وه‌زیر، به‌ڵام داخه‌كه‌م! پێش ئه‌وه‌ له‌ شتێكی تر هاوبه‌شین: ئه‌و دایكه‌ی شوێنی ئاره‌زووه‌كانی خۆی كه‌وتووه‌.

له‌رێگه‌‌و له‌ قوتابخانه‌ باسی كه‌تنه‌كه‌مان كرد، له‌ وانه‌كانیش له‌سه‌ر ئاگرێكی تر بووم تا بگه‌ڕێمه‌وه‌‌و هه‌واڵ ببیستم. هێنده‌ په‌رۆشی ئه‌و هه‌واڵه‌ بوم بیرم نه‌مابوو دایكم‌و باوكم سێ سه‌عات دوای خۆم ده‌گه‌نه‌وه‌ ماڵ. له‌گه‌ڕانه‌وه‌ من‌و ژیلمان چه‌ند كوڕێكمان بینی شه‌ڕیان ده‌كرد. گوێمان له‌یه‌كێك بوو جنێوی به‌وه‌ی تر ده‌دا:

-دایك حیز.

ماوه‌یه‌ك بوو ئه‌و جۆره‌ جنێوانه‌م نه‌بیستبوو. گازم له‌ لێوم گرت‌و به‌ ژیلمانم وت:

-سبه‌ینێ خه‌ڵك پێمان بزانن واش به‌ ئێمه‌ ده‌ڵێن.

ژیلمان وتی:

-جا چی ده‌ڵێی؟ لێیان بده‌ین؟

ئاماده‌ش بوو ئه‌وه‌ بكات. من وتم:

-دوایی لێیان ده‌ده‌ین، دوایی كه‌ زانییان‌و جنێویان پێداین، به‌ڵام با ئه‌مشه‌ویش بچین ماڵی وه‌زیر به‌رده‌باران بكه‌ین.

من ده‌مزانی حاڵی ئێمه‌ به‌ جنێوێكی وا ته‌واو نابێ، جنێوێك كوڕان به‌یه‌كتری ده‌ڵێن. ئێمه‌ ده‌بێ یان شه‌ڕ نه‌كه‌ین یانیش ئه‌گه‌ر شه‌ڕمان كرد به‌رگه‌ی قسه‌ی زه‌قتر ببینه‌وه‌:

((بچۆ بۆ لای دایكی خۆت. ئه‌ی وه‌زیر فڵان واو وای لێ نه‌كرد؟)).

ئه‌مه‌ جنێو نییه‌، ئه‌مه‌ هه‌واڵ‌و ڕاگه‌یاندنه‌، بۆیه‌ باشتره‌ شه‌ڕ نه‌كه‌ین، شه‌ڕیشمان پێ بفرۆشن به‌ سه‌رشۆڕی به‌رێگه‌ی‌ خۆمان بڕۆین، ئه‌گه‌ر به‌وه‌ وازمان لێ بێنن. به‌ڵێ ئه‌گه‌ر به‌وه‌ وازمان لێ بێنن.

دایه‌و بابه‌ هاتنه‌وه‌‌و هیچیان نه‌وت. تا عه‌سر دڵیان ته‌قاندم‌و ئه‌وه‌یان نه‌ده‌ركاند كه‌ ڕه‌نگه‌ بیستبێتیان. ئێواره‌ش‌و شه‌ویش‌و جگه‌ له‌ نووزه‌نووزی دایكم‌و حه‌سره‌تی باوكم بۆ حاجی هیچی ترم ده‌ستنه‌كه‌وت.

حه‌زم نه‌كرد ئه‌و شه‌وه‌ بچمه‌ ده‌ره‌وه‌ چونكه‌ ویستم گوێیان لێ بگرم، به‌ڵام ده‌بوایه‌ خووه‌ نوێكه‌ی چونه‌ ده‌ره‌وه‌ به‌ شه‌وم تێكنه‌دایه‌، جگه‌له‌وه‌ش ده‌مویست بچمه‌وه‌ ماڵی وه‌زیر. عه‌سر ته‌له‌فۆنم بۆ ژیلمان كردبو‌و ئه‌ویش هیچی له‌دایك‌و باوكی نه‌بیستبوو، وا شه‌ویشه‌‌و هه‌ر هیچی نه‌بیستووه‌. ئینجا ژیلمانم بینی ئه‌ویش پاڕایه‌وه‌ كه‌ ئه‌مشه‌و نه‌چین:

-به‌خوا ئه‌مجاره‌ ده‌ترسم.

به‌ڵام من سووربووم:

-نه‌خێر ده‌بێ بچین. ئه‌گه‌ر به‌رده‌بارانی‌ دوێنێیان شاردبێته‌وه‌ هه‌موو جارێك ناتوانن بیشارنه‌وه‌. ده‌بێ بچین.

جارێكی تریش سرنجی پاڵه‌وانێتیی فلمه‌كانم دا له‌ قۆڵی ژیلمان‌و سه‌ركه‌وتوو بووم، به‌ڵام له‌به‌ر ترسه‌كه‌ی بڕیارم دا به‌ردی كه‌متر بهاوین، به‌شی ئه‌وه‌ی بیسه‌لمێنین كه‌ هاتووینه‌ته‌وه‌.

چووین‌و ئه‌مجاره‌ له‌لایه‌كی تره‌وه‌ ئه‌و چه‌ند به‌رده‌مان هه‌ڵدا‌و ڕامان كرد. ژیلمان وه‌كو شێت ڕایده‌كرد‌و من له‌دوای ئه‌و. له‌پڕ له‌نیوه‌ی كۆڵانه‌كه‌ وه‌ستام‌و ئاوڕم دایه‌وه‌. به‌ردێكم له‌ زه‌وی هه‌ڵگرت‌و گرتمه‌ ماڵه‌كه‌. ویستم بیگرمه‌ ئه‌و ژووره‌ی ئه‌و شه‌وه‌ دایه‌م تیا بینی. ئه‌و لایه‌م لێوه‌ دیار نه‌بوو كه‌ ژووره‌كه‌ی تیایه‌ بۆیه‌ تكام له‌ به‌رده‌كه‌ كرد خولێك بخوات‌و خۆی له‌ په‌نجه‌ره‌ی ئه‌و ژووره‌ بدات. ده‌ستم كرده‌وه‌ به‌ ڕاكردن، ڕاكردنێكی هێمن. هه‌ستم ده‌كرد ئه‌مشه‌و ئازاتر بووم.

به‌سه‌لامه‌تی‌و بێ ئاشكرابوون گه‌یشتینه‌وه‌ گه‌ڕه‌كی خۆمان. به‌ دووركه‌وتنه‌وه‌ له‌ گه‌ڕه‌كی وه‌زیر‌و بینینی گه‌ڕه‌كی خۆمان ژیلمان ئازاتر خۆی نواند. ویستی پاساو بۆ ترسه‌كه‌ی خۆی بهێنێته‌وه‌:

-ده‌ترسام كه‌مینیان بۆ دانابین. سبه‌ی شه‌ویش ده‌چین‌و حه‌شریان پێده‌كه‌ین.

ئه‌ی ناترسی ژیلمان گیان سبه‌ی به‌ڕاستی كه‌مینمان بۆ دابنێن؟ ئای له‌ منداڵان چه‌ند ساده‌ن!

16
ئاگـــر

ده‌مێك بوو به‌و جۆره‌ شانازییه‌وه‌ نه‌چووبوومه‌ قوتابخانه‌. ژیلمانیش وه‌كو من هه‌ستی به‌ سه‌روه‌ری ده‌كرد، دڵنیاش بووم ئه‌مڕۆ نه‌بێ ڕۆژێكی تر هه‌ر باسی ئه‌و به‌رده‌بارانكردنه‌ له‌ وه‌زاره‌ت ده‌كرێ، كه‌ له‌ وه‌زاره‌تیش باس كرا منیش هه‌مان رۆژ ده‌یزانم.

دڵنیاییه‌كه‌م به‌درۆنه‌كه‌وته‌وه‌‌و دوای گه‌ڕانه‌وه‌ی دوو گه‌وره‌ بێئاگاكه‌ی ماڵ هه‌واڵه‌كه‌م بیست. یه‌كه‌م شت له‌ دایه‌و بابه‌م بیست ئه‌و پرسیاره‌ بوو كه‌ یه‌كێكیان كردی:

-ده‌بێ بكه‌ره‌كه‌ كێ بێ؟

زانیم ئیشه‌كه‌ی خۆمانه‌. دوای ئه‌و پرسیاره‌ش قسه‌ی زۆری تریان كرد. من ئارامم لێ هه‌ڵگیرابوو ‌و نه‌متوانی چاوه‌ڕێ بكه‌م تا هه‌موو قسه‌كان بكه‌ن‌و من هه‌موویان كۆبكه‌مه‌وه‌‌و وێنه‌كه‌ دروست بكه‌مه‌وه‌. وتم با پرسیارێكی منداڵانه‌ بكه‌م‌و ... كردم:

-بابه‌‌و دایه‌، وه‌زیره‌كه‌تان مردووه‌؟

باوكم وه‌ك پێناخۆشبوون له‌و خۆشییه‌ی ئاوازی ده‌نگه‌كه‌م هه‌ڵیگرتبوو ته‌ماشای كردم:

-مردنی چی؟ ئه‌ی گوێت لێنه‌بوو وتمان ئه‌مڕۆ وه‌زیرمان بینی.

ئیتر باوكم له‌پێی كردم‌و ڕوویكرده‌وه‌ ژنه‌كه‌ی:

-شه‌وی یه‌كه‌م سه‌فه‌ری‌ كردبوو.

قسه‌كه‌م بیست‌و له‌خۆشیا هه‌ڵسام‌و به‌ره‌و ژووره‌كه‌م ڕۆشتم. كه‌واته‌ باسی شه‌وی یه‌كه‌میش بڵاوبۆته‌وه‌ به‌ڵام دوێنێ له‌ وه‌زاره‌ت نه‌زانرابوو چونكه‌ وه‌زیر له‌ماڵه‌كه‌ی نه‌بووه‌.

بۆ ژووره‌كه‌ ده‌ڕۆشتم‌و شتی ترم ده‌بیست: وه‌زیریش‌و هه‌موو دنیاش وایانزانیوه‌ به‌رده‌بارانه‌كه‌ چه‌ند دوژمنێكی وه‌زیر كردوویانه‌‌و مه‌به‌ستیان بووه‌ بێته‌ به‌رده‌رگا تا له‌ پاسه‌وانه‌كه‌ بپرسێ ئه‌وانیش ته‌قه‌ی لێبكه‌ن. باوكم ناوی چه‌ند دێو‌ودرنجێكی وت كه‌ له‌وه‌ ده‌چوو هه‌موویان پیاوی‌ گه‌وره‌ بن.

زۆر باشه‌! با كه‌س گومان له‌ ئێمه‌ی بچكۆله‌ نه‌كات. زیڕه‌مان به‌ وه‌زیر كردووه‌، ئێمه‌ ناتوانین به‌ به‌رد بیكوژین به‌ڵام ده‌توانین به‌ترس دڵی بوه‌ستێنین.

خێراو به‌ئه‌سپایی‌ به‌ ته‌له‌فۆن هه‌موو شتێكم بۆ ژیلمان گێڕایه‌وه‌، ژیلمانیش شتی له‌دایك‌و باوكی بیستبوو، بڕیاریشمان دا شه‌و ئه‌وه‌ دووباره‌ بكه‌ینه‌وه‌.

شه‌و یه‌كترمان بینی‌و له‌ڕێگه‌ ژیلمانم ئاگادار كرده‌وه‌:

-ئه‌مجاره‌ به‌ڕاستی كه‌مینیان بۆ داناوین، هه‌ر ئه‌وه‌نده‌ش گوێیان له‌ ته‌قه‌ی به‌ردی یه‌كه‌م بێ ده‌ست به‌ ته‌قه‌كردن ده‌كه‌ن. نابێ له‌ ته‌قه‌كان بترسی چونكه‌ ئه‌گه‌ر نه‌مانبینن ته‌قه‌ به‌ ئاسمان ده‌كه‌ن. ئێستاش ده‌چین‌و جوان ته‌ماشای ماڵه‌كه‌ ده‌كه‌ین‌و له‌و شوێنه‌ی حه‌ره‌سی لێ نییه‌ به‌رده‌كانمان ده‌هاوین، ئه‌مجاره‌ش هه‌ر كه‌متر ده‌هاوین بۆ ئه‌وه‌ی‌ خێرا ڕابكه‌ین.

رۆشتین‌و له‌ كۆڵانێكی تره‌وه‌ كه‌ ڕووی له‌ لایه‌كی تری خانووه‌كه‌ بوو وریاتر نزیككه‌وتینه‌وه‌. بۆ پاسه‌وانه‌كان گه‌ڕاین كه‌ به‌ته‌ما بووین ئه‌مشه‌و زۆر بن به‌ڵام كه‌س دیار نه‌بوو. له‌وه‌ ده‌چوو له‌ناو قولـله‌ی به‌رده‌رگاكه‌ بووبن.

به‌په‌نا دیواره‌كان ڕۆشتین تا گه‌یشتینه‌ ئه‌و شوێنه‌ی به‌رده‌كانمان ئه‌گه‌ر زۆریش دوور نه‌ڕۆن ده‌كه‌ونه‌ حه‌وشه‌ی ماڵه‌كه‌. یه‌كسه‌ر ده‌ستمان پێكرد؛ چه‌ند به‌ردێكمان خێرا فڕێدا‌و خۆشبه‌ختانه‌ هه‌موو به‌ر دیواری ناوه‌وه‌‌و په‌نجه‌ره‌كانی ماڵه‌كه‌ كه‌وتن. هه‌ر به‌ته‌نیشت دیواره‌كان ڕامانكرد‌و گه‌یشتینه‌وه‌ كۆڵانه‌كه‌.

له‌نیوه‌ی كۆڵانه‌كه‌ بووین گوێمان له‌ ته‌په‌ی پێ‌و هاواری پاسه‌وانه‌كان بوو. دیار بوو دوو پاسه‌وان بوون. له‌پڕیش ته‌قه‌یان به‌ ئاسمان كرد. ده‌نگی ته‌قه‌كان وه‌كو چه‌كوشێكی هه‌زار كیلۆیی‌ دایان له‌ناو گه‌ده‌‌و ڕیخۆڵه‌مان، به‌ڵام ئێمه‌ به‌شی ئه‌وه‌ دوور بووین نه‌مانبینن. هه‌ر ئه‌وه‌نده‌ش گه‌یشتینه‌ سه‌ری كۆڵانه‌كه‌ به‌ ژیلمانم وت چیتر ڕانه‌كات‌و بوه‌ستێ.

هه‌ردوو وه‌ستاین‌و ڕوومان كرده‌ ئه‌و پاسه‌وانانه‌ی به‌ناو كۆڵانه‌كه‌ به‌ره‌وڕوومان ڕایانده‌كرد. ئێمه‌ دوو منداڵی ناو تاریكیی كۆڵانه‌كه‌ بووین بۆیه‌ ئاوڕمان لێناده‌نه‌وه‌‌و تێده‌په‌ڕن. هه‌ر واش بوو؛ به‌لامان تێپه‌ڕین‌و ئاوڕیان لێ نه‌داینه‌وه‌.

باشیش بوو ته‌نها یه‌ك پیاوی‌ گه‌ڕه‌ك هاته‌ ده‌ره‌وه‌ تا بزانێ چی ڕوویداوه‌. ئه‌و گه‌ڕه‌كه‌ له‌و جۆرانه‌ بوو كه‌ دراوسێ دوای هه‌فته‌یه‌ك به‌ مردنی دراوسێكه‌ی ده‌زانێ چ جای ئه‌وه‌ی ته‌قه‌ی تیا كرابێ‌و ترسی به‌ركه‌وتن هه‌بێ، له‌پای هیچیش. ئه‌وه‌مان به‌دڵ بوو ‌و زانیمان بۆ چه‌ند جارێكی تر ده‌توانین دووباره‌ی بكه‌ینه‌وه‌. سوپاس بۆ خۆپه‌رستی‌و ترسنۆكیی پیاوانی گه‌ڕه‌ك.

شه‌وێكی مه‌زن بوو ‌و به‌سه‌ركه‌وتوویی وه‌كو ئه‌وانه‌ی پێشوو تێپه‌ڕی. چه‌ند شه‌وێك دوای ئه‌وه‌ پشوویه‌كی ئه‌منیمان به‌ خۆمان دا‌و نه‌ڕۆشتین. دوای ئه‌و چه‌ند شه‌وه‌ش چووینه‌وه‌ بۆ ئاهه‌نگی به‌رده‌بارانه‌كه‌، ئه‌مجاره‌ش هه‌ر سه‌ركه‌وتوو بووین. ئێمه‌ش دوای ئه‌وه‌ به‌رده‌وام بووین؛ هه‌فته‌ی جارێك، دوو هه‌فته‌ جارێك. سوودیشمان له‌ سه‌رما‌و بارانی پایز‌و زستانی دوای ئه‌و وه‌رگرتبوو. پاسه‌وانه‌كان هه‌فته‌یه‌ك یان زیاتر له‌به‌ر سه‌رماكه‌ ده‌سووڕانه‌وه‌، هیچ ڕووی نه‌ده‌دا‌و دوایی ده‌چوونه‌وه‌ ژووره‌وه‌، ئێمه‌ش ده‌گه‌ڕاینه‌وه‌ گیانی ماڵی ئاغاكه‌یان.

پاسه‌وانه‌كان وازیان له‌ ته‌قه‌كردن هێنابوو، ئێمه‌ش ئازاتر‌و سه‌لامه‌تتر بووین. ئه‌و شه‌وانه‌ش كه‌ پاسه‌وانه‌كان له‌ده‌ره‌وه‌ بوون چاوه‌ڕێمان ده‌كردن تا له‌و لایه‌ی به‌رامبه‌ر خۆمان دووربكه‌ونه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی به‌خێرایی به‌رده‌كانمان هه‌ڵبده‌ین. هه‌وڵیشمان ده‌دا خۆمان بشارینه‌وه‌ چونكه‌ ناكرێ هه‌موو شه‌وێك پاسه‌وانه‌كان بمانبینن‌و بڵێن هیچ نییه‌ دوو منداڵی گه‌ڕه‌كن. ئه‌وه‌ی له‌ هه‌موو شتێك زیاتر سوودی هه‌بوو ئه‌وه‌ بوو كامێرای چاودێری ئه‌و كاته‌ بڵاو نه‌بوو.

گیانی (توانا)‌و (ژیلمان) پڕ له‌ شانازی بوو ‌و قه‌ره‌بوویه‌كی ئه‌و سووكایه‌تییه‌ی دایكیان بۆ كرایه‌وه‌، هه‌واڵه‌كانی ماڵه‌وه‌ش شانازییه‌ گه‌وره‌كه‌ی ئه‌م توانایه‌ی گه‌وره‌تر كرد. هه‌موو ڕۆژێك هه‌واڵێكی نوێم ده‌بیست، له‌وه‌ش خۆشتر ئه‌و تێكچوونه‌ی‌ حاڵی وه‌زیر كه‌ دایه‌‌و بابه‌ ده‌یانگێڕایه‌وه‌، جاری وا بووه‌ ده‌یانوت وه‌زیر خه‌ریكه‌ شێت ده‌بێ‌و هه‌زار جنێو به‌ حكومه‌ت ده‌دا كه‌ ناتوانێ وه‌زیرێكی خۆی بپارێزێ.

من له‌دڵی خۆم ده‌موت دیاره‌ ده‌ستی ئه‌و وه‌زیره‌ گه‌یشتۆته‌ ژنه‌كانی وه‌زیره‌كانی تر بۆیه‌ ئه‌وانیش تۆڵه‌ی لێده‌كه‌نه‌وه‌ ی به‌ده‌مییه‌وه‌ ناچن‌و هه‌وڵێكی جددی بۆ یارمه‌تیدانی ناده‌ن.

ترسه‌كه‌ی وه‌زیر وای لێكردم بیر له‌ شتێكی گه‌وره‌تر بكه‌مه‌وه‌. ئه‌و فلمه‌م بیری ژیلمان خسته‌وه‌ كه‌ چه‌كی پاڵه‌وانه‌كه‌ شووشه‌یه‌كی پڕ به‌نزین بوو. كابرا پڵیته‌كه‌ی ده‌سووتێنێ‌و پاشان بۆ دوژمنی هه‌ڵده‌دات‌و ته‌نها به‌و شووشه‌یه‌ ماڵێكی گه‌وره‌ بوو به‌ پارچه‌یه‌ك كڵپه‌، پاشان خۆڵه‌میش، پاشان فلمه‌كه‌ ته‌واو بوو.

ژیلمان سه‌ره‌ زله‌كه‌ی بۆ فیكره‌ زله‌كه‌ له‌قاند، خێراش كه‌وتینه‌ ئیش. به‌ سۆنده‌ به‌نزینمان له‌ ته‌نكیی سه‌یاره‌ی باوكی ژیلمان هه‌ڵمژی‌و كردمانه‌ ده‌به‌یه‌كی بچووك، به‌ڵام له‌به‌رئه‌وه‌ی شاره‌زای ئه‌و كاره‌ نه‌بووین چه‌ندمان ده‌كرده‌ ده‌به‌كه‌ ئه‌وه‌نده‌مان ده‌خوارده‌وه‌. له‌كۆتاییش توانیمان به‌شی دوو شووشه‌ بكه‌ینه‌ ده‌به‌كه‌وه‌‌و به‌شی دوو شووشه‌ی تر بكه‌ینه‌ ده‌ممانه‌وه‌‌و یه‌قی بكه‌ینه‌وه‌. زه‌وی له‌گه‌ڵمان به‌نزینی خوارد ئێمه‌ش چه‌ند سه‌تڵێك ئاومان به‌سه‌ر كرد تا شوێنه‌واری تاوانه‌كه‌ بسڕینه‌وه‌.

شووشه‌ی ساردیم بۆ په‌یدا نه‌كرابوو، بۆیه‌ به‌دوای بوتڵی بیره‌ی باوكم گه‌ڕام. به‌ناو زبڵه‌كه‌مان گه‌ڕام‌و ته‌نه‌كه‌ زبڵه‌كه‌م به‌ بۆنی به‌نزینی خۆم كاس كرد بێئه‌وه‌ی نیو شووشه‌ش بدۆزمه‌وه‌، بۆیه‌ ناچار بووم باوكم له‌ دوو بوتڵی بیره‌ بێبه‌ش بكه‌م. دوو بوتڵی پڕی بیره‌م له‌ سه‌لاجه‌كه‌ دزی‌و به‌ سه‌لاجه‌كه‌م وت خه‌به‌رم لێنه‌دات.

شووشه‌ی یه‌كه‌م بێجووڵه‌ وه‌ستا‌و چاوه‌ڕێ بوو چیی لێ بكه‌ین. به‌نزین خرایه‌ ناو سكییه‌وه‌‌و په‌ڕۆ خنرایه‌ ده‌مییه‌وه‌‌و به‌ده‌وری سه‌روملی ئاڵێنرا و ئه‌وه‌تا بوتڵێكی شووشه‌یه‌ له‌به‌رده‌ممان به‌زه‌رده‌خه‌نه‌وه‌ وه‌ستا‌وه‌‌و چاومان لێ داده‌گرێ. پڵیته‌كه‌مان به‌نزینی هه‌ڵمژیبوو، هه‌ر ئه‌وه‌نده‌ش شووشه‌كه‌ سه‌ره‌و خوار بكرایه‌ به‌نزینی لێ ده‌تكا. په‌ڕۆی ترم له‌ ملی شووشه‌كه‌ ئاڵاند. له‌كۆتاییش هێنده‌ په‌ڕۆم تێوه‌پێچا پڵیته‌كه‌ بووه‌ مێزه‌ری مه‌لا.

بوتڵی دووه‌م ئاسانتر خۆی به‌ده‌سته‌وه‌ دا. وا بڕوشتایه‌ مانگێكی تر كارگه‌یه‌كی چه‌كم داده‌مه‌زراند‌و ئه‌و چه‌كه‌ قورسانه‌م ده‌دایه‌ ده‌ستی هه‌موو ئه‌و منداڵانه‌ی باوك‌و دایكیان درۆیان له‌گه‌ڵ ده‌كه‌ن یان وه‌كو دایكی من‌و ژیلمان درۆ‌و له‌ درۆ خراپتریش ده‌كه‌ن.

به‌شانازییه‌وه‌ دوو شووشه‌كه‌م به‌ دوو ده‌ستم هه‌ڵگرتن. ئه‌و كاته‌ نه‌مده‌زانی باشتره‌ قیر بكرێته‌ به‌نزینه‌كه‌ به‌ڵام بۆ ئه‌و كاته‌ ئه‌و شووشه‌ به‌نزینه‌م وه‌كو بۆمبی ئه‌تۆمی ته‌ماشا ده‌كرد.

ژیلمان به‌ته‌مابوو شقارته‌ به‌رین، منیش پێم وت بازرگانه‌كانی شاره‌كه‌ شقارته‌یه‌ك له‌ وڵاتێك ده‌هێنن بۆمبی ئه‌تۆمیی هه‌یه‌، به‌ڵام جۆرێكی هێنده‌ خراپ بوو هه‌رئه‌وه‌نده‌ شێ له‌و شقاره‌ته‌یه‌ بدات ته‌نها نیوه‌ی ده‌نكه‌كانی به‌كوله‌مه‌رگی داده‌گیرسێن. ژیلمان ئه‌مجاره‌ له‌ من زیره‌كتر بوو و وتی خۆ شاره‌كه‌مان ته‌نانه‌ت له‌و جۆره‌ خراپتریش دروست ناكات. چه‌رخه‌كه‌ باشتر بوو، یه‌كسه‌ر داده‌گیرسێ، ئه‌ویشم له‌ ماڵ دزی.

به‌پێ‌و به‌هاوڕێتیی ئه‌و دوو چه‌كه‌ به‌ره‌و ماڵی وه‌زیر چووین. ده‌بوایه‌ وریاتر له‌هه‌موو جارێكی تر ئه‌و كارمان بكردایه‌، دوو شووشه‌كه‌ وه‌كو به‌رد نه‌بوون له‌دووره‌وه‌ بمانهاویشتنایه‌، ده‌بوایه‌ نزیكتر بووینایه‌ته‌وه‌‌و ڕه‌نگه‌ ئاگره‌كه‌ ئاشكرای بكردینایه‌. ئه‌و مه‌ترسییانه‌ هه‌بوون، به‌ڵام تازه‌ ئێمه‌ بووینه‌ ئه‌و پاڵه‌وانه‌ی له‌هیچ ناترسێ، ڕێك وه‌كو فشه‌كانی سینه‌ما.

په‌نجه‌ بچووكه‌كانم له‌ شووشه‌ی یه‌كه‌م توند كردن‌و چه‌رخه‌كه‌م داگیرساند‌و دام له‌ مێزه‌ره‌ ته‌ڕه‌كه‌ی. پڵیته‌كه‌ كڵپه‌ی كرد‌و ڕایچڵه‌كاندم. سه‌رم برده‌ دواوه‌. هه‌ستم كرد ژیلمان خه‌ریكه‌ هاوار ده‌كات: ((هه‌ڵیبده‌! هه‌ڵیبده‌!)). ده‌ستم بۆ دواوه‌ بردو هێنده‌ توند هه‌ڵمدا ده‌ستی بردم له‌گه‌ڵ خۆی. به‌ڵام داخی هه‌موو منداڵانی دنیا! هیچ ڕووی نه‌دا، وابزانم كه‌وته‌ سه‌ر چیمه‌نی باخه‌كه‌.

ئه‌وه‌ی ترم داگیرساند، گۆشه‌كه‌م گۆڕی‌و هه‌ڵمدا. ئه‌مجاره‌ ده‌نگی شكانی شووشه‌ هات ئینجا كڵپه‌كه‌ ده‌ركه‌وت. میزه‌ڵدانی پاڵه‌وانێتییه‌كه‌مان فش بووه‌وه‌‌و زیڕه‌مان كرد‌و خه‌ریك بوو میزه‌ڵدانه‌كه‌ی خۆشمان بته‌قێ‌و پانتۆڵه‌كه‌مان ته‌ڕ بكه‌ین. خێرا ڕامانكرد‌و چووینه‌ كۆڵانێك له‌وبه‌ر.

له‌ سووچی كۆڵانه‌كه‌ زۆرم له‌خۆم كرد بوه‌ستم. وه‌ستام‌و ئاوڕم دایه‌وه‌ تا بزانم ئه‌نجام چی بوو. گڕێك له‌وبه‌ره‌وه‌ هه‌ڵسابوو به‌ڵام ئه‌و گه‌وره‌یه‌ نه‌بوو كه‌ له‌ فلمه‌كه‌ بینیبووم‌و كه‌ هه‌موو خانووه‌كه‌ی سووتاندبوو، نه‌خێر! فلمكه‌ هه‌مووی فشه‌ بوو ‌و ئاگر ته‌نها له‌لایه‌كی ماڵه‌كه‌ بوو. به‌هه‌رحاڵ پێم خۆش بوو شتێكمان كرد، شتێك له‌ جاران گه‌وره‌تر. زۆر له‌ جاران گه‌وره‌تر.

له‌و كاته‌ی ویستم ده‌ست بكه‌مه‌وه‌ به‌ ڕاكردن سه‌یاره‌یه‌كم له‌ به‌رده‌می ماڵه‌كه‌ بینی‌و له‌ هی خۆمان ده‌چوو. دیار بوو دایكم بوو ‌و چووبووه‌ لای وه‌زیر. به‌ڵكو پڕیشكێك له‌و ئاگره‌ی به‌ركه‌وتبێ كه‌ به‌رماندایه‌ ماڵه‌كه‌. به‌ڵكو خوایه‌.

كاتێك گه‌یشتنه‌ گه‌ڕه‌كی خۆمان تێبینیمان كرد چه‌ند بۆنی به‌نزینمان لێ دێ. كێشه‌یه‌كی گه‌وره‌ بوو؛ چۆن به‌م بۆنه‌وه‌ بگه‌ڕێینه‌وه‌؟ هێنده‌مان ده‌ست له‌ خۆڵ خشاند خه‌ریك بوو بێ پێستی ده‌ست بچینه‌وه‌ ماڵ كه‌چی بۆنی به‌نزین هه‌ر مابوو. هیچ چاره‌سه‌رێك نه‌مابوو جگه‌ له‌وه‌ی بۆنێكی نزیك له‌وه‌ یان ته‌نانه‌ت به‌هێزتر له‌ده‌ستی خۆمان بده‌ین.

ژیلمان وتی چی بكه‌ین. منیش وتم چی بكه‌ین. دواییش زانیمان چاره‌سه‌ره‌كه‌ زۆر ئاسانه‌. ئاسان‌و نزیكه‌. هه‌ر یه‌كه‌مان چووه‌ لایه‌كی كه‌لاوه‌یه‌ك‌و پانتۆڵه‌كه‌مان داكه‌ند‌و دانیشتین. سكمان گوشی‌و نقه‌نقمان له‌ خۆمان هه‌ڵسان به‌ڵكو به‌شی بۆنی به‌نزین پیسایی بكه‌ین.

باش بوو سه‌رو تۆپه‌ڵێكی بچووكمان پێبوو بیكه‌ین. كردمان‌و هه‌ردوو ده‌ستمان له‌و پیساییه‌ سوو. بۆنه‌كه‌ بكوژ بوو. ئه‌وه‌م ده‌كرد‌و دوو چاوم نووقاندبوون‌و ڕووم له‌ لاكه‌ی تر بوو. پاشان ده‌ستمان به‌‌و گیا كورته‌باڵایه‌ی له‌ خۆڵه‌كه‌ ڕوابوو سڕییه‌وه‌‌و كۆتاییمان به‌و ئه‌شكه‌نجه‌یه‌ هێنا. ئێستا سوپاس بۆ گوو بۆنی به‌نزین كه‌متر بۆته‌وه‌. به‌ره‌و ماڵ ڕۆشتین‌و به‌ده‌م ڕۆشتنه‌وه‌ درۆمان بۆ ئه‌و بۆنه‌ ده‌هۆنییه‌وه‌. پێشنیاره‌كانمان وت:

منداڵانی هار شه‌ڕیان پێ فرۆشتین. ئێمه‌ ڕامانكرد ئه‌وانیش گوویان تێگرتین.. زۆر منداڵانه‌یه‌‌و لانه‌ش پێی ناخه‌ڵه‌تێ.

كه‌وتینه‌ ناو ئاوده‌ستی مزگه‌وت.. چۆن رێكه‌وتێكه‌؟! هه‌ردوكتان به‌ یه‌ك جار؟

له‌ تاریكی به‌ناو كێڵگه‌یه‌كی مینی تایبه‌ت رۆشتین‌و پێمان كه‌وته‌ سه‌ر دوان له‌و مینانه‌.. پێتان؟ بۆنه‌كه‌ له‌ ده‌ستتان دێ.

دوا فیكره‌ ئه‌مجاره‌ هی ژیلمان بوو، له‌ فلمێك بینیبووی. سوپاس بۆ فلمه‌كانی ژیلمان: چووین پیتزا بخۆین به‌ڵام پاره‌مان پێ نه‌بوو. ئه‌وانیش له‌جیاتی پاره‌ ئاوده‌ستیان پێ پاككردینه‌وه‌. درۆیه‌كی جوانه‌! له‌وه‌ی گه‌وره‌كان بێ زیانتره‌. به‌ڵام ئایا كه‌ی ئه‌و هه‌موو درۆیانه‌ كۆتاییان دێ؟

17
تۆمه‌تباركردن

به‌سه‌ر دیواره‌كه‌ سه‌ركه‌وتم‌و خۆم هه‌ڵدایه‌ حه‌وشه‌كه‌. سه‌یاره‌كه‌م له‌ گه‌راجی ماڵه‌كه‌مان نه‌بینی. كه‌واته‌ ئه‌و سه‌یاره‌یه‌ بوو به‌رده‌رگای ماڵی وه‌زیری گرتبوو. ئاگره‌كه‌ دایه‌ی نه‌ترساند‌و هه‌ر له‌وێ مابووه‌وه‌. هه‌ستی ئه‌مجاره‌ش وه‌كو ئه‌و جاره‌ نه‌بوو كه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌و بۆقه‌ بینیبووم. دیار بوو له‌به‌رئه‌وه‌ی ئێستا بێده‌سه‌ڵات‌و ده‌سته‌وه‌ستان نه‌بووم. ئێستا له‌به‌رئه‌وه‌ی تۆڵه‌م ده‌كرده‌وه‌ خه‌فه‌تم كه‌متر بوو كاتێك زانیم جارێكی تر چۆته‌وه‌ لای ئه‌و پیاوه‌. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ش دیسان خۆزگه‌م خواست كه‌مێكی له‌و ئاگره‌ی ئێمه‌ی به‌ركه‌وتبێ. كه‌مێك به‌شی ئه‌وه‌ی نیشانه‌یه‌ك له‌ له‌شی بهێڵێته‌وه‌.

چوومه‌ ژووره‌وه‌‌و به‌پێچه‌وانه‌ی بۆچوونه‌كه‌م بینم دایه‌ له‌ ماڵه‌وه‌یه‌. له‌سه‌ر كورسییه‌ك دانیشتبوو، قۆڵێكی به‌سه‌ر مێزه‌كه‌ی به‌رده‌می خۆی درێژ كردبووه‌وه‌‌و قۆڵه‌كه‌ی تری نوشتاندبوو و ده‌موچاوی له‌ناو ئه‌و قۆڵه‌ ونكردبوو. له‌ نوستوو ده‌چوو به‌ڵام ده‌مزانی نوستوو نه‌بوو. خه‌فه‌تی هه‌بوو.

ئاگای له‌هاتنی كه‌سێك بوو. كتوپڕ سه‌ری هه‌ڵبڕی‌و وتی:

-نه‌وزاد.

گریان دوو چاوی سوور كردبوون. چه‌ند خه‌تێكیش به‌سه‌ر ده‌موچاوی دروست ببوون. سه‌یر بوو! به‌و خه‌فه‌ت‌و خه‌تانه‌شه‌وه‌ هه‌ر جوان بوو. ئه‌وه‌یه‌ ئه‌و جوانییه‌ی بۆ ئافره‌ت ده‌بێته‌ به‌ڵا.

كه‌واته‌ سه‌ری هه‌ڵبڕی‌و زانی مێرده‌كه‌ی نییه‌، به‌ڵام شتێكی هه‌بوو به‌ منی بڵێ. زۆریش به‌په‌رۆش بوو:

-ده‌بێ كاكت بدۆزیته‌وه‌. ده‌بێ بیدۆزیته‌وه‌.

چی ڕوویداوه‌؟ كاكه‌ ماوه‌یه‌كه‌ دیار نه‌بوو و شتێكی تازه‌مان نه‌بیستبوو. دووباره‌ی‌ كرده‌وه‌:

-ده‌بێ كاكت بدۆزیته‌وه‌.

ترسام هه‌ڵسێ‌و لێم نزیكبێته‌وه‌. به‌په‌له‌ به‌ره‌‌و ده‌ستشۆره‌كه‌ ڕۆشتم تا بۆگه‌نیی ده‌ستم لابه‌رم. پێم وت:

-ده‌ستم ده‌شۆم. عه‌نبه‌روه‌ریدم خواردووه‌.

چووم‌و ده‌ستم شت‌و پرسیارم له‌ خۆم كرد: ده‌بێ ئه‌و عه‌نبه‌روه‌ریده‌ چی بێ كه‌ ناوه‌كه‌یم بیستووه‌؟ شیرینیی كاتی منداڵیی دایكم‌و باوكم بوو ‌و ئه‌و كاته‌ بوو خه‌ڵك كه‌م ده‌رامه‌ت بوون‌و خانووه‌كانیان نزم بوون. شیرینیی كاتی پاكی بوو. با جوان ده‌ستم بشۆم. كاتی پاكی له‌ زۆر شوێنی جیهانه‌كه‌مان ڕۆشت. كاتی خانووی نزم‌و شه‌ره‌فی به‌رز ڕۆشت.

هه‌ر لای ده‌ستشۆره‌كه‌ بووم كاتێك دایكم به‌ده‌م گریانه‌وه‌‌و بێئه‌وه‌ی لێی بپرسم پێی وتم كه‌ وه‌زیر به‌رده‌بارانه‌كه‌ی خستۆته‌ ئه‌ستۆی كاكم‌و سوێندی خواردبوو ئه‌گه‌ر بیگرێ پێستی كه‌وڵ ده‌كات.

ئه‌مه‌یان تازه‌ بوو. براكه‌م ئێستا وه‌كو تاوانبار ته‌ماشا ده‌كرا! حاجی بوو به‌ردی ده‌گرته‌ ماڵه‌ به‌رزه‌كه‌! ئه‌ی ئه‌گه‌ر سبه‌ینێكه‌مان هه‌واڵی ئه‌و به‌ردانه‌ی هێنا كه‌ بوونه‌ ئاگر؟ بۆچی سبه‌ی؟ هه‌ر ئه‌مشه‌و باوكم هه‌واڵه‌كه‌ ده‌هێنێته‌وه‌. سه‌یاره‌ی به‌رده‌رگای ماڵی وه‌زیرم بیركه‌وته‌وه‌:

-باوكم كوا؟

ماوه‌یه‌ك بوو قسه‌كانم‌و پرسیاره‌كانم زۆر به‌كورتی ده‌كرد. قسه‌كردن ئه‌ركێكی زۆر زه‌حمه‌ت بوو. قسه‌كردن له‌و ماڵه‌‌و پاش ئه‌و شته‌ی له‌ ژووره‌كه‌ی ماڵی وه‌زیر بینیبووم واتای بێده‌نگی بوو له‌و تاوانه‌. هه‌ستم ده‌كرد ئه‌گه‌ر زۆر قسه‌م له‌گه‌ڵ‌ دایكم بكردایه‌ ده‌بوومه‌ گه‌وادی ئه‌و. دایكم وه‌ڵامی پرسیاره‌ كورته‌كه‌ی دامه‌وه‌:

-باوكت چوو وه‌زیر ببینێ. وه‌زیر ته‌له‌فۆنی بۆ كرد‌و پێی وت تا ئالان نه‌هێنێته‌وه‌ نه‌یه‌ته‌وه‌ بۆ ده‌وام. باوكت ویستی قسه‌ی له‌گه‌ڵ بكات‌و چوو بیبینێ. باوكی ژیلمانیشی له‌گه‌ڵ خۆی برد.

باوكی ژیلمانیش؟ ئه‌و ژنانه‌ چییان له‌ مێرده‌كانیان كردووه‌. بۆ خۆشیی خۆیان ئه‌و پیاوه‌ زلانه‌یان زه‌لیلی ده‌ستی پیاوێكی تر كردووه‌. باوكی ژیلمانیش له‌وێ بوو؟ زۆر باشه‌! كه‌واته‌ ئه‌ویش له‌ ماڵ نه‌بوو بۆنی ده‌ستی كوڕه‌كه‌ی بكات.

هێنده‌ ده‌ستم شت له‌خۆم بێزار بووم. بۆنی ده‌ستم كرد. بۆنی پیسایی مابوو. بۆنی به‌نزینیش هه‌ر مابوو. چوومه‌ ژووره‌كه‌م بۆ ئه‌وه‌ی جله‌كانم بگۆڕم. ئاگام لێنه‌بوو لانه‌ نه‌نوستبوو و له‌پشته‌وه‌ هات‌و هاواری كرد:

-توانا گووی كردووه‌ به‌خۆی .

بێئه‌وه‌ی ئاوڕی لێبده‌مه‌وه‌ قاچم برده‌ دواوه‌‌و له‌قه‌یه‌كم لێدا‌و به‌پشتا خستم. لانه‌ گریا‌و دایكی گوێی نه‌دایه‌ گریانه‌كه‌ی‌و هه‌واڵێكی ناخۆشتری وت. هه‌واڵه‌كه‌ به‌ناو ده‌رگاكه‌ ڕۆشت‌و دای له‌ گوێم:

-هه‌تا له‌ ڕۆژنامه‌ش نووسیویانه‌.

جله‌كانم گۆڕین‌و گه‌ڕامه‌وه‌ هۆڵه‌كه‌. كشام بۆ ڕۆژنامه‌كه‌‌و بۆ ئه‌وه‌ی خۆم له‌ دایكم دووربخه‌مه‌وه‌ ڕۆژنامه‌كه‌م هه‌ڵگرت‌و وام پیشان دا كه‌ نیازمه‌ له‌ژووره‌كه‌م ته‌ماشای بكه‌م. به‌ره‌و ژووره‌كه‌م ڕۆشتمه‌وه‌‌و یه‌ك وشه‌م وت‌و نیوه‌ی پیته‌كانیم قووت دا:

-ده‌یخوێنمه‌وه‌.

زۆر بۆ هه‌واڵه‌كه‌ گه‌ڕام. سه‌ره‌تا به‌ناو بیست لاپه‌ڕه‌ی ڕۆژنامه‌كه‌ بۆ وێنه‌ی كاكه‌ گه‌ڕام. هه‌مان ئه‌و وێنه‌یه‌ی پۆسته‌ری سه‌ر دیواره‌كان كه‌ دوو یان سێ ڕۆژه‌ بابه‌‌و دایه‌ هه‌ڵیانواسیوه‌‌و تیا نووسراوه‌ هه‌ر كه‌سێك شتێك له‌باره‌ی ئه‌م لاوه‌وه‌ ده‌زانێ ته‌له‌فۆن بۆ ئه‌م ژماره‌یه‌ بكات. بۆ وێنه‌ی ئه‌و كوڕه‌ ده‌موچاو لاوازه‌ گه‌ڕام كه‌ وه‌كو كه‌سێكه‌ نوقڵێكی له‌ده‌مه‌‌و دیمژی. قژێك له‌ناوه‌ڕاستی ته‌پڵی سه‌ری بۆته‌ دوو به‌شی لای ڕاست‌و لای چه‌پ. دوو چاوه‌ وڕه‌كه‌ش له‌گه‌ڵ‌ نیوه‌ زه‌رده‌خه‌نه‌كه‌ی ده‌می له‌ هی كه‌سێك ده‌چن عه‌قڵی ته‌واو نییه‌.

وێنه‌كه‌م نه‌دۆزییه‌وه‌‌و جارێكی تر به‌ بیست لاپه‌ڕه‌كه‌ گه‌ڕام. ئه‌مجاره‌ ناوونیشانه‌كانم خوێنده‌وه‌. هیچم ده‌ستنه‌كه‌وت. له‌كۆتاییش ناوونیشانه‌كه‌م به‌بێ وێنه‌ بینی:

ماوه‌یه‌كه‌ ماڵی وه‌زیر فڵان به‌رده‌باران ده‌كرێ. وه‌زیریش له‌په‌یوه‌ندییه‌كی ته‌له‌فۆنی كاره‌كه‌ی خستۆته‌ ئه‌ستۆی كوڕی فه‌رمانبه‌رێكی خۆی ئه‌ویش له‌به‌ر كێشه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی ... تادوا. دیار بوو هه‌واڵه‌كه‌یان به‌په‌له‌ بڵاوكردبووه‌وه‌.

سبه‌ی یان دوو سبه‌ی ڕۆژنامه‌كان وردتر‌و زۆرتر باسی ده‌كه‌ن. باسی ئاگره‌كه‌ش ده‌كه‌ن. به‌ڵام ئێستا ئه‌وه‌ی له‌و ئاگره‌ گرنگتر بوو پرسیاره‌كه‌ی باوكمه‌ له‌ وه‌زیر كه‌ پێده‌چوو له‌م كاته‌ كردبێتی: ((بۆچی گومان له‌ كوڕه‌كه‌م ده‌كه‌ی؟)). كه‌مێكی تر باوكم دێته‌وه‌‌و ده‌ڵێ باش بوو خه‌ریك بوو من‌و باوكی ژیلمان بسووتێین. ڕه‌نگه‌ كاتی ئاگره‌كه‌ش وه‌زیر جنێوی زۆری به‌ كاكه‌ دابێ. باوكیشم شه‌ڕی له‌گه‌ڵ كردبێ. وه‌زیریش هه‌موو شتێكی دایه‌ی بۆ باسكردبێ ‌ووو ... ئه‌مشه‌و له‌ ماڵه‌كه‌مان شه‌ڕێك ده‌قه‌ومێ. شه‌ڕێكی زۆر گه‌وره‌‌و له‌وانه‌یه‌ باوكم دایكم بكوژێ. باوكی ژیلمانیش چاو له‌ باوكم ده‌كات‌و دایكی ژیلمان ده‌كوژێ. باوكی من‌و باوكی ژیلمانیش ده‌گرن‌و هه‌ردوكمان بێ كه‌س ده‌بین . ئینجا‌و ئینجا.. ئینجا كاكه‌ بانگ ده‌كه‌ینه‌وه‌.

باوكم پێی چوو ‌و ترسه‌كه‌م زیادی كرد. ڕه‌نگه‌ باوكی ژیلمان دوای خستبێ تا به‌تووڕه‌ییه‌وه‌ نه‌یه‌ته‌وه‌ ماڵه‌وه‌‌و دایكم بكوژێ. فیكره‌ی كوشتن به‌سه‌رم زاڵ بوو. ئێستا زانیم بۆچی دایه‌ به‌و جۆره‌ ترسابوو. دیار بوو خه‌ریك بوو ترس تێكی بدات تا ئه‌و كاته‌ی بزانێ وه‌زیر شتێكی به‌ باوكم نه‌وتووه‌. خواش ده‌زانێ چه‌ند هه‌وڵی دابوو نه‌هێڵێ باوكم بچێته‌ ماڵه‌كه‌ی.

كۆتایی‌ چاوه‌ڕوانی ده‌نگی‌ سه‌یاره‌كه‌ بوو. باوكم گه‌یشت‌و هاته‌ ژووره‌كه‌. چاوه‌ڕێی هاواری تووڕه‌یی ئه‌وم كرد، به‌ڵام بیستم به‌ده‌نگێكی سه‌رخۆشه‌وه‌ شتێك به‌ دایكم ڕاده‌گه‌یه‌نێ‌و ده‌چێته‌ ژووری نوستنیان:

-سوودی نییه‌. وه‌زیر ده‌ڵێ هه‌ر ئه‌وه‌. وه‌زیرێكی كه‌رمان هه‌یه‌. ئالان؟!

بۆ ئه‌وه‌ی سه‌رسوڕمانی خۆشی ده‌رببڕێ له‌ كه‌رێتیی وه‌زیر كه‌ ئالانی به‌ تاوانباره‌كه‌ زانیبوو ‌و بێئه‌وه‌ی بیر له‌وه‌ بكاته‌وه‌ من له‌ هۆڵه‌كه‌م‌و گوێم لێیه‌ تڕێكی درێژی لێدا‌و دووباره‌ی كرده‌وه‌:

-ئالان؟! به‌ڕاستی وه‌زیرێكی كه‌ره‌!

وه‌زیر كه‌یفی خۆیه‌تی كه‌ر بێ. به‌ڵام من ده‌مویست بزانم چی له‌و ماڵه‌ وتراوه‌‌و باوكم چۆن باسی ئاگره‌كه‌ ده‌كات. چاوه‌ڕێم كرد‌و ئه‌و باسی پێشوازییه‌كه‌ی كرد:

-ئه‌و كه‌ره‌ نه‌یهێشت زۆر بمێنینه‌وه‌‌و ده‌ریكردین. ئێمه‌ش چووینه‌ یانه‌كه‌ بۆ ئه‌وه‌ی به‌... ئۆۆع.. هێمنی بیری لێبكه‌ینه‌وه‌.

بۆ یانه‌ یان بۆ شوێنی تر گرنگ نییه‌. گرنگ ئاگره‌كه‌یه‌. ئاگره‌كه‌. قسه‌ بكه‌ باوكه‌. قسه‌ بكه‌.

باش بوو به‌رله‌وه‌ی بچێته‌ جێگه‌كه‌ی بیریكه‌وته‌وه‌. شاق! كێشای به‌ناوچه‌وانی خۆی:

-ده‌زانی كاتێك له‌وێ بووین ئاگریان هه‌ڵدایه‌ ماڵه‌كه‌ی؟ پێت ناڵێم وه‌زیره‌كه‌مان كه‌ره‌؟ ئالان؟!

جارێكی تر تڕێكی درێژی بۆ هه‌ردوكیان لێدا.

دوای چاره‌كێك ماڵه‌كه‌ خامۆش بووه‌وه‌. ده‌نگی كه‌سیان نه‌ما. به‌ئه‌سپایی ده‌رگای ژووره‌كه‌م كرده‌وه‌. چوومه‌ لای ده‌رگای ژووره‌كه‌یان‌و بۆ یه‌كه‌م جار گوێم به‌و ده‌رگایه‌وه‌ نا. قسه‌ی له‌سه‌ر یه‌ك بوو؛ ده‌نگی ده‌نووكی دایكم له‌سه‌ر پۆپنه‌ی سه‌ری باوكم بیست.

تێگه‌یشتم كه‌ زۆری لێده‌كرد هه‌وڵ بداته‌وه‌‌و واز نه‌هێنێ. ئه‌ویش قسه‌ی به‌ ژنان ده‌وت كه‌ شت زل ده‌كه‌ن. هه‌ر به‌ئه‌سپایی‌ كشامه‌وه‌ دواوه‌. وه‌زیر هیچی نه‌وتبوو و ئه‌مشه‌و شه‌وی شه‌ڕ نه‌بوو. ده‌بوایه‌ منیش بڕیارم بدایه‌ به‌رده‌وام بم یان واز بێنم.

چوومه‌ جێگه‌كه‌م له‌سه‌ر زه‌وی‌و بیرمكرده‌وه‌ بۆ رۆژانی داهاتوو چی بكه‌م. گوێم له‌ قاقایه‌كی به‌رزی باوكم‌و پرسیاری سه‌رسوڕمانی :

-ئالان؟!

نووزه‌ی كزی گریانی دایكیشم ده‌هاته‌ به‌رگوێم.

18
نهێنــی

ئاگری‌ ماڵه‌ به‌رزه‌كه‌ به‌ناو شار بڵاوبووه‌وه‌ وه‌كو ئاگری ناو ده‌غڵی وشكی دانه‌وێڵه‌ با پاڵی پێوه‌ بنێ. ئه‌وه‌ش كه‌ بڵاویكرده‌وه‌ ڕۆژنامه‌یه‌كی حكوومی بوو. هه‌واڵه‌كه‌ به‌م جۆره‌ بوو: ((تیرۆریستێك به‌ بۆمبی مۆلۆتۆڤ هێرش ده‌كاته‌ سه‌ر ماڵی وه‌زیرێكی حكومه‌ت)).

كه‌واته‌ ئه‌و شووشه‌ به‌نزینه‌ی من‌و ژیلمان دروستمان كردبوو بۆمبی مۆلۆتۆڤی پێده‌ڵێن. بێگومان تیرۆریسته‌كه‌ش كه‌ ناوی نه‌برابوو حاجی له‌قله‌قه‌كه‌ی ماڵه‌كه‌مان بوو. دیمانه‌یه‌ك له‌گه‌ڵ‌ ئه‌و وه‌زیره‌ له‌هه‌مان ڕۆژنامه‌ هه‌بوو. وێنه‌ی ئه‌و زه‌لامه‌ له‌ ته‌پڵی سه‌رییه‌وه‌ تا خوار مه‌مكی له‌ ڕۆژنامه‌كه‌ لێدرابوو ‌و هێنده‌ شێوابوو له‌ مریشكێك ده‌چوو به‌زیندوویی په‌ڕیان ده‌ركێشابێ؛دیار بوو به‌شپرزه‌یی قسه‌ی ده‌كرد. هه‌ندێ تووكی سه‌ری به‌رزببوونه‌وه‌‌و له‌كاتی وێنه‌گرتنی ده‌می كردبووه‌وه‌‌و دوو چاوی زه‌ق ببوون.

پیاوه‌كه‌م ناسییه‌وه‌. هه‌سته‌كه‌م درۆی له‌گه‌ڵ نه‌كردم. ئه‌و پیاوه‌ بوو كه‌ له‌ هۆڵه‌كه‌ دانیشتبوو ‌و به‌سه‌ر‌و كه‌لـله‌ییه‌وه‌ له‌ وه‌زیر ده‌چوو. ئه‌و پیاوه‌ بۆقه‌ بوو كه‌ له‌گه‌ڵ دایه‌ بوو. ئه‌گه‌ر له‌ باوكمم نه‌بیستایه‌ كه‌ حكومه‌ته‌كه‌مان زۆر له‌ وه‌زیره‌كان به‌پێی حزبایه‌تی هه‌روه‌ها به‌پێی ناسینی كه‌سه‌ گه‌وره‌كانی وڵات داده‌نرێن (جارێكیان باوكمم بیست ده‌ڵێ، راست بێ یان بۆ پێكه‌نین، پیاوێك له‌ شوێنێكی به‌رز دانرا چونكه‌ پیاوێكی له‌و به‌رزتر ده‌یوت ژنه‌كه‌ی خواردنی خۆش دروست ده‌كات). ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌م له‌ باوكمم نه‌بیستایه‌ ده‌موت حكومه‌ته‌كه‌مان ته‌ماشای سه‌روكه‌لـله‌ی زه‌لامه‌كان ده‌كات ئینجا ده‌یانكاته‌ شتی گه‌وره‌.

ناسینی وه‌زیره‌كه‌ له‌ قازانجی من نه‌بوو. من حه‌زم ده‌كرد ئه‌و پیاوه‌ بوایه‌ كه‌ له‌گه‌ڵ دایكی ژیلمان بوو. بۆیه‌ باسی هه‌واڵی ڕۆژنامه‌كه‌م بۆ ژیلمان كرد به‌ڵام ڕۆژنامه‌كه‌یم پیشان نه‌دا. باش بوو ژیلمان عه‌قڵی به‌وه‌ نه‌شكا داوای ڕۆژنامه‌كه‌‌و وێنه‌ی وه‌زیر بكات. بۆ خۆشم ئه‌و وێنه‌یه‌ هه‌موو ڕقی دنیای تیا كۆكردمه‌وه‌. ئا ئه‌و كه‌سه‌ بوو كه‌ له‌ناو خه‌ڵك پیاوێكی گه‌وره‌ بوو ‌و حاجی له‌قله‌قی دۆستی چۆله‌كه‌كانی كردۆته‌ تیرۆریست.

ڕۆژانی دوای ئه‌وه‌ هه‌واڵی جیاوازیان له‌گه‌ڵ‌ خۆیان هێنا. هه‌ندێ ڕۆژنامه‌، ئه‌وانه‌ی‌ كه‌ وه‌ك باوكم پێی وتم له‌گه‌ڵ حكومه‌ت به‌ینیان خۆش نه‌بوو، قسه‌یان له‌سه‌ر باری ده‌روونیی حاجی ده‌كرد. باسی كێشه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تییان ده‌كرد‌و ده‌یانوت ئه‌و لاوه‌ قوربانیی ئه‌و كێشه‌یه‌یه‌‌و تیرۆریست نییه‌. وه‌ك چۆنیش له‌پڕ حاجی بووه‌ تیرۆریست له‌پڕیش بووه‌ جیگه‌ی ناكۆكیی نێوان خه‌ڵك؛ ئه‌وانه‌ی ده‌یانوت تیرۆریسته‌‌و ئه‌وانه‌ی سووربوون له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی قوربانییه‌.

له‌هه‌مووی سه‌یرتر ئه‌وه‌ بوو چه‌ند گه‌نج‌و هه‌رزه‌كارێك لاسایی ئالانیان كردبووه‌وه‌. دوو گه‌نجیان گرتبوو به‌ردیان گرتبووه‌ ماڵی وه‌زیرێكی تر. تایه‌كانی‌ وه‌زیرێكی تریش فش كرابوونه‌‌وه‌‌و هه‌رچه‌نده‌ نه‌زانرابوو بكه‌ر كێیه‌ به‌ڵام گومانیان بۆ گه‌نجان چووبوو. هه‌ندێك له‌و گه‌نجانه‌ به‌ قه‌ڵه‌می بۆیه‌كردن له‌سه‌ر هه‌ندێك له‌و پۆسته‌رانه‌، كه‌ وێنه‌ی حاجی‌و ئاگادارییه‌كه‌ی ئێمه‌یان له‌سه‌ر بوو، نووسیبوویان: پاڵه‌وانی ئێمه‌.

باوكم ده‌یویست ئه‌و خه‌فه‌ته‌ی دایكم كه‌مبكاته‌وه‌ كه‌ خه‌ریك بوو ده‌یكوشت. پێی ده‌وت كوڕه‌كه‌ی بۆته‌ پاڵه‌وان، به‌ڵام خه‌فه‌تی دایه‌ به‌و پاڵه‌وانێتییه‌ گه‌وره‌تر ده‌بوو. دایكه‌كه‌كان حه‌ز ده‌كه‌ن كوڕه‌كانیان بێ كێشه‌ بژین نه‌ك ببنه‌ پاڵه‌وان.

ترسی دایه‌ دوو قه‌د بوو. له‌لایه‌ك ده‌یزانی ئه‌گه‌ر له‌قله‌قه‌كه‌ی بگیرێ په‌ڕی به‌زیندوویی پێوه‌ ناهێڵرێ. له‌لایه‌كی تریشه‌وه‌ ده‌ترسا ڕۆژنامه‌كان باسی كێشه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كه‌ بكه‌ن‌و بڵێن چییه‌‌و چۆن بووه‌. دایه‌ هیچی‌ له‌مانه‌ نه‌وتبوو، به‌ڵام ئه‌مانه‌ ترسی من بوون‌و دڵنیا بووم ترسی ئه‌ویش بوون. من ده‌ترسام كاكه‌ بگیرێ‌و به‌رگه‌ی یه‌ك شه‌ق‌و یه‌ك بۆكس نه‌گرێ. ده‌شترسام ڕۆژنامه‌كان باسی په‌یوه‌ندییه‌كانی دایه‌ بكه‌ن‌و له‌به‌رده‌م خه‌ڵك‌و له‌به‌رده‌می باوكم ئابڕووی بچێ. هه‌موو ئه‌وانه‌ش ڕاست بوون جگه‌ له‌ یه‌ك شتی بچووك نه‌بێ.. بچووك؟! ئه‌و شته‌ بچووكه‌ خه‌نجه‌ری دووه‌م بوو له‌ دڵم درا.

وه‌كو هه‌موو جارێك‌و سه‌ره‌ڕای سه‌رما‌و ئه‌و بارانه‌ی سه‌ره‌تای شه‌و باریبوو ‌و هه‌ندێكی خۆی پیا كێشابووم ئه‌و شه‌وه‌ له‌ده‌ره‌وه‌ بووم. ماوه‌یه‌ك بوو هیچ چالاكییه‌كم نه‌نواندبوو به‌ڵام وه‌كو جاران به‌سه‌ر دیواره‌كه‌ هه‌ڵگه‌ڕام. گه‌یشتمه‌ ئه‌و ده‌روازه‌یه‌ی ده‌مباته‌ ناو ماڵه‌كه‌ كاتێك گوێم له‌ هاوار‌و جنێوی دایكم بوو. چوومه‌ ژووره‌وه‌‌و بینیم دایكم جنێو به‌ باوكم ده‌دات. له‌ته‌نیشت باوكیشم ئافره‌تێكی تر هه‌بوو. ئافره‌ته‌كه‌م نه‌ناسییه‌وه‌ به‌ڵام به‌پێی ڕووی‌و جلوبه‌رگ‌و هه‌ڵسوكه‌وتی له‌و ئافره‌تانه‌ ده‌چوو كه‌ خه‌ڵكی پێیان ده‌ڵێن بێئه‌خلاق (ده‌بێ وشه‌یه‌كی تر بۆ ژنی باوكم به‌كاربهێنم . هه‌ندێك جار ناو و نازناوه‌كه‌شیم بۆ ناوترێ). گوێم له‌ هاواری دایكم بوو:

-كوڕه‌كه‌ت لا هیچه‌. تۆ دڵت هه‌یه‌؟ چۆن ئه‌وه‌ت بۆ ده‌كرێ؟ كوڕه‌كه‌ت دیار نه‌ماوه‌‌و له‌وانه‌یه‌ بیكوژن.

ئه‌و ئافره‌ته‌ی‌ كه‌ نه‌مده‌ناسی بنێشتی ده‌جوو. نزیكتر كه‌وته‌وه‌ له‌ باوكم‌و ده‌ستی خسته‌ سه‌ر شانی‌و وه‌ك گاڵته‌ به‌ دایكم بكات وتی:

-چییه‌ ئیتر. دنیات بۆ ئه‌و كوڕه‌ كاول كردووه‌.

دایكم كه‌وته‌ جنێودانی‌و پێی وت بێده‌نگ بێ. چاوه‌ڕێی وه‌ڵامی باوكم بووم تا بزانم چۆن ته‌فسیری هه‌بوونی ئه‌و ئافره‌ته‌ بكات. هاواره‌كه‌ی دایكم تێیگه‌یاندم كه‌ ئه‌و له‌ده‌ره‌وه‌ بووه‌و پێش من گه‌یشتۆته‌ ماڵ‌و ئه‌و دوانه‌ی پێكه‌وه‌ بینیوه‌. وه‌ڵامی باوكم زۆر سارد بوو. سارد بوو. به‌ڵام بۆ من ده‌رگایه‌كی تری دۆزه‌خی كرده‌وه‌:

-دڵه‌كه‌م، ده‌ڵێی ڕێككه‌وتنه‌كه‌ت له‌بیرچووه‌.

رێككه‌وتن؟ ئه‌مه‌یان چییه‌؟ با باشتر گوێ بگرم. دایكم ده‌قیژێنێ:

-ئه‌وه‌ كاتێتی؟

باوكم وه‌ڵام ده‌داته‌وه‌:

-وا ده‌زانی خه‌فه‌ت بۆ ئالان ناخۆم؟ به‌ڵام وا ده‌ ساڵی تر دیار نه‌ما؟ خۆمی بۆ بكوژم؟

قریشكه‌ی دایكم:

-بێئه‌خلاق.

بنێشتجوین‌و ته‌علیقی ساردی ئافره‌ته‌كه‌ش:

-ژنێكی بێحه‌یات هه‌یه‌.

قسه‌ی باوكم له‌سه‌ر زریكه‌كه‌ی دایكم:

-باشتره‌ كه‌سمان باسی ئه‌خلاق نه‌كه‌ین.

پاشان بیریخسته‌وه‌ ئه‌و ڕێككه‌وتنه‌یان چی بووه‌. بیرخستنه‌وه‌كه‌ بۆ من بوو به‌ ڕوونكردنه‌وه‌‌و زانیاریی نوێ:

-له‌و ڕۆژه‌وه‌ كه‌ زانیت په‌یوه‌ندیم له‌گه‌ڵ‌ ئافره‌تان هه‌یه‌‌و كردته‌ فه‌رته‌نه‌ پێم وتی وازم لێبێنه‌‌و تۆش ئازاد به‌. ئه‌وا بۆ پێنج ساڵ ده‌چێ گوێم نه‌داوه‌ له‌ باوه‌شی كێ نوستووی. باش ده‌زانی كه‌ ڕه‌وتی ژیانم گۆڕابوو و ئیتر نه‌مده‌توانی خۆم به‌ ته‌نها یه‌ك ئافره‌ت ببه‌ستمه‌وه‌. گوێشی مه‌ده‌رێ، ئه‌مڕۆ بێ یان سبه‌ی حاجی دێته‌وه‌.

ئه‌وه‌یان دوا شت بوو پێویستم بوو بیبیستم‌و لێی تێبگه‌م. له‌وه‌ش به‌دوا هه‌رچییه‌كیان ده‌وت غه‌ڵبه‌غه‌ڵبێك بوو له‌ گوێم. ده‌نگێكی دوور بوو. دوو ژن‌و پیاوێك بوون. ژنێكیان هاواری ده‌كرد‌و دوایی ئه‌وه‌ی تریش كه‌وته‌ هاواركردن. هه‌موو شتێك له‌به‌رچاوم وێران بوو، كه‌سیش له‌به‌رده‌مم نه‌ما. هه‌ر خۆم مامه‌وه‌. ئه‌وانه‌ش كه‌ قسه‌یان له‌گه‌ڵ‌ یه‌كتر ده‌كرد‌و قسه‌یان به‌یه‌كتر ده‌وت كه‌سانێك بوون سه‌ر به‌ جیهانێكی تر بوون. جیهانێكی نامۆ پێشتر نه‌مناسیبوو.

چوومه‌ ده‌ره‌وه‌، ئینجا چوومه‌ حه‌وشه‌كه‌. ده‌رگای ده‌ره‌وه‌م كرده‌وه‌. پێش ده‌رچوونم له‌ ماڵه‌وه‌ ئاوڕێكم بۆ ئه‌و ماڵه‌ دایه‌وه‌‌و ده‌مویست نه‌گریم. ده‌مویست به‌هێز بم. به‌ڵام منی منداڵ چۆن ده‌توانم به‌هێز بم. ڕووخام‌و گریانی په‌نگخواردووم ته‌قییه‌وه‌. له‌گه‌ڵ گریانه‌كه‌م بارانێكی توندی سارد به‌سه‌رم هه‌ڵڕژا.

خه‌فه‌ت‌و گریان به‌ قاچمیان وت ڕابكه‌ن. خه‌فه‌ت‌و گریان نه‌ك باران. به‌هه‌موو هێزێكمه‌وه‌ ڕامكرد. به‌ده‌م ڕاكردنه‌وه‌وه‌ به‌ردێكم هه‌ڵگرت. ئاوڕم بۆ ماڵه‌كه‌ دایه‌وه‌. به‌رده‌كه‌م گرته‌ ماڵه‌كه‌. جارێكی تر ڕامكرده‌وه‌. وه‌ستام‌و به‌ردێكم هه‌ڵگرت‌و گرتمه‌ ماڵه‌كه‌. پشتم كرده‌وه‌ ئه‌و خانووه‌ی زانیم له‌مه‌ودوا ماڵی من نییه‌. ڕامكرده‌وه‌. ده‌گریام‌و هاوارم ده‌كرد:

-بێئه‌خلاقینه‌. بێئه‌خلاقینه‌.

ئاوی ساردی باران به‌ قژ‌و ده‌موچاو و له‌شم ده‌هاته‌ خواره‌وه‌. ڕامده‌كرد‌و به‌ردم هه‌ڵده‌گرت‌و ده‌مگرته‌ ماڵه‌كه‌‌و ده‌گریام‌و هاوارم ده‌كرد: بێئه‌خلاقینه‌. بێئه‌خلاقینه‌. تا ته‌واو دووركه‌وتمه‌وه‌. ڕاكردنه‌كه‌م بووه‌ ڕۆشتن. به‌ڕۆشتنه‌وه‌ ده‌گریام. نه‌مده‌زانی به‌ره‌و كوێ ده‌ڕۆم به‌ڵام ئه‌و شوێنه‌ نه‌زانراوه‌ له‌لام له‌و ماڵه‌ باشتر بوو. فرمێسكه‌كه‌م كه‌ له‌گه‌ڵ بارانه‌كه‌ تێكه‌ڵ ببوو به‌ قۆڵی قه‌مسه‌ڵه‌ ته‌ڕه‌كه‌ سڕییه‌وه‌‌و گریامه‌وه‌:

-هه‌موو شوێنێك له‌وێ باشتره‌. هه‌موو شوێنێك له‌وێ باشتره‌. تازه‌ ناچمه‌وه‌ بۆ لای ئه‌و بێئه‌خلاقانه‌.

19
داوێنپیسه‌كان

یه‌كه‌م شت به‌یانییه‌كه‌ی ڕۆژی‌ دوای ئه‌وه‌ (شه‌وه‌كه‌شم له‌گه‌ڵ شێتێك له‌ كولانه‌ بچووكه‌كه‌ی له‌ كه‌لاوه‌یه‌ك برده‌سه‌ر) ئه‌وه‌ بوو به‌ جددی هه‌وڵ بده‌م كاكه‌ بدۆزمه‌وه‌. ویستم بیدۆزمه‌وه‌ تا پێی بڵێم دڵنیا بێ كه‌ كوڕی ئه‌و باوكه‌یه‌ چونكه‌ ئه‌و باوكه‌یم بیست باسی پێنج ساڵ بێئه‌خلاقی ده‌كات نه‌ك حه‌ڤده‌ یان هه‌ژده‌ ساڵ كه‌ ته‌مه‌نی ئه‌ون. له‌هه‌مان كاتیش پێی بڵێم ئومێد له‌و دایك‌و باوكه‌ ببڕێ.

نازانم كه‌ شه‌و نه‌چوومه‌وه‌ ئه‌وان چییان وتبوو. ئه‌وان نه‌یانده‌زانی من گوێم له‌ شه‌ڕه‌كه‌یان بوو و هه‌موو شتێكم زانی. یان له‌وانه‌یه‌ زانیبێتیان به‌تایبه‌تی كه‌ دوایی بینییان هه‌ردوو ده‌رگای ناوه‌وه‌‌و ده‌ره‌وه‌ كراونه‌ته‌وه‌. بیرم له‌وه‌ كرده‌وه‌ نامه‌یه‌كی دوورودرێژیان بۆ بنووسم‌و به‌ده‌ستی ژیلمان بۆیان بنێرم‌و پێیان بڵێم كه‌ هه‌موو شتێكم زانیوه‌‌و هه‌موو ئه‌و شته‌ خراپانه‌ی كردبوویان بخه‌مه‌وه‌ بیریان. له‌ ئێستاش به‌دواوه‌ من‌و ژیلمان له‌هه‌موو شتێك وه‌كو یه‌كمان لێهاتووه‌.

كاتێك ژیلمانم بینی نامه‌كه‌ ته‌نها فیكره‌یه‌ك بوو له‌ مێشكم. ئه‌و یه‌كسه‌ر لێی پرسیم:

-له‌كوێ بووی؟ باوكت‌و دایكت ته‌له‌فۆنیان بۆ كردم‌و وتیان توانات نه‌بینیوه‌. مۆبایله‌كه‌شت لێ كه‌وتبوو.

وه‌ڵامی پرسیاره‌كه‌یم نه‌دایه‌وه‌‌و له‌جیاتی ئه‌وه‌ پێم وت:

-قه‌ت له‌ باوكت نه‌پرسیوه‌ بۆچی ڕێگه‌ی به‌ دایكت داوه‌ بچێته‌ باوه‌شی پیاوانی تر؟

ژیلمان ده‌ستی توند جووڵاند:

-كاكه‌ چییان لێ بكه‌م. زۆر قسه‌ بكه‌م تێمهه‌ڵده‌ده‌ن.

تازه‌ ئه‌و شتانه‌ ئاسایی بوونه‌ته‌وه‌. به‌ڵام تۆ بڵێی دنیای ده‌ره‌وه‌ی ئه‌و دوو ماڵه‌ به‌هه‌مان شێوه‌ بجووڵێ‌و ڕه‌فتار بكات؟ له‌وانه‌یه‌. به‌ڵام له‌وانه‌شه‌ وا نه‌بێ‌و هه‌موو كه‌س له‌ ئێمه‌ باشتر بێ. ئه‌و شتانه‌ له‌ ماڵی خۆم‌و ژیلمان بوونه‌ته‌ ئاسایی، به‌ڵام لای من ئاسایی نه‌بوون. من قبووڵم نه‌ده‌كردن، قبووڵشم نه‌ده‌كرد كوڕی وه‌زیره‌كه‌ بڵێ: ((باوكم وای له‌دایكت كردووه‌)). ئاااخ دایه‌. به‌ڵام بۆچی هه‌ر دایه‌. ئه‌ی تۆ گه‌وره‌ی ماڵه‌كه‌؟ رازیت ئه‌و كوڕه‌ی وه‌زیر پێم بڵێ: ((باوكت به‌ده‌ستی خۆی دایكتی بۆ باوكم هێناوه‌))؟

ده‌بوایه‌ سه‌رم حیز بكردایه‌‌و هیچم نه‌وتایه‌. به‌ڵام وه‌زیر‌و كوڕی وه‌زیر چی بوون؟ ئه‌مانه‌ پێنج ساڵه‌ خه‌ریك بوون‌و له‌گه‌ڵ‌ سه‌د كه‌سی تر ڕایانبواردووه‌. ئه‌وانه‌ كێ بوون؟ كه‌سیانم نه‌ده‌ناسی. ئای ده‌بێ چه‌ند جار به‌لای یه‌كێكیان تێپه‌ڕیبم‌و ئه‌و به‌زه‌رده‌خه‌نه‌وه‌ ته‌ماشای كردبم‌و وتبێتی دایكی ئه‌و كوڕه‌م واو وا لێكردووه‌؟ كێ ناڵێ ئه‌و پیاوه‌ جنێوفرۆشه‌ بێئه‌خلاقه‌ی وه‌زاره‌ت كه‌ ناویم بیر نه‌ماوه‌ به‌ كوڕه‌كه‌ی نه‌وتبێ وه‌كو خۆی ئازا بێ كه‌ دایكی ئه‌و كوڕه‌ی واو وا لێكردووه‌؟

بینینی ژیلمان ئه‌و فیكره‌یه‌ی خسته‌ مێشكمه‌وه‌ كه‌ بچم له‌ شیرین خانی دایكی بپرسم: ((ئێوه‌ بۆچی‌ ئه‌و كاره‌ نائه‌خلاقییانه‌ ده‌كه‌ن؟)).

فیكره‌كه‌م به‌ ژیلمان وت ئه‌ویش گوێی نه‌دایه‌ ئابڕووی دایكی‌و ڕازی بوو. دوای نیوه‌ڕۆ به‌دزییه‌وه‌ چوومه‌ ماڵه‌كه‌یان. پرسیاره‌كه‌م له‌دایكی كرد ئه‌ویش وتی كه‌ هه‌ر ده‌بوایه‌ وا بوایه‌. پیاوان‌و ئافره‌تان له‌ كۆمه‌ڵگه‌ی نوێ زیاد له‌پێویست تێكه‌ڵن. پێكه‌وه‌ داده‌نیشن‌و پێكه‌وه‌ كار ده‌كه‌ن‌و كاتیان ده‌بێ باسی بابه‌تی جیا له‌ پیشه‌كه‌یان بكه‌ن. له‌ وه‌زاره‌ته‌كه‌ی شیرین خان باسی هه‌موو شتێك ده‌كه‌ن‌و هه‌ندێك جار كارێكیان نییه‌ بیكه‌ن جكه‌ له‌ باسكردنی په‌یوه‌ندییه‌كانی پیاو و ئافره‌ت كه‌ دوایی بۆ سێكس‌و له‌زه‌ت كورت ده‌بێته‌وه‌. له‌ شوێنی واش به‌ره‌به‌ره‌ هه‌مووی ده‌بێته‌ ئاسایی‌و هه‌موو جۆره‌ په‌یوه‌ندییه‌ك جێگه‌ی قبووڵ ده‌بێ تا رۆژێك ده‌ڵێن ئه‌ی بۆ خۆمان نه‌یكه‌ین. له‌ولاشه‌وه‌ وه‌زیرێك یان به‌ڕێوه‌به‌رێك هه‌یه‌ خۆی‌و ده‌وروبه‌ره‌ نزیكه‌كه‌ی به‌دوای شتی وا ده‌گه‌ڕێن‌و چاوپۆشیی لێده‌كه‌ن. شیرین خان ئه‌وانه‌ی بۆ باسكردم منیش له‌كۆتایی لێم پرسی:

-یه‌عنی ئێوه‌ هه‌مووتان له‌ وه‌زاره‌ت بێئه‌خلاقن؟

پرسیاره‌كه‌م چاوه‌ڕێكراو نه‌بوو. زه‌رده‌خه‌نه‌یه‌كی تاڵ به‌ڕووی شیرین خان ده‌ركه‌وت وه‌ك بڵێ چه‌ند منداڵێكی بێئابڕووی. منی بێئابڕووش پرسیاری سێیه‌مم كرد:

-یه‌عنی به‌لای هه‌رچی شوێنی كارێك بڕۆم ده‌توانم بڵێم ئه‌وه‌ شوێنی بێئه‌خلاقه‌كانه‌؟

جارێكی تر بزه‌ گرتی‌و ئه‌مجاره‌ واتای زه‌رده‌خه‌كه‌ی ((چه‌ند كوڕێكی بێعه‌قڵی)) بوو. وه‌ڵامی دامه‌وه‌:

-به‌ڵێ. شت ڕووده‌ده‌ن به‌ڵام زۆر به‌كه‌می‌و له‌ هه‌موو شوێنێك نا. حاڵه‌تی خراپیش ئه‌وه‌یه‌ سه‌ری گه‌وره‌ چاو له‌وانه‌ی خواره‌وه‌ بپۆشێ. خراپتریش ئه‌وه‌یه‌ ئه‌و سه‌ره‌ گه‌وره‌یه‌ خۆی به‌دوای ئه‌و شتانه‌ بگه‌ڕێ. وه‌زاره‌تی خۆمان هه‌موو سنوورێكی تێپه‌ڕاندووه‌.

هه‌ناسه‌یه‌كی دا‌و به‌رده‌وام بوو:

-كه‌مێك له‌ پیاوه‌ گه‌وره‌كانی وڵاته‌كه‌مان ئه‌م شتانه‌ به‌ گوناه ده‌زانن. كه‌مێكیشیان گوێی خۆیان لێ كه‌ڕ كردووه‌. زۆریش له‌و گوێكه‌ڕانه‌ حه‌زیان لێیه‌‌و ده‌یكه‌ن. وا ده‌زانم ئه‌و به‌رپرسه‌ی دژ به‌مه‌ قسه‌ بكات تووشی عه‌یبه‌ ده‌بێ‌و به‌ دواكه‌وتووی ده‌زانن.

ئینجا شتێكی وت سه‌ره‌ بچووكه‌كه‌م به‌ شتێكی قورسی زانیبوو لێی تێبگات:

-له‌هه‌موو وڵاتێك، چه‌ند ئازاد بێ، پیاوه‌ به‌ده‌سه‌ڵاته‌كان پێیان خۆشه‌ خه‌ڵك ڕابوێرن‌و ژیانی خۆیان به‌كه‌یفه‌وه‌ به‌رنه‌سه‌ر، به‌ڵام ته‌نها بۆ ئه‌وه‌ی سه‌رقاڵیان بكه‌ن‌و نه‌هێڵن ئه‌و بازنه‌ سوورانه‌ ببینن كه‌ به‌ده‌وری به‌رژه‌وه‌ندییه‌ ئابووری‌و ساسییه‌كانیان كێشاویانه‌.

نه‌وه‌كو به‌هه‌ڵه‌ش تێبگه‌م‌و بوهتانی بۆ هه‌ڵبه‌ستم خێرا وتی:

-كه‌ واش ده‌ڵێم مه‌به‌ستم نییه‌ ده‌مه‌وێ به‌رپرسه‌كان ڕێگه‌مان لێبگرن. ئۆۆۆۆۆ. ئه‌گه‌ر ڕێگه‌مان لێبگرن خۆمان ده‌كوژین.

ئینجا ژووره‌ سارده‌كه‌ی به‌ قریوه‌یه‌كی پێكه‌نین ڕاچڵه‌كاند. شیرین خان بێئه‌وه‌ی‌ شه‌رمم لێ بكات بێ پێچوپه‌نا‌و به‌ڕاشكاوییه‌وه‌ ئه‌م شتانه‌ی پێ وتم. به‌ڕاستی ئافره‌تێكی باشه‌ ئه‌م شیرین خانه‌ بێئه‌خلاقه‌! به‌ڵام بۆچی نه‌یڵێ. من كوڕی كێ بوو تا شه‌رمی لێبكردمایه‌؟ ویستم له‌و ڕاشكاوتر بم. لێم پرسی:

-ئه‌و شه‌وه‌ی من‌و كاكم‌و كوڕه‌كه‌ت له‌په‌نجه‌ره‌كه‌وه‌ تۆمان بینی ئه‌و پیاوه‌ وای لێده‌كردی (كه‌مێك بیرمكرده‌وه‌ تا بیركه‌وێته‌وه‌ چۆن بانگی كرد). بانگت كرد ((حیزه‌كه‌)). ئه‌و پێی خۆش بوو. ئه‌ی بۆ تۆش خۆش بوو؟

چاوه‌ڕێم كرد ئه‌مجاره‌ تووڕه‌ بێ‌و ده‌رم بكات كه‌چی ئه‌و بێئه‌خلاقه‌ به‌هێمنی‌و بێئابڕوویانه‌ وه‌ڵامی دامه‌وه‌:

-بچۆ له‌دایكت بپرسه‌. ئه‌و زیاتر له‌گه‌ڵی نوستووه‌. دایكت له‌گه‌ڵ وه‌زیره‌كه‌ش له‌من زیاتر نوستووه‌. وه‌زیره‌كه‌مان زۆر قه‌دری دایكت ده‌زانێ.

قسه‌كانی خه‌نجه‌رێك بوون دایان له‌ كه‌مه‌رم. ئه‌گه‌ر ئه‌و ژنه‌ كوڕه‌كه‌ی خۆشبویستایه‌ خه‌نجه‌ره‌كه‌یم له‌ له‌شی خۆم ده‌رده‌هێنا‌و له‌دڵی كوڕه‌كه‌یم ده‌چه‌قاند.

زانیم كه‌ ده‌بێ ئه‌و ماڵه‌ به‌جێبهێڵم. دڵنیاش بووم، به‌و قسانه‌‌و به‌ چه‌ند قسه‌یه‌كی تر كه‌ ئه‌وسا له‌ماڵی خۆمان ده‌مبیستن‌و له‌و كاته‌ بیرمكه‌وتنه‌وه‌ كه‌ ئه‌و ژنه‌ ئه‌و ڕێگه‌یه‌ی پیشانی دایكم دابوو.

چوومه‌ حه‌وشه‌كه‌یان‌و چۆله‌كه‌م به‌سه‌ر دره‌خته‌كانیان بینی. له‌به‌رخۆمه‌وه‌ وتم:

-ئه‌گه‌ر ئالان ده‌زانێ! هه‌میشه‌ به‌ چاوێكی به‌ریئانه‌وه‌ سه‌یری ئێوه‌ی ده‌كرد. ئێوه‌ش ئه‌و خۆشییه‌ به‌ریئانه‌یه‌تان پێ ده‌به‌خشی كه‌ له‌هه‌موو شتێك زیاتر حه‌زی لێده‌كرد. ئه‌گه‌ر ده‌یزانی ئێوه‌ش حیزن.

چوومه‌ ناو ده‌رگاكه‌‌و له‌و قسه‌یه‌ په‌شیمان بوومه‌وه‌. ئاوڕم بۆ چۆله‌كه‌كان دایه‌وه‌:

-لێم ببوورن. پڕ به‌دڵم پێتان ده‌ڵێم لێم ببوورن. ئێوه‌ پاكن. زۆر پاكن. ئێوه‌ له‌هه‌موو گه‌وره‌كان پاكترن. ئێوه‌ له‌هه‌موو مرۆڤه‌كان پاكترن. خۆزگه‌م به‌خۆتان. خۆزگه‌م به‌خۆتان.

چوومه‌ ناوه‌ كۆڵانه‌كه‌‌و له‌و شوێنه‌وه‌ ته‌ماشای ماڵه‌كه‌مانم كرد. ماڵه‌كه‌مان؟ تازه‌ شتێك نه‌مابوو پێی بڵێم ماڵی خۆمان.

20
په‌ناگـه‌

یه‌كه‌م شوێن بیرم لێكرده‌وه‌ ڕووی تێبكه‌م ماڵی پوورم بوو. پووره‌ ڕۆشنا خوشكی دایه‌یه‌‌و ته‌مه‌نی له‌و نزیكه‌. له‌هه‌موو خزمێكی تر زیاتر خۆشمانده‌ویست به‌ڵام ماوه‌یه‌كی زۆر بوو په‌یوه‌ندییه‌كه‌ی له‌گه‌ڵ‌ دایه‌ كزببوو. ده‌توانم ئێستا بڵێم بۆچی.

زۆر جار پوورممان ده‌بیست سه‌رزه‌نشتی دایه‌ی ده‌كرد به‌ڵام ئێمه‌ دووربووین‌و ته‌نها ده‌نگه‌ده‌نگه‌كه‌مان ده‌بیست.

پووره‌كه‌مان ده‌رگای ده‌ره‌وه‌ی لێكردمه‌وه‌. سه‌ره‌تا سه‌ریسوڕما پاشان پێشوازییه‌كه‌ی‌ كرده‌ زه‌رده‌خه‌نه‌:

-تۆی؟

به‌خه‌فتباری‌و بێئه‌وه‌ی‌ ئاوڕی بۆ بده‌مه‌وه‌ چوومه‌ ژووره‌وه‌. به‌ناو حه‌وشه‌كه‌ ڕۆشتم‌و چوومه‌ ژووری دانیشتنه‌كه‌یان. له‌ ژووره‌كه‌ پێم وت:

-هاتووم لات بمێنمه‌وه‌.

پرسیاری كرد:

-تۆش تۆراوی؟

وه‌ڵامم دایه‌وه‌:

-ئه‌و بێئه‌خلاقانه‌.

چاوه‌ڕێم كرد بپرسێ كێ‌و من بڵێم دوو گه‌وره‌كه‌ی ماڵه‌كه‌مان‌و ئه‌و سه‌رزه‌نشتم بكات كه‌ باوك‌و دایك هه‌رچییه‌ك بكه‌ن نابێ منداڵه‌كانیان قسه‌یان پێبڵێن. به‌ڵام هیچ له‌مانه‌ نه‌وتران. له‌سه‌ر قه‌نه‌فه‌كه‌ دانیشت‌و قاچی خسته‌ سه‌ر قاچ. پاش كه‌مێك بێده‌نگی به‌ زمانه‌ شیرینه‌كه‌ی خۆی كه‌ كردبوویه‌ خۆشه‌ویستترین خزم له‌لامان پێی وتم:

-ماڵی پووری خۆته‌.

پاش كه‌مێكی تری بێده‌نگی مۆنییه‌ك ده‌موچاوی چرچ كرد‌و په‌نجه‌یه‌كی هه‌ڕه‌شه‌ی ڕاوه‌شاند:

-به‌ڵام ئه‌گه‌ر تۆیان بۆ جاسووسی ناردبێ بچۆره‌وه‌ ماڵ‌و پێیان بڵێ پوورم نازانێ ئالان له‌كوێیه‌.

سه‌ره‌تا تێنه‌گه‌یشتم. ئینجا زانیم:

-جاسووسی؟! جاسووسی بۆ ئه‌وان بكه‌م؟

ئینجا لێم پرسیه‌وه‌:

- ئالان هیچی به‌ تۆ وتووه‌؟

سه‌ری ڕاوه‌شاند:

-پێویست ناكات. ده‌زانم ئالان هه‌موو شتێكی زانیوه‌ بۆیه‌ ماڵه‌كه‌ی جێهێشتوه‌.

پێم وت:

-به‌ڵام ئه‌و نازانێ باوكیشم وایه‌. باوكم ڕێگه‌ی به‌دایكم داوه‌. ئه‌ویش ڕێگه‌ی پێداوه‌. هه‌ردوكیان ڕێگه‌یان به‌یه‌كتر داوه‌.

وه‌كو ئه‌وه‌شی هیچی تازه‌م نه‌وتبێ وه‌ڵامی نه‌بوو. بێگومان ئه‌ویش ده‌یزانی.

ماوه‌یه‌كی تر پێكه‌وه‌ ماینه‌وه‌‌و قسه‌مان كرد. ئاوازی ده‌نگم‌و بێڕه‌نگیی ڕووم پێیان وت من ڕاستگۆ بووم بۆیه‌ زیاتر كرایه‌وه‌. له‌كۆتاییش پێی وتم بچم پشوو بده‌م. ده‌ستی گرتم‌و بردمی بۆ به‌شی پشته‌وه‌ی‌ ماڵه‌كه‌؛ ژوورێك بوو خۆمان‌و منداڵانی خزمان تیا یاریمان ده‌كرد:

-له‌و ژووره‌ بمێنیته‌وه‌ كه‌س ناتبینێ.

بۆ یه‌كه‌م جار پاش هه‌ڵهاتنم له‌ماڵه‌وه‌ زه‌رده‌خه‌نه‌ چووه‌ سه‌ر ڕووم. تا له‌گه‌ڵیشی گه‌یشتمه‌ ژووره‌كه‌ فریاكه‌وتم نه‌خشه‌یه‌ك بۆ گه‌ڕان به‌دوای كاكه‌ دابنێم. تازه‌ بوومه‌ته‌ نه‌خشه‌كێش‌و پیلانگێڕ.

هێشتا پوورم ده‌ستی گرتبووم. ده‌رگاكه‌ی به‌ده‌سته‌كه‌ی تر كرده‌وه‌‌و ڕێگه‌ی بۆ كردمه‌وه‌ تا تێپه‌ڕم. سه‌ری پێزانینم بۆ به‌رزكرده‌وه‌‌و چوومه‌ ژووره‌وه‌. ته‌نها یه‌ك هه‌نگاوم له‌ناو ژووره‌كه‌ هه‌ڵنا‌و وه‌ستام. ژووره‌كه‌ چۆڵ نه‌بوو ‌و شتێكی لێ بوو. حاجی له‌قڵه‌قه‌كه‌ی ماڵه‌كه‌مان له‌ ژووره‌كه‌ بوو.

ئالان له‌سه‌ر قه‌ڕه‌وێڵه‌یه‌ك دانیشتبوو. دوو قاچی له‌قله‌قییانه‌ی به‌سنگییه‌وه‌ نووساندبوون‌و به‌ دوو ده‌ستی ئه‌و دوو قاچه‌ درێژه‌ی‌ گرتبوون. بینینه‌وه‌ی كاكه‌ خه‌ریك بوو دوو باڵم پێ بدات، به‌ڵام ئه‌وه‌ به‌ ده‌موچاوێكی به‌تاڵ له‌هه‌موو هه‌ستێكی خۆشی یان ناخۆشی پێشوازیی لێكردم. وه‌كو كه‌سێكی بێگانه‌ ته‌ماشای ده‌كردم. كه‌مێك به‌مجۆره‌ به‌رامبه‌ر یه‌كته‌ر ماینه‌وه‌ ئینجا زه‌رده‌خه‌نه‌یه‌كی بچووكی كاكه‌م بینی.

جووڵام‌و له‌ته‌نیشتی دانیشتم. له‌به‌رئه‌وه‌ی ئه‌و قه‌ڕه‌وێڵه‌ یه‌ك كه‌سییه‌ش زۆر به‌رز بوو (ناومان نابوو هه‌لیكۆپته‌ر) قاچم به‌سه‌ری شۆڕببووه‌وه‌‌و نه‌ده‌گه‌یشته‌ زه‌وی. دوو قاچم كرده‌ جۆلانه‌‌و سه‌یری زه‌ویم كرد‌و چاوه‌ڕێ بووم كاكه‌ شتێك بڵێ. ئه‌و هیچی نه‌وت‌و بێده‌نگییه‌كه‌ خۆشیی بینینه‌وه‌ی له‌بیربردمه‌وه‌. تاكه‌ شتێك له‌مێشكم ئه‌و خامۆشییه‌ی پێ بكوژم‌و ئالان بورووژێنم ئه‌و زانیارییه‌ بوو كه‌ دوودڵ بووم بیدركێنم. به‌ڵام ئه‌و ناچاری كردم بیڵێم:

-ده‌زانی باوكیشمان هه‌ر وه‌كو دایكمان وایه‌؟

ئه‌وه‌نده‌م وت‌و چاوه‌ڕێم كرد قسه‌یه‌كی سه‌رسوڕمان بكات یان داوای ڕوونكردنه‌وه‌ی بكات بۆ ئه‌و ڕسته‌ ته‌مومژاوییه‌. ئالان قسه‌ی كرد. به‌ڵام قسه‌ی سه‌رسوڕمان نه‌بوو. داوای ڕوونكردنه‌وه‌ش نه‌بوو:

-ده‌زانم.

وه‌ڵامه‌ كورته‌كه‌ی وڕی كردم. ئاوڕم بۆ دایه‌وه‌:

-ده‌زانی؟

هیچی نه‌وت‌و ناچار بووم پرسیارێكی تر بكه‌م:

-له‌ پووره‌ ڕۆشنات پرسیوه‌ تۆ له‌ خاڵمان ده‌چی؟

حاجی سه‌ری ڕاوه‌شاند. سه‌رڕاوه‌شاندنه‌كه‌ هه‌ردوو واتاكه‌ی هه‌بوو: به‌ڵێ‌و نه‌خێر. زۆر جار ئه‌م برایه‌م خه‌ریك بوو شێتی ده‌كردم به‌و وه‌ڵامه‌ ناڕوونانه‌. ئه‌و ڕاستییه‌م پێ وت كه‌ شه‌وی هه‌ڵهاتنم زانیبووم:

-باوكمم بیست ده‌یوت پێنج ساڵه‌ خه‌ریكی ئه‌و كاره‌ن.

وشه‌كه‌ی وته‌وه‌:

-ده‌زانم.

قسه‌م كرده‌وه‌:

-كه‌واته‌ تۆ كوڕی وه‌زیر یان هیچ كام له‌وانه‌ نیت كه‌ له‌و ماڵه‌ بوون.

وشه‌ نه‌مره‌كه‌ی وته‌وه‌:

-ده‌زانم.

ئینجا بێزار بووم:

-ئیتر بۆچی ده‌ڵێی ئه‌گه‌ر باوكت باوكت نییه‌ ئه‌ی بۆچی باوكته‌؟

ئه‌مجاره‌ شتێكی تری وت جگه‌ له‌ وشه‌ی ده‌زانم:

-ئێستاش هه‌ر وا ده‌ڵێم.

له‌پڕ بوومه‌ پارێزه‌ری باوكم‌و دایكم:

-گوێ بگره‌؛ دایكمان له‌گه‌ڵ ئه‌و پیاوه‌ بینی، به‌ڵام هه‌مووی دوو یان سێ ساڵه‌ ئه‌و كه‌لـله‌به‌رازه‌ وه‌زیره‌.

زه‌رده‌خه‌نه‌ی گومانی حاجیم بینی:

-كێ ناڵێ ئه‌و پێش ئه‌وه‌ ناسیویه‌تی؟

ئینجا دیسان به‌ شێواز‌و ڕێزمانه‌ تایبه‌تییه‌كه‌ی قسه‌ی كرده‌وه‌:

-وه‌زیر یان ناوه‌زیر. هه‌ر كه‌س بێ. من نازانم باوكم ئه‌گه‌ر باوكمه‌ یان ئه‌گه‌ر ناباوكمه‌. ئه‌گه‌ر باوكم بێ بۆچی واز له‌ ژنه‌كه‌ی ده‌هێنێ بۆ شتانانه‌ بكات. ئه‌گه‌ر باوكم بێ بۆچی ئه‌و شتانه‌ خراپانه‌ ده‌كات؟ بۆچی ده‌چێ له‌گه‌ڵ ژنانی تر كه‌ ژنی ئه‌و نییه‌.

ته‌واو! ده‌بوایه‌ ئه‌و ده‌رگایه‌ دابخرایه‌. ده‌رگاكه‌م داخست‌و چیرۆكی خۆمم بۆ گێڕایه‌وه‌. بۆم باس كرد من‌و ژیلمان چیمان كرد. چۆن خه‌ڵك باسی ئه‌و وه‌كو تیرۆریست ده‌كه‌ن. چۆن ئه‌و شه‌وه‌ گه‌ڕامه‌وه‌‌و ژنێك له‌گه‌ڵ‌ باوكم بوو ‌و دایكم ده‌یقیژاند. چۆن هه‌ڵهاتم‌و ماڵه‌كه‌م به‌رده‌باران كرد‌و له‌گه‌ڵ شێته‌كه‌ له‌ كولانه‌كه‌ی شه‌وم برده‌سه‌ر. پێم وت دایكمان ته‌نها ئه‌وی به‌خه‌یاڵ دێ. ته‌نها ئه‌و حاجی له‌قله‌قه‌ی لا گرنگه‌.

خه‌فه‌تێكی دۆزه‌خی به‌ڕووی حاجی ده‌ركه‌وت. زانیم كارێكی دۆزه‌خیش ده‌بێ ئه‌گه‌ر هه‌وڵ بده‌م پێم بڵێ بۆچی ئه‌و خه‌فه‌ته‌ی ده‌ركه‌وت. باش بوو هه‌وڵی نه‌ویست‌و خۆی قسه‌ی كرد:

-ئه‌وسا خۆش بوو دایكم منی خۆشویستبوو. به‌ڵام من زانیم چی ده‌كات ئیتر وتم ئه‌و منی خۆشده‌وێ چونكه‌ له‌ یه‌كێك ده‌چم حه‌زی لێده‌كات. له‌وانه‌یه‌ باوكم بێ ئه‌و كه‌سه‌‌و ئه‌و خۆشیده‌وێ‌و به‌دزیی ئه‌و باوكه‌م كه‌ ناباوكمه‌ له‌گه‌ڵی بوو. دوایی زانیم باوكم ده‌یزانی ژنه‌كه‌ی ئه‌و شتانانه‌ ده‌كات ئینجا بیرمكرده‌وه‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌یه‌ باوكم هه‌ندێك جار له‌ من ده‌دات چونكه‌ من ناكوڕی ئه‌وم.

ئارامم نه‌ما. ده‌بوایه‌ بمزانیایه‌ ئه‌و وڕێنه‌یه‌ هیچ بنه‌مایه‌كی هه‌بوو. به‌په‌له‌ چوومه‌ ده‌ره‌وه‌‌و به‌ڕاكردن بۆ لای پوورم ڕۆشتم. بێ پێشه‌كی لێم پرسی:

-ئه‌و ڕه‌سمه‌ی خاڵمان هی خاڵمانه‌؟

پوورم پرسیاره‌كه‌ی لا سه‌یر بوو:

-بێگومان خاڵتانه‌. ده‌ڵێی نه‌خۆشییه‌كه‌ی ئالانت گرتووه‌؟

گه‌ڕامه‌وه‌ ژووره‌كه‌‌و به‌ كاكم وت:

-ئه‌و وێنه‌یه‌ هی خاڵمانه‌. تۆ له‌ خاڵمان ده‌چی. ناشێ بڵێی دایكمان حه‌زی له‌ خاڵمان كردبوو؟

ئاوڕی بۆ دامه‌وه‌:

-بیركردنه‌وه‌ت سه‌یرت هه‌یه‌. خاڵمان وه‌ك منه‌ كه‌ مردبوو.

حاجی پێم ده‌ڵێ سه‌یر بیرده‌كه‌یته‌وه‌!

ئینجا پێی وتم بۆچی بیركردنه‌وه‌م سه‌یره‌:

-ئه‌و دایكمه‌ نه‌ك نادایكمه‌. له‌به‌ر ئه‌وه‌ من وه‌كو خاڵی خۆم ئیتر گرنگ نییه‌ باوكم ناباوكم بێ.

پاشان بۆی باس كردم پووره‌ رۆشنامان چیی بۆ باس كردبوو:

-به‌ڵێ ڕاسته‌ خاڵمانه‌ ئه‌و وێنه‌یه‌ كه‌ گرتبووی ‌و دوای ئه‌وه‌ مردبوو. پوورمان وتی دایكتان ئه‌و برایه‌ی زۆر خۆشویست. ئێمه‌ خۆشمانویست هه‌روه‌ها چونكه‌ هه‌ر ئه‌و برایه‌ بۆ ئێمه‌ هه‌بووه‌. دایكت له‌هه‌موومان زیاتر خۆشیویست چونكه‌ وتی به‌سته‌زمانه‌. دایكت نه‌یده‌هێشت كه‌س له‌و برایه‌ بدات. چه‌ند جار قژی منی ده‌رهێنابوو له‌سه‌ر ئه‌و. دوای ساڵانێك خاڵتان شه‌ڕی پێفرۆشرا‌و خاڵتان لێدرا. له‌شی به‌رگه‌ی ئه‌و لێدانه‌ نه‌گرت‌و ئیتر مردبوو. له‌و كاته‌وه‌ش دایكت وێنه‌كه‌ی خسته‌ به‌رده‌می خۆی‌و ده‌گریا هه‌موو كاتێك.

ته‌واو له‌و قسانه‌ بێزار بووم كه‌ ئه‌گه‌ر له‌گه‌ڵ ژیلمان بمكردنایه‌ به‌هه‌موویان دوو ده‌قیقه‌یان نه‌ده‌برد. هه‌ڵسام بۆ ئه‌وه‌ی له‌ ژووره‌كه‌ بچمه‌ ده‌ره‌وه‌. ئه‌و ده‌ستی خسته‌ سه‌ر ئه‌ژنۆم‌و داوای كرد نه‌ڕۆم. دیار بوو قسه‌ی تری مابوو.

به‌ڵێ، ئالان شتی تری چیرۆكه‌كه‌ی مابوون بیانگێڕێته‌وه‌. به‌شێوازه‌ تایبه‌تییه‌كه‌ی قسه‌كردنی خۆی كه‌ ((وا-وا)) ده‌كات‌و دوو ئه‌وه‌نده‌ی خه‌ڵكی تری پێده‌چێ‌و وشه‌‌و ڕێزمان به‌ئاره‌زووی خۆی به‌كارده‌هێنێ بۆی گێڕامه‌وه‌ چۆن هه‌ر ئه‌و ڕۆژه‌ی وه‌زیری بینی هه‌موو شتێكی زانی. وه‌زیر سه‌ره‌تا گاڵته‌ی پێكرد، به‌ڵام كه‌ ئه‌و به‌رده‌وام ئه‌و پرسیاره‌ی لێده‌كرد ئه‌گه‌ر باوكی خۆی باوكی نه‌بێ ئه‌ی بۆچی باوكێتی، وه‌زیره‌كه‌ هه‌وڵی دا تێیبگه‌یه‌نێ شته‌كه‌ به‌ئاسایی وه‌ربگرێ‌و مرۆڤ حه‌زی له‌ چییه‌ با بیكات. ڕۆژ ڕۆژی ئازادییه‌‌و باوك‌و دایكی ڕێككه‌وتبوون ئازادی به‌یه‌كتر بده‌ن بۆیه‌ ناكۆكییان نه‌مابوو له‌كاتێك كه‌سانێك هه‌ن ناهێڵن هاوسه‌ره‌كانیان ئه‌و په‌یوه‌ندییه‌یان هه‌بێ بۆیه‌ هه‌میشه‌ شه‌ڕ ده‌كه‌ن. پاشان ئامۆژگاریی كرد ئازادیی خۆی بخاته‌ كار‌و كچێك بدۆزێته‌وه‌ په‌یوه‌ندیی له‌گه‌ڵ ببه‌ستێ. حاجی وتی هۆشی لێبڕا كاتێك وه‌زیر ئاشكرای كرد باوكمان ئاگای له‌هه‌موو شتێكه‌‌و ئه‌ویش په‌یوه‌ندیی به‌ ئافره‌تانی تره‌وه‌ هه‌یه‌. وه‌زیر ئامۆژگاریی كرد په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ‌ كچان ببه‌ستێ ئه‌ویش چۆله‌كه‌كانی بیركه‌وته‌وه‌.

ئالان بێده‌نگ بوو ‌و پێویستم به‌وه‌ نه‌بوو لێی بپرسم بۆچی ماڵه‌كه‌ی جێهێشت. ئه‌مجاره‌ بێده‌نگییه‌كه‌ زۆری خایاند. كاتێكیش ده‌ستی پێكرده‌وه‌ زیاتر سه‌ریسوڕماندم كه‌ باسی تێڕوانینی خۆی بۆ باوكمانی كرد. حاجی وتی دایكمانی زۆر خۆشده‌ویست چونكه‌ زۆر بایه‌خی پێده‌دا، به‌ڵام هه‌رچه‌نده‌ سۆزی باوكمان به‌و ئه‌ندازه‌یه‌ نه‌بوو، تا ئه‌وپه‌ڕی سنوور ئه‌و باوكه‌ی لای گه‌وره‌ بوو. ئه‌و هه‌میشه‌ به‌لاچاو به‌ئیعجابه‌وه‌ ته‌ماشای باوكمانی ده‌كرد. ده‌یویست كاتێك گه‌وره‌ بوو وێنه‌یه‌كی ئه‌و بێ. ده‌یبینی من لاسایی قسه‌كان‌و ڕه‌فتاره‌كانی باوكم ده‌كه‌مه‌وه‌. ئه‌ویش ئاواته‌خواز بوو شه‌رمی نه‌كردایه‌ تا له‌به‌رچاوی ئێمه‌ لاسایی بكاته‌وه‌. به‌ڵێ ئه‌وه‌ی ده‌كرد به‌ڵام كاتێك ته‌نیا ده‌بوو. كاتی ته‌نیایی ده‌چووه‌ به‌رده‌م ئاوێنه‌‌و وایده‌زانی ئه‌وه‌‌و لاسایی قسه‌كانی‌و جووڵه‌كانی ده‌كرده‌وه‌. ته‌نانه‌ت له‌و جاره‌ كه‌مانه‌ش كه‌ باوكی لێیده‌دا گریانه‌كه‌ی له‌به‌ر ئازار نه‌بوو به‌ڵكو له‌به‌ر خه‌فه‌ت بوو؛ خه‌فه‌تی ئه‌وه‌ی پاڵه‌وانه‌كه‌ی خۆی ئێستا لێیده‌دا. نه‌ك هه‌ر خه‌فه‌ت بۆ خۆی، خه‌فه‌ت بۆ باوكیشی؛ بۆ پاڵه‌ونه‌كه‌ی خۆی كه‌ ده‌بوایه‌ له‌وه‌ گه‌وره‌تر بوایه‌‌و ددانی به‌خۆی بگرتایه‌.

كاكه‌ ئه‌وانه‌ی وت، منیش لێم پرسی:

-ئه‌ی ئه‌و جاره‌ی دوایی كه‌ كاغه‌زه‌كانی وه‌زیرت سه‌قه‌ت كرد‌و ئه‌و لێی دای؟

ئه‌ویش سه‌ری نه‌وی كرد:

-باشم بیرماوه‌. به‌سه‌رم نیشتبوو ‌و به‌ بۆكس لێیده‌دام. من ترسابووم. تۆش لێت بده‌ن ده‌ترسی، به‌ڵام بۆ ئه‌وه‌ نه‌گریام. من به‌خه‌فه‌ته‌وه‌ ده‌گریام. هاوارم ده‌كرد، به‌ڵام له‌دڵم هاواریشم ده‌كرد. هاوارم كرد‌و ده‌موت: بابه‌ لێم مه‌ده‌، پاڵه‌وانه‌كه‌ی خۆم لێم مه‌ده‌. دوایی بۆ باوكم ده‌گریام، بۆ پاڵه‌وانه‌كه‌ی خۆم ده‌گریام‌و له‌دڵم هاوارم ده‌كرد: تۆ له‌وه‌ گه‌وره‌تری له‌ منی بێهێز بده‌ی. حه‌ز ده‌كه‌م گه‌وره‌تر بی. حه‌ز ده‌كه‌م تووڕه‌ نه‌بی.

ئالان وشه‌كانی به‌شێوه‌یه‌كی تر وت‌و ئه‌مه‌ داڕشتنه‌وه‌ی خۆمن بۆ قسه‌ ناته‌واوه‌كانی.حاجی دڵی پڕ ببوو و ده‌نگی ده‌گریا. منیش باشتر تێگه‌یشتم:

باوكمان كێوێك بوو له‌به‌رچاوی ئالان . كێوێك بوو كاكه‌ خه‌ونی به‌وه‌ ده‌بینی بگاته‌ لوتكه‌كه‌ی. به‌ڵام كاتی تووڕه‌بوونی باوكی ئه‌و باوكه‌ی وه‌ك كه‌سێكی بچووكتر له‌و وێنه‌یه‌ی له‌مێشكی بۆی كێشابوو ده‌هاته‌ پێش چاوییه‌وه‌. له‌پڕیش‌و كاتێك ئالان زانی باوك‌و داكی خه‌ركی چین ئه‌و كێوه‌ هه‌ره‌سی هێناو ته‌ختی زه‌وی بوو. له‌وه‌ش به‌دوا ژیان هیچ مانایه‌كی لای حاجی نه‌ما. شكسته‌كه‌ی باوكی ئه‌و كاته‌ بوو كه‌ زانی ژنی پاڵه‌وانه‌كه‌ی ده‌چێته‌ باوه‌شی پیاوانی تر. به‌ڵام هه‌ره‌سی گه‌وره‌تر‌و به‌رده‌وامتر له‌ وه‌زاره‌ت بوو كاتێك بۆی ده‌ركه‌وت باوكی ئاگای له‌ ڕه‌فتاره‌كانی ژنه‌كه‌یه‌تی‌و خۆشی هه‌مان به‌زمی هه‌یه‌. ئه‌وه‌ش چووه‌ پاڵ گومانی حاجی له‌ باوكێتیی باوكی خۆی‌و پێی وت مانه‌وه‌ له‌و ماڵه‌ هیچ مانایه‌كی نه‌ماوه‌. یان وه‌كو خۆی ده‌ڵێ: بمێنمه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ ده‌مێنمه‌وه‌ له‌وێ بنووم‌و خواردنم بده‌نێ؟ خۆ من مانگا نیم.

ئه‌وه‌ی له‌ حاجیم بیست به‌س بوو بۆ ئه‌وه‌ی هێنده‌ خه‌فه‌ت بخۆم هه‌ست بكه‌م به‌ردێك له‌ قوڕگم وه‌ستاوه‌. شه‌و هیچم بۆ نه‌خورا. شه‌وی دره‌نگتریش به‌سه‌ر جێگه‌كه‌م ته‌پاوتلم بوو. زۆر سه‌یر بوو! تا ئه‌و كاته‌ قسه‌م به‌ باوكم‌و دایكم ده‌وت كه‌چی ئه‌و شه‌وه‌ هه‌ستم ده‌كرد ده‌بێ به‌زه‌ییم پیایان بێته‌وه‌. سه‌عاته‌كانی شه‌و تێده‌په‌ڕین‌و من ته‌پاوتلم ده‌دا. ئالانیش نه‌یتوانی بنوێ. به‌ڵام ئه‌و به‌ یه‌ك بار پاڵكه‌وتبوو و نه‌ده‌جووڵایه‌وه‌. به‌سه‌ر پشت پاڵكه‌وتبوو ‌و دوو چاوی كرابوونه‌وه‌‌و ته‌ماشای بنمیچی ژووره‌كه‌ی ده‌كرد.

كات گه‌یشته‌ نزیكی به‌یانی‌و وه‌كو كێوێكم هه‌ڵگرتبێ ماندوو بووم. هه‌ر ئه‌وه‌نده‌ش خه‌وم لێكه‌وت. مێرده‌زمه‌ ده‌وریان دام‌و په‌لاماریان دام. یه‌ك مێرده‌زمه‌ نه‌بوو.. سه‌دان.

21
سه‌رزه‌نشت

به‌یانی پێویست بوو نیو سابوون سه‌رف بكه‌م تا ده‌موچاوم پاكبكه‌مه‌وه‌‌و هه‌ست بكه‌م چڵك‌و گرژی ده‌موچاویان به‌رداوم. ته‌ماشای ئاوێنه‌م كرد‌و بینیم موویه‌كی سه‌رم سپی بووه‌. زۆری پێ ناچێ سه‌رم ڕه‌نگی به‌فر ده‌گرێ.. منی كوڕی دوانزه‌ ساڵ.

ئه‌و به‌یانییه‌ له‌گه‌ڵ پوورم‌و مێرده‌كه‌ی (خه‌سره‌وی ناو بوو؛ پیاوێكی باش بوو ‌و ئه‌ویشمان خۆشده‌ویست) دانیشتین. كوڕو كچێكیان هه‌بوو له‌ شارێكی تر ده‌یانخوێند، بۆیه‌ زۆریان پێ خۆش بوو ماڵه‌كه‌یان بۆ ئاوه‌دان بكه‌ینه‌وه‌.

یه‌كه‌م‌و گرنگترین شت له‌لام ئه‌و تۆمه‌ته‌ بوو كه‌ چووبووه‌ پاڵ براكه‌م. پێم وتن:

-ده‌بێ به‌زووترین كات بیسه‌لمێنین كاكه‌ نه‌بوو به‌رده‌بارانی ماڵی وه‌زیری كردبوو. ئێستا كاكه‌ لای ئه‌وان تیرۆریسته‌‌و بیگرن به‌رگه‌ی شه‌قێكیان ناگرێ.

پووره‌ سه‌ری جووڵاند به‌واتای ((گرنگ نییه‌)). به‌ڵام ئه‌وه‌ لای من گرنگ بوو. ئاماژه‌كه‌یم په‌سه‌ند نه‌كرد. وتم:

-چۆن؟ له‌به‌رچاوی من به‌پێڵاو چووبونه‌ سه‌ر ورگی زه‌لامێك. ئه‌وه‌ له‌به‌رچاوی خه‌ڵك ئه‌ی كه‌ بردیانه‌ ژووره‌وه‌ ده‌بێ چییان لێكردبێ.

پووره‌ ده‌ستی بۆ چه‌ناگه‌م برد:

-تۆ هێشتا منداڵی. له‌م وڵاته‌ هه‌موو شتێك فشه‌‌و گاڵته‌یه‌. ئێمه‌ له‌ قه‌واره‌یه‌كی فشه‌ ده‌ژین حكومه‌تێكی فشه‌ به‌ڕێوه‌یده‌بات. ڕاسته‌ ئه‌گه‌ر كاكت بگرن وه‌كو تیرۆریستێكی گه‌وره‌ ته‌ماشای ده‌كه‌ن. به‌ڵام هه‌روه‌ها تیرۆریستێكی زل به‌ئاسانی به‌ واسته‌ی‌ پیاوێكی‌ زل ده‌چێته‌ ده‌ره‌وه‌. من ده‌توانم به‌ ته‌له‌فۆنێك ئه‌م كێشه‌یه‌ چاره‌سه‌ر بكه‌م.

پرسیم:

-فشه‌؟!

(ئممم)ێكی‌و سه‌ری له‌قاند:

-ده‌بوایه‌ زوو ئه‌وه‌ت بزانیایه‌. ئه‌وان باش ده‌زانن وه‌زیره‌كه‌ی دایكتان‌و باوكتان چی ده‌كات به‌ڵام هیچی له‌گه‌ڵ ناكه‌ن چونكه‌ خۆی واسته‌ی خۆیه‌تی. له‌ویش گه‌وره‌تر هه‌یه‌ واسته‌یه‌تی.

قسه‌كه‌ی دایكی ژیلمانم بیركه‌وته‌وه‌ سه‌باره‌ت به‌و به‌رپرسه‌ گوێكه‌ڕه‌ زۆرانه‌‌و ئه‌وانه‌ی حه‌زیان له‌ باوه‌شی شیرین خان‌و هاوجۆره‌كانی هه‌یه‌. له‌دڵی خۆم وتم قسه‌كه‌ی پوورم فشه‌یه‌؛ وه‌زیره‌كه‌ ناگرن نه‌ك له‌به‌رئه‌وه‌ی واسته‌ی هه‌یه‌ به‌ڵكو له‌به‌رئه‌وه‌ی خۆیان حه‌زیان له‌و به‌زمه‌ی وه‌زیره‌. پوورم قسه‌كه‌ی ته‌واو كرد:

-پیاوه‌ زله‌كان خراپترین شت ده‌كه‌ن، به‌ڵام كه‌س ناتوانێ یان كه‌س نایه‌وێ بۆ نیو ڕۆژیش بیانگرێ.

خه‌سره‌وی مێردی بۆی ته‌واو كرد:

-وه‌زیره‌كه‌ی باوك‌و دایكتان لایان پاڵه‌وانێكی گه‌وره‌یه‌. كاره‌كانی وه‌كو نوكته‌ ده‌گێڕنه‌وه‌.

ئه‌مه‌یان ته‌واوتره‌. پووره‌ ڕۆشنامان ده‌ستی پێكرده‌وه‌:

-هه‌ر مه‌سه‌له‌ی‌ ئافره‌ت‌و ڕابواردن نا؛ شتی تریش. ئه‌ی هه‌ر خۆیان نه‌بوون مه‌سه‌له‌ی گرێبه‌سته‌ ساخته‌كه‌ی كۆمپانیاكه‌ی ده‌ره‌وه‌یان بۆ ئه‌و وه‌زیره‌ پۆشی؟

پوورمان‌و مێرده‌كه‌ی كه‌وتنه‌ باسی ئه‌و جۆره‌ شتانه‌ی كه‌ بۆ سه‌ره‌ بچووكه‌كه‌مان قسه‌ی ئاڵۆز بوون. به‌ڵام له‌و جۆره‌مان بیستبوو ئه‌و شه‌وه‌ی به‌دزییه‌وه‌ چووینه‌ ماڵی وه‌زیر: باسی گرێبه‌ستی ساخته‌. باسی به‌خشینی پرۆژه‌ به‌ فڵان‌و فیسار. فرۆشتنی زه‌وی به‌ نرخێكی كه‌م بۆ كه‌سانێك كه‌ شه‌ریكی پیاوانی گه‌وره‌ی حزبی فه‌رمانڕه‌وان بۆ ئه‌وه‌ی بینای گه‌وره‌یان له‌سه‌ر بكرێن—كه‌سانێكن له‌هیچه‌وه‌ ده‌ستیان پێكردبوو چونكه‌ پێشتر وه‌كو كه‌سێكی‌ ده‌وڵه‌مه‌ند ناسراو نه‌بوون.

ئه‌و باسانه‌ كه‌مێك كێشه‌ی كاكه‌یان له‌بیربردمه‌وه‌، ئه‌وه‌شیان له‌بیربردمه‌وه‌ له‌ پوورم بپرسم چۆن كێشه‌كه‌ بكه‌ینه‌ فشه‌‌و گاڵته‌.

كۆتایی قسه‌كان هاتن‌و بڕیار درا من بچمه‌وه‌ ماڵه‌وه‌. بچم‌و نامه‌ی پوورم به‌ باوكم‌و دایكم بگه‌یه‌نم: ده‌بێ واز له‌و كارانه‌ بێنن. ده‌شبێ خۆیان له‌و وه‌زاره‌ته‌ نه‌قڵ بكه‌ن.

ده‌مم كرده‌وه‌ تا به‌ پوورم بڵێم كه‌ی‌ بچم كاتێك ده‌نگی ده‌رگای ده‌ره‌وه‌ هات. چوومه‌ ده‌ره‌وه‌ بۆ ده‌رگاكردنه‌وه‌‌و ترسم نه‌بووه‌ باوكم یان دایكم بن چونكه‌ هه‌رچه‌نده‌ ئه‌و ڕۆژه‌ پشوو بوو به‌ڵام دایكم ته‌نها به‌ ته‌له‌فۆن په‌یوه‌ندیی له‌گه‌ڵ‌ خوشكه‌كه‌ی ده‌كرد. بێترس چوومه‌ حه‌وشه‌ به‌ڵام هه‌ر ئه‌وه‌نده‌ ده‌رگاكه‌م كرده‌وه‌ بینیم دایكمه‌! یه‌ك سات بوو هاته‌ به‌رچاوم‌و خۆم له‌پشتی ده‌رگاكه‌ شارده‌وه‌. باش بوو له‌و كاته‌ پشتی له‌ ده‌رگاكه‌ بوو ‌و خه‌ریكی داخستنی ده‌رگای سه‌یاره‌كه‌ی بوو.

ده‌رگاكه‌ی بینی كراوه‌ته‌وه‌‌و هاته‌ حه‌وشه‌كه‌. هێنده‌ش به‌په‌رۆش بوو ئاوڕینه‌دایه‌وه‌ تا بزانێ كێ ده‌رگاكه‌ی بۆ كرده‌وه‌. هه‌ر ئه‌وه‌نده‌ش گه‌یشته‌ ناوه‌ڕاستی حه‌وشه‌كه‌ به‌په‌له‌ چوومه‌ كۆڵان. نه‌ختێكیش چاوه‌ڕێم كرد پاشان به‌وریاییه‌وه‌ چوومه‌وه‌ ژووره‌وه‌.

تا چوومه‌ ناوتر‌و تا له‌ سووچێكی په‌نجه‌ره‌كه‌وه‌ ته‌ماشام كردن زانیم به‌شێكی قسه‌كانیان كردبوو. مێردی پوورم‌و حاجی له‌وێ نه‌بوون. پوورم هێمن بوو ‌و زه‌رده‌خه‌نه‌ی كه‌سێك چووبووه‌ سه‌ر لێوی كه‌ كه‌سێكی بێهێز هاتۆته‌ به‌رده‌می. دایكیشم شپرزو نزیكه‌ گریان بوو.

دایكمم بیست ده‌ڵێ:

-ئێستا كاتی ئه‌م قسانه‌ نییه‌.

پوورم وه‌ڵامی دایه‌وه‌:

-چه‌ند ساڵه‌ هه‌ر كاتی نه‌هاتووه‌؟

زانیم پوورم سه‌رزه‌نشتی كردبوو. دایكم نزیكتر بوو له‌ گریان:

-ئێستا ده‌مه‌وێ دوو كوڕه‌كه‌م بدۆزمه‌وه‌.

زانیم دایه‌ حاجیی نه‌بینیوه‌. به‌ڵام تۆ بڵێی هه‌ستی كردبێ لێره‌یه‌؟ پوورم وه‌ڵامی دایه‌وه‌:

-خه‌تای تۆو نه‌وزاده‌. ئێوه‌ دوو كوڕه‌كه‌تان فه‌وتاند.

دایه‌ سه‌ری كز كرد. پووریشم چووه‌ لای‌و ده‌ستی خسته‌ سه‌ر شانی:

-بیر له‌وه‌ ناكه‌یته‌وه‌ ڕه‌نگه‌ دوو كوڕه‌كه‌ت له‌ خه‌فتا خۆیان بكوژن؟

تا ئه‌و كاته‌ بیرم له‌ خۆكوشتن نه‌كردبوو. من گڕم له‌ ماڵی وه‌زیر به‌ردابوو چۆن بیر له‌ خۆكوشتن بكه‌مه‌وه‌؟ ئه‌و كاته‌ هه‌ستم به‌ شانازی كرد‌و هه‌ستم كرد به‌ڕاستی پاڵه‌وانم. به‌ڵام تۆ بڵێی حاجی بیری له‌ خۆكوشتن نه‌كردبێته‌وه‌؟

ترس سه‌ری به‌ دایه‌ هه‌ڵبڕی. ده‌نگی گۆڕاو تێكه‌ڵه‌ی‌ گریان‌و ترس بوو:

-خۆیان بكوژن؟ ڕۆشنا چیت لێ شاردوومه‌ته‌وه‌؟

زه‌رده‌خه‌نه‌كه‌ی پوورم نه‌ماو پشتی تێكرد. دایه‌ هه‌ڵسا‌و له‌پشته‌وه‌ دوو شانی گرتن. ئینجا گریا:

-توخوا ڕۆشنا، توخوا، تۆش منداڵت هه‌یه‌.

پوورم ئاوڕی بۆ دایه‌وه‌‌و به‌ڕوویه‌كی گرژه‌وه‌ پێی وت:

-ئه‌و كاته‌ بیرت له‌وه‌ نه‌كرده‌وه‌ منداڵت هه‌یه‌؟

دایه‌ وه‌ڵامی نه‌بوو ئه‌ویش به‌رده‌وام بوو:

-ده‌مه‌وێ یه‌ك شت بزانم. تۆ كه‌ ئه‌و منداڵانه‌ت ئه‌وه‌نده‌ خۆشده‌وێ چۆن ده‌تتوانی ئه‌و تاوانانه‌ بكه‌ی؟ كه‌سیان نا، ئه‌ی ئالان؟ چۆن كه‌ ئالانت ده‌بینی هه‌ستت به‌ په‌شیمانی نه‌ده‌كرده‌وه‌؟

دایه‌ سه‌ری كزكرده‌وه‌‌و دانیشت. ده‌موچاوی به‌ دوو له‌پی ده‌ستی‌ شارده‌وه‌:

-ئاره‌زوو. ئاره‌زوو كه‌ به‌سه‌رت زاڵ ده‌بێ له‌هه‌موو خۆشه‌ویستییه‌كی پاك به‌هێزتر ده‌بێ. ده‌بیته‌ ئه‌سیری ناو قه‌فه‌زی ئه‌و ئاره‌زووه‌. خۆشه‌ویسته‌كانت دێنه‌ به‌رچاو و وات لێده‌كه‌ن هه‌ست به‌ تاوانباری بكه‌ی چونكه‌ ده‌زانی كارێكی خراپ ده‌كه‌ی. به‌ڵام ئه‌وه‌ ته‌نها ساتێكه‌‌و ئاره‌زوو چاوت كوێرده‌كاته‌وه‌.

پرسیارێكی تری پوورم:

-هیچ شتێك نه‌بوو به‌ته‌واوی وریات بكاته‌وه‌. شتێَك زیاتر له‌و ساته‌؟

دایكم سه‌ری بادا:

-هیچ شتێك. نه‌خێر، ته‌نها یه‌ك شت. به‌ڵێ یه‌ك شت؛ ئه‌وانه‌ی ئه‌و كاره‌یان لێ ده‌شاریته‌وه‌ پێت بزانن. تا ئه‌و كاته‌ش خۆشه‌ كه‌ شاردراوه‌یه‌، هه‌ر ئه‌وه‌نده‌ش ئاشكرا بوو ده‌بێـته‌ هه‌ڵم، ده‌بێته‌ خه‌فه‌ت‌و ترس. خۆشییه‌كه‌ وات لێده‌كات كه‌س نه‌بینی، به‌ڵام كه‌ پێت زانرا وا ده‌زانی هه‌موو كه‌س ته‌ماشات ده‌كات.

دایه‌ بێده‌نگ بوو. واشم هه‌ست كرد پوورم ویستی بیباته‌ ئه‌ولای خه‌فه‌ت‌و ترس:

-ئه‌ی په‌شیمانی‌؟ باسی په‌شیمانیت نه‌كرد.

دایه‌ ده‌موچاوی داپۆشییه‌وه‌‌و وه‌ڵامی نه‌بوو. ئه‌ویش پێی وت:

-دیاره‌ په‌شیمان نیت. سبه‌ی ئه‌گه‌ر دوو كوڕه‌كه‌ت بۆت بگه‌ڕێنه‌وه‌ ده‌چیته‌وه‌ باوه‌شی ئه‌و پیاوانه‌ ئه‌گه‌ر جاروباریش بێ.

پوورم چووه‌ لای‌و ده‌ستی خسته‌وه‌ سه‌ر شانی:

-باشتره‌ بچیته‌وه‌ ماڵه‌وه‌. هه‌ر كاتێكیش هه‌ستت كرد په‌شیمانی وه‌ره‌وه‌ لام‌و داوای یارمه‌تیم لێ بكه‌.

دایه‌ توند سه‌ری بۆ به‌رزكرده‌وه‌‌و له‌پڕ ده‌نگی زبر‌و تووڕه‌ بوو:

-دیاره‌ ده‌ته‌وێ زه‌لیلم بكه‌ی. تۆ ناته‌وێ په‌شیمان بم به‌ڵكو هه‌ر ئه‌وه‌نده‌ت ده‌وێ له‌به‌رده‌می تۆ ئه‌و قسه‌یه‌ بكه‌م. تۆ هه‌میشه‌ ویستووته‌ پیشانم بده‌ی تۆ گه‌وره‌ترینی‌و باشترینی.

پوورم پشتی تێكرده‌وه‌‌و چووه‌ سه‌ر قه‌نه‌فه‌كه‌ی به‌رامبه‌ر‌و به‌ دوو ده‌ستی ئه‌ژنوی گرت. سه‌یری لایه‌كی تری ژووره‌كه‌ی كرد:

-من ڕاستم وتبێ یان هه‌ڵه‌، ئه‌وه‌ ئێستا گرنگ نییه‌. دوو كوڕه‌كه‌ت له‌ده‌ستی تۆ‌و نه‌وزاد ڕایانكردووه‌. ئێستاش ئه‌گه‌ر بگه‌ڕێنه‌وه‌، تۆش بۆ ئیشه‌ خراپه‌كانت ده‌گه‌ڕێیته‌وه‌‌و ئه‌وان جاریكی تر ڕاده‌كه‌نه‌وه‌‌و له‌وانه‌یه‌ ئه‌مجاره‌ خۆشیان بكوژن.

وشه‌ی خۆكوشتن‌و ئه‌و بچووكییه‌ی به‌رامبه‌ر خوشكه‌كه‌ی شێتیان كرد:

-ده‌ته‌وێ بڵێم په‌شیمانم؟

به‌ دوو چاوی زه‌قه‌وه‌ ته‌ماشای كرد‌و كه‌وته‌وه‌ قیژه‌:

-به‌ڵێ په‌شیمانم، به‌ڵێ په‌شیمانم. لای منداڵه‌كانم ئابڕووم چووه‌‌و هه‌موو خۆشییه‌كه‌ ڕۆشت. چیت له‌وه‌ زیاتر ده‌وێ؟ خۆم بكوژم؟ خۆم بكوژم؟

هه‌ڵساو به‌شپرزه‌یی‌‌و گریانه‌وه‌ ڕایكرد. گه‌یشته‌ ده‌رگای ژووره‌كه‌. له‌ناو ده‌رگاكه‌ وه‌ستا‌و ئاوڕیدایه‌وه‌:

-تۆ چیت؟ قه‌ت هه‌ڵه‌ت نه‌كردووه‌؟ كه‌س هه‌ڵه‌ ناكات؟

پشتی تێكرده‌وه‌‌و هه‌ر به‌ڕاكردن چووه‌ حه‌وشه‌كه‌. پوورم وه‌ڵامی پرسیاره‌كه‌ی دایه‌وه‌ به‌ڵام ئه‌و دووركه‌وتبوو ‌و وه‌ڵامه‌كه‌ی نه‌بیست:

-هه‌موو هه‌ڵه‌ ده‌كه‌ین، به‌ڵام چه‌ند ساڵێكه‌ تۆ‌و نه‌وزاد هه‌ڵه‌ ده‌كه‌ن‌و گاڵته‌ش به‌و كه‌سه‌ ده‌كه‌ن ڕه‌خنه‌تان لێده‌گرێ. چه‌ند ساڵێكه‌ پێمان پێده‌كه‌نن‌و پێمان ده‌ڵێن دواكه‌وتوو.

دایكم ڕۆشت‌و به‌شێكی تری ژیانی گه‌وره‌كان ڕووی ناشیرینی خۆی پیشانی منی بچووك دا.

22
كۆنتڕۆڵكردن

شه‌و به‌سه‌رێكی‌ كزه‌وه‌ چوومه‌وه‌ ماڵ. ئه‌مجاره‌ به‌سه‌ر دیواره‌وه‌ نه‌چوومه‌ حه‌وشه‌كه‌. من تازه‌ په‌یوه‌ندیم به‌و ماڵه‌وه‌ نه‌مابوو تا به‌گه‌رمی‌و ناڕه‌سمییه‌وه‌ بچمه‌ ژووره‌وه‌. په‌یوه‌ندیشم پێوه‌ی مابووبێ تازه‌ نه‌مده‌توانی به‌و جۆره‌ بچمه‌ ژووره‌وه‌. ده‌ترسام ئه‌و چوونه‌ كتوپڕییه‌ شتێكی ترم بۆ ئاشكرا بكات. نهێنییه‌كی تر كه‌ دڵی ئه‌وه‌م نه‌بوو بیزانم.

پێشوازییه‌كه‌ گه‌رم‌و پڕ په‌رۆشی‌و گریان بوو. به‌ڵام من هه‌ر ڕووم له‌ زه‌وی بوو. دایه‌ پرسیاره‌ چاوه‌ڕوانكراوه‌كه‌ی لێكردم:

-حاجی له‌كوێیه‌؟

ویستم درۆ بكه‌م‌و بڵێم نازانم. ده‌بوایه‌ درۆم بكردایه‌‌و بموتایه‌ نازانم. به‌ڵام له‌پڕ ڕقم له‌هه‌موو درۆیه‌ك هه‌ڵسا، هه‌موو درۆیه‌ك ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر بۆ به‌رژه‌وه‌ندیی خۆم‌و كاكیشم بێ. سه‌رم به‌رزكرده‌وه‌‌و ته‌ماشای دوو گه‌وره‌ی ماڵه‌كه‌م كرد. له‌دڵی خۆم به‌ خۆمم وت بۆچی ئاوا سه‌رم نه‌وی بێ به‌رامبه‌ر ئه‌و دوو خراپه‌كاره‌؟ كێ ده‌بێ سه‌ری نه‌وی بێ؟ ده‌بێ له‌م ساته‌ من گه‌وره‌تر بم. له‌به‌ر من‌و كاكم‌و له‌به‌ر ئه‌وانیش. نه‌خێر پێویستم به‌ درۆ نییه‌. ده‌زانم ئالان له‌كوێیه‌ به‌ڵام به‌ته‌ما نه‌بن پێتان بڵێم. چه‌ندیش هه‌وڵ بده‌ن نایڵێم:

-شوێنی كاكه‌تان پێ ناڵێم.

سووربوون‌و داوا یه‌ك له‌سه‌ر یه‌كه‌كانی دوو گه‌وره‌ی‌ ماڵه‌كه‌ سوودیان نه‌بوو:

-من ده‌زانم، به‌ڵام پێتان ناڵێم. ئه‌مه‌ نهێنیی خۆم‌و كاكه‌مه‌.

ئینجا قسه‌یه‌ك وه‌كو بازێكی كه‌روێشك خۆی هه‌ڵدایه‌ ناو مێشكم‌و له‌وێوه‌ بۆ ده‌ره‌وه‌:

-هیچ گوناهێك له‌م نهێنییه‌ بچووكه‌ هه‌یه‌؟ وه‌كو نهێنییه‌كانی‌ ئێوه‌یه‌؟

قسه‌كه‌م دایه‌و بابه‌ی سارد كرده‌وه‌. هیچیان نه‌وت ئینجا وه‌كو كه‌سێكی گه‌وره‌ مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵ كردم. باوكم ویستی‌ كه‌رم بكات:

-باشه‌ كوڕم. پێویست ناكات پێمان بڵێی، به‌ڵام خۆت بچۆ په‌شیمانی بكه‌ره‌وه‌.

وشه‌ی په‌شیمانیی ناو ماڵی پوورمم بیركه‌وته‌وه‌. لێم پرسین:

-ئه‌ی كێ ئێوه‌ په‌شیمان بكاته‌وه‌؟

ئه‌مجاره‌ كه‌ قسه‌كه‌م وت دڵم ده‌له‌رزی. ترسام ئارامیان نه‌مێنێ‌و پیام هه‌ڵشاخێن. به‌ڵام نه‌مزانی قسه‌یه‌كی هێنده‌ كاریگه‌رم وت وای لێكردن ته‌ماشای یه‌كتر بكه‌ن‌و پێكه‌وه‌ پاشه‌‌و پاش بگه‌ڕێنه‌وه‌ دواوه‌‌و پێكه‌وه‌ دابنیشن.

له‌به‌رده‌مم له‌هه‌موو جارێكی تر لاوازتر بوون. ئه‌و ساته‌ش پێم خۆش بوو ده‌وری پیاوی گه‌وره‌ی‌ ماڵ ببینم. ده‌ستم كرد به‌ فه‌رمان ده‌ركردن:

-ده‌بێ په‌شیمان ببنه‌وه‌.

ته‌ماشای یه‌كتریان كرده‌وه‌. فه‌رمانی دووه‌م له‌وه‌ ئازایانه‌تر ده‌ركرد:

-له‌مه‌ولا چوونه‌ ده‌ره‌وه‌ به‌شه‌و نییه‌. چوونه‌ ده‌ره‌وه‌ش له‌گه‌ڵ‌ خۆم ده‌بێ، من‌و ئێوه‌. له‌دوای ده‌وامیش یه‌كسه‌ر بۆ ماڵه‌وه‌.

وه‌ڵام نه‌بوو ئینجا ئه‌وه‌ی كه‌ پوورم وه‌كو مه‌رج داوای كردبوو من كردمه‌ فه‌رمانی سێیه‌م:

-له‌سبه‌ینێشه‌وه‌ خۆتان بۆ وه‌زاره‌تێكی تر نه‌قڵ ده‌كه‌ن.

هیچیان نه‌وت‌و دیار بوو خۆشیان بیریان لێكردبێته‌وه‌. نواندنی گه‌وره‌یی سه‌ریگرت‌و بڕیارم دا نه‌چمه‌وه‌ بۆ لای پوورم. ده‌مێنمه‌وه‌‌و فه‌رمانه‌كانی خۆم ده‌سه‌پێنم. له‌ژووره‌كه‌ی خۆم ته‌له‌فۆنم بۆ پوورم كرد‌و بڕیاری مانه‌وه‌م پێ وت. چه‌ند جارێك لێی پرسیم بۆچی، منیش ده‌موت دوایی پێت ده‌ڵێم. له‌كۆتاییش وریای كردمه‌وه‌:

-ئاگادار به‌ نه‌تخه‌ڵه‌تێنن.

مۆبایله‌كه‌م خسته‌وه‌ گرفانم‌و چوومه‌ ژووری دانیشتن. بینیم به‌ته‌نیشت یه‌كه‌وه‌ دانیشتوون‌و ته‌ماشای ته‌له‌فزیۆنیان ده‌كرد. دوو گه‌وره‌كه‌ ماوه‌یه‌ك ته‌ماشای هه‌واڵه‌كانیان كرد. ئینجا وه‌كو هه‌موو جارێك بۆ بینینی گۆرانیی سه‌خیف كه‌ناڵه‌كه‌یان گۆڕی (ده‌بێ بڵێم باوكم كه‌ناڵه‌كه‌ی گۆڕی له‌به‌رئه‌وه‌ی كۆنتڕۆڵه‌كه‌ به‌ده‌ستی ئه‌وه‌وه‌ بوو، به‌ڵام چونكه‌ دایكم بێده‌نگ بوو ‌و ناڕه‌زایی له‌و سه‌خافه‌ته‌ ده‌رنه‌ده‌بڕی كه‌واته‌: كه‌ناڵه‌كه‌یان گۆڕی).

كه‌ناڵێكی ئاسمانیی پڕ سه‌ما‌و گۆرانی بوو. كچێك به‌ نیوه‌ڕووتی گۆرانیی بۆ دایكم وت‌و سه‌مای بۆ باوكم ده‌كرد. كچانی تر به‌ نیوه‌ڕووتی سه‌مایان بۆ هه‌رسێكمان ده‌كرد. ئافره‌تانی زۆر خۆیان بۆ ڕابواردنی پیاوانی وه‌كو باوكم ده‌فرۆشت‌و به‌و خۆفرۆشتنه‌یان ده‌وت هونه‌ر.

دوو گه‌وره‌ی ماڵه‌كه‌ ئاوڕیان بۆ دامه‌وه‌‌و ناڕه‌زاییان له‌ ده‌موچاوه‌ بچووكه‌كه‌م خوێنده‌وه‌. ئه‌مجاره‌ش كه‌ناڵه‌كه‌یان گۆڕی. قۆڕتر، خراپتر: گۆرانیبێژێكی پیاو گۆرانی ده‌ڵێ‌و كچێكی نیوه‌ڕووت سه‌مای بۆ ده‌كات، ئینجا باوه‌ش به‌و كچه‌ ده‌كات، ئینجا كچه‌كه‌ به‌رده‌دات، ئینجا ڕاوی ده‌نێ، ئیتر ئاوا به‌و شێوه‌یه‌.

ده‌ستم دایه‌ كۆنتڕۆڵه‌كه‌‌و كردم به‌ هی خۆم. كه‌ناڵه‌كه‌م گۆڕی:

-له‌مه‌ودوا ته‌ماشای ئه‌م شته‌ قۆڕانه‌ ناكه‌ن.

چاكه‌خوازێكی كۆمه‌ڵایه‌تیی باشم! (جارێكیان ئه‌مه‌م له‌ باوكم بیست به‌ڵام مه‌به‌ستی بوو گاڵته‌كردن بوو به‌ پیاوێك ئامۆژگاریی خه‌ڵكی ده‌كرد). ته‌ماشایه‌كی دایكمم كرد، كه‌ ته‌ماشای ئه‌و گۆرانییانه‌ی ده‌كرد، وه‌ك بڵێم: ((خۆ پێش كه‌مێك بۆ حاجی ده‌گریای!)).

ئه‌ڵقه‌ی ڕه‌شم بینی به‌چوارده‌وری دوو چاوی. ڕه‌نگه‌ زوڵمم لێكردبێ. دیار بوو زۆر گریابوو ‌و دیار بوو ئاگای له‌ فه‌رته‌نه‌ی ناو ته‌له‌فزیۆنه‌كه‌ نه‌بوو.

به‌ كه‌ناڵه‌كان گه‌ڕام. خستمه‌ سه‌ر فلمی كارتۆن. ماوه‌یه‌كی زۆر بوو ته‌ماشای كارتۆنم نه‌ده‌كرد چونكه‌ ده‌موت تازه‌ بووم به‌ پیاو. وام ده‌وت به‌ڵام ڕاسته‌كه‌ی ئه‌وه‌ بوو خۆم ده‌خه‌ڵه‌تاند چونكه‌ له‌به‌ر گۆرانی‌و سه‌ما‌و فلمی قۆڕ نه‌ من‌و نه‌ لانه‌ نه‌مانده‌توانی ته‌ماشای كارتۆن بكه‌ین. ماوه‌كه‌مان هێنده‌ كه‌م بوو له‌جیاتی كارتۆن له‌ پله‌یسته‌یشن ده‌مبرده‌ سه‌ر. دایكم ڕازی نه‌ده‌بوو ته‌له‌فزیۆنێكی تایبه‌ت بۆ ئێمه‌ بكڕێ چونكه‌ ده‌یوت له‌ سه‌عیكردن دوامانده‌خات‌و زه‌ره‌ری بۆ دواڕۆژمان هه‌یه‌. ڕاسته‌! وه‌ك چۆن گۆرانی‌و سه‌ما‌و فلمی قۆڕیش سوودیان بۆ پێشكه‌وتنی مرۆڤایه‌تی هه‌بێ!

دیار بوو لانه‌ نه‌نوستبوو ‌و ته‌پاوتلی ده‌دا. گوێی له‌ زرموهوڕی كارتۆنه‌كان بوو بۆیه‌ هاته‌ هۆڵه‌كه‌. له‌جیاتی ئه‌وه‌ی به‌خێرهاتنم بكات خۆی خنییه‌ نێوان دایكی‌و باوكی‌و دوو چاوی بڕییه‌ ته‌له‌فزیۆنه‌كه‌. جوانه‌! من‌و لانه‌ ئه‌مشه‌و، ڕه‌نگه‌ زۆر شه‌و و ڕۆژی تریش، حاكمی ماڵه‌كه‌ین.

ئه‌و شه‌وه‌ هه‌ر ته‌ماشای كارتۆنم ده‌كرد. ئه‌وه‌ جیهانی‌ منداڵان بوو ‌و هه‌میشه‌ له‌هی گه‌وره‌كان باشتر بوو، به‌ڵام داخه‌كه‌م ئه‌و كه‌ناڵانه‌ش هه‌ر هی گه‌وره‌كانه‌و ئه‌وان به‌ڕێوه‌ی ده‌به‌ن بۆیه‌ كارتۆنێكم بینی جیهانه‌ بچووكه‌كه‌ی ئێمه‌ی شێواندبوو و په‌یوه‌ندییه‌كانی نێوان گه‌وره‌كانی بۆ جیهانی په‌پووله‌كان گواستبووه‌وه‌.

خۆم به‌ سڕینه‌وه‌ی‌ كه‌ناڵه‌ قۆڕه‌كانی سه‌ما‌و گۆرانی سه‌رقاڵ كرد تا له‌كۆتایی جگه‌ له‌ هی كارتۆن‌و هه‌واڵ‌و به‌رنامه‌ی به‌سوود هیچی تر نه‌ما. به‌م جۆره‌ش سه‌ته‌لایته‌كه‌م كرده‌ بیابانێكی چۆڵ، به‌ڵام بیابانێك هه‌واكه‌ی له‌و ئاوه‌دانییه‌ پاكتر بوو.

دوای سڕینه‌وه‌ی هه‌ر كه‌ناڵێك ئاوڕم بۆ دوو گه‌وره‌ی ماڵه‌كه‌ ده‌دایه‌وه‌‌و ده‌موت:

-پێویسته‌ ئه‌م كۆنتڕۆڵه‌ دوور له‌ ده‌ستی گه‌وره‌كان هه‌ڵبگیرێ.

كه‌ ئیشه‌كه‌شم ته‌واو كرد كۆنتڕۆڵه‌كه‌م خسته‌ گرفانم‌و بڕیارێكی نوێم ڕاگه‌یاند:

-له‌به‌ر ئه‌وه‌ ده‌یشارمه‌وه‌.

ئه‌وه‌ی زیاتر سه‌ریسوڕماندم زۆر له‌ كه‌ناڵه‌كانی خۆمان بوو كه‌ شتێكی وایان له‌وانی تر كه‌متر نه‌بوو. كاتێك دوایه‌مینیانم سڕییه‌وه‌ له‌ باوكمم پرسی:

-ئه‌و گۆرانیبێژه‌ ئافره‌ته‌ نیوه‌ڕووتانه‌ی سه‌ما ده‌كه‌ن هی خۆمانن یان هی وڵاتی ترن؟

باوكم پێی وتم كه‌ چه‌ند بێئاگام:

-وڵاتی تری چی براده‌ر؟! به‌ڵێ هی خۆمانن. ئه‌ی بۆچی له‌ باقیی جیهان كه‌متر بین؟

ویستم بیورووژێنم‌و تووڕه‌ی بكه‌م:

-باوكه‌، وه‌زیره‌كه‌تان ئه‌مانه‌ی بێئه‌خلاق كردووه‌ یان ئه‌وان وه‌زیره‌كه‌تانیان بێئه‌خلاق كردووه‌؟

به‌ڵام ئه‌و تووڕه‌ نه‌بوو ‌و پێی وتم چۆن ته‌ماشای ده‌كردم:

-به‌ڕاستی دواكه‌وتووی.

ته‌ڵه‌یه‌كیشم بۆی هه‌بوو:

-كه‌واته‌ ئه‌وه‌ی ده‌یبینم پێشكه‌وتنه‌.

كه‌وته‌ ته‌ڵه‌كه‌وه‌:

-به‌ڵێ، ئێمه‌ نابێ له‌ خه‌ڵكی تر كه‌متر بین.

زۆر باشه‌:

-كه‌واته‌ ئه‌و خه‌ڵكه‌ پێشكه‌وتووانه‌ وه‌كو ئێمه‌ ڕۆژی سێ سه‌عات كاره‌بایان هه‌یه‌‌و یه‌ك سه‌عات ئاو.

هیچی نه‌وت، منیش ده‌ستم به‌كۆنتڕۆڵه‌كه‌وه‌ درێژ كرد‌و ته‌له‌فزیۆنه‌كه‌م كوژانده‌وه‌.

ئه‌و شه‌وه‌ له‌ وه‌زعێكی خۆش بووم. كۆنتڕۆڵی ته‌له‌فزیۆن‌و كۆنتڕۆڵی ماڵه‌كه‌ له‌ ده‌سته‌ بچووكه‌كه‌م بوون. به‌ڵام له‌هه‌مان كاتیش له‌خۆم ده‌پرسی كه‌ ده‌بێ ئه‌م وه‌زعه‌م چه‌ندی تر بخایه‌نێ. ده‌ترسام ئالان زوو ده‌ركه‌وێته‌وه‌‌و ئینجا ئه‌وان به‌ شه‌ق بمكه‌نه‌وه‌ ژووره‌كه‌ی خۆم. له‌به‌رئه‌وه‌ بڕیارم دا په‌له‌ نه‌كه‌م له‌ گه‌ڕانه‌وه‌ی‌ كاكم.

شه‌و ‌و ڕۆژی دواتر هه‌ر گه‌وره‌ی‌ ماڵه‌كه‌ بووم، ئه‌وانیش پرسیاره‌ نه‌مره‌كه‌یان كرده‌وه‌:

-كه‌ی ئالان دێته‌وه‌؟

خۆڕاگر به‌ كوڕه‌:

-جارێ.

یه‌ك هه‌فته‌م به‌م شێوه‌ سه‌ڵته‌نه‌ته‌ ده‌گمه‌نه‌ برده‌سه‌ر، به‌ڵام سه‌ڵته‌نه‌تی منداڵ هه‌ر ده‌بێ كۆتایی هه‌بێ. ده‌بوایه‌ خۆم كۆتاییم پێبهێنایه‌ چونكه‌ پێویست بوو حاجی له‌ تۆمه‌تی تیرۆریستی ڕزگاری‌ ببوایه‌. ببووره‌ حاجی، وه‌زعه‌كه‌م زۆر خۆش بوو.

هه‌فته‌كه‌ تێپه‌ڕی‌و ئێستا كاتی بوو له‌قله‌قه‌كه‌ بگه‌ڕێته‌وه‌ هێلانه‌كه‌ی خۆی.

23
دڕنـــده‌

هه‌ر سێ گه‌وره‌ی ماڵه‌كه‌، واته‌ من‌و باوكم‌و دایكم، هاوده‌نگ بووین كه‌ به‌رله‌وه‌ی ئه‌و تیرۆریسته‌ گه‌وره‌یه‌ بگه‌ڕێته‌وه‌ ماڵه‌وه‌ لێبوردنێكی بۆ وه‌ربگیرێ. من وشه‌ی لێبوردنم قبووڵ‌ نه‌كرد چونكه‌ ده‌مزانی ئه‌و نه‌بوو ماڵی وه‌زیری‌ به‌رده‌باران كرد‌و ئه‌و نه‌بوو شووشه‌ گڕاوییه‌كه‌ی تێگرت.

باوكم‌و دایكم گومانیان لێنه‌ده‌كرم كاتێك به‌دڵگه‌رمییه‌وه‌ باوه‌ڕی خۆم به‌ بێتاوانیی كاكه‌م دووباره‌ ده‌كره‌وه‌. ئه‌وانیش باوه‌ڕیان نه‌بوو ئه‌و بتوانێ ئه‌و نه‌به‌ردییانه‌ بكات.

كۆتاییه‌كه‌ی ڕیككه‌وتین دایكم به‌ وه‌زیر بڵێ تۆمه‌تباركردنی حاجی بكێشێته‌وه‌‌و بڵێ ئه‌و تۆمه‌ته‌ به‌دحاڵی بوون بوو. بۆچی دایكم؟ ئه‌ی بۆ باوكم نه‌بێ؟ باوكم نه‌یده‌ویست خۆی بچێ، منیش حه‌زم نه‌ده‌كرد دایكم بچێ، حه‌زی منیش هیچ ده‌رچوو چونكه‌ بژارده‌یه‌كی تر نه‌بوو. وه‌زیره‌كه‌ به‌ باوكمی وتبوو كه‌ نایه‌وێ ده‌موچاوی ببینێ. نه‌شمبینی به‌ڵێنی پوورم بێته‌ دی كه‌ به‌ ته‌له‌فۆنێك كێشه‌كه‌ چاره‌سه‌ر بكات‌و خۆی وته‌نی له‌ قه‌واره‌یه‌كی فشه‌ ده‌ژین كه‌ حكومه‌تێكی فشه‌ به‌ڕێوه‌یده‌بات.

دایكم چوو وه‌زیره‌كه‌ ببینێ، منیش دوایی زانیم چ هه‌ڵه‌یه‌كی گه‌وره‌ بوو كه‌ هێشتمان بچێ. ئێمه‌ زانیبوومان كه‌ وه‌زیر قبووڵی كردبوو باوكم‌و دایكم نه‌قڵ بن، به‌ڵام دوای ماوه‌یه‌كی زۆر زانیم وه‌زیر مه‌رجی هه‌بوو بۆ ئه‌و نه‌قڵبوونه‌‌و بۆ وازهێنان له‌ حاجی.

كه‌واته‌ دایكم چوو ‌و به‌گریانه‌وه‌ له‌به‌رده‌می وه‌ستاو داوای لێكرد له‌ حاجی خۆش بێ. لووتی وه‌زیر له‌ ئاسمان بوو، دووكه‌ڵی جگه‌ره‌كه‌شی هه‌ر به‌ره‌و ئه‌و ئاسمانه‌ ده‌چوو كه‌ نه‌فره‌تی لێده‌كرد. زه‌رده‌خه‌نه‌ی سه‌ركه‌وتنی بوو (دایكم دوایی ئه‌وه‌ی گێڕایه‌وه‌). وه‌زیر خۆی به‌و ته‌له‌فۆنانه‌وه‌ ده‌خڵافاند كه‌ بۆی ده‌هاتن، له‌پڕیش خۆی ته‌له‌فۆنی بۆ كه‌سانی تر ده‌كرد. هه‌موو ئه‌وه‌ تا درێژترین ماوه‌ دایكم، ئه‌و باڵنده‌یه‌ی لێی یاخی ببوو، له‌به‌رده‌می به‌زه‌لیلی بهێڵێته‌وه‌.

وه‌زیر ته‌له‌فۆنه‌كه‌ی به‌ كه‌لـله‌ی به‌رازییه‌وه‌ نووساندبوو ‌و دوو چاوی گورگی بۆ سه‌ره‌وه‌، بۆ نێچیره‌كه‌ی به‌رده‌می، هه‌ڵبڕیبوون. وه‌ڵامی وه‌زیر بۆ قسه‌كانی سه‌ره‌كه‌ی تری ته‌لی ته‌له‌فۆنه‌كه‌ تێكه‌ڵه‌ بوو له‌ ((نابێ نابێ))‌و ((به‌سه‌رچاو به‌سه‌رچاو)). وه‌ڵامی دوایه‌مین ته‌له‌فۆنیش ((ئه‌مر ده‌كه‌ی ئه‌مر ده‌كه‌ی)) بوو. چه‌ند به‌ئاسانی به‌ هه‌ندێك ده‌ڵێن ((نابێ))‌و به‌ هه‌ندێكی تر ده‌ڵێن ((ئه‌مر ده‌كه‌ی)). من دوایی دڵنیا بووم كه‌ زۆر له‌و داوایانه‌ی وه‌ڵامه‌كه‌یان ((نابێ))یه‌ ئاسانتر جێبه‌جێ ده‌كرێن له‌و داوایانه‌ی وه‌ڵامه‌كه‌یان ((ئه‌مر ده‌كه‌ی))یه‌. مه‌سه‌له‌ش ئاسانی یان قورسایی نییه‌، مه‌سه‌له‌كه‌ خودی ئه‌و كه‌سه‌یه‌ كه‌ داوا ده‌كات. پوورم ڕاستی كرد كه‌ له‌ وڵاتێكی فشه‌ ده‌ژین حكومه‌تێكی فشه‌ به‌ڕێوه‌یده‌بات. به‌ڵام به‌ختی فشه‌ی خۆمان تا ئه‌و كاته‌ به‌ڵێنه‌كه‌ی پوورم كه‌ به‌پێی ئه‌و فشه‌‌و گاڵته‌یه‌ حاجی ڕزگار ده‌كات نه‌هاتبووه‌ دی.

وه‌زیر ته‌له‌فۆنه‌كه‌ی به‌ردا‌و مه‌رجه‌كه‌ی‌ وت:

-ده‌توانم وازی‌ لێبهێنم. تۆش‌و نه‌وزادیش نه‌قڵ ده‌كه‌م، به‌ڵام ده‌بێ ڕازیم بكه‌ی. یه‌ك شه‌و، ته‌نها یه‌ك شه‌و، بۆ دوایه‌مین جار. ته‌نها بۆ یادگاری.

دایه‌ ده‌ستی‌ دایه‌ په‌رداخێك تێیبگرێ، به‌ڵام كوڕه‌كه‌ی بیركه‌وته‌وه‌. خه‌فه‌ت خستییه‌ سه‌ر قه‌نه‌فه‌ی ژووره‌كه‌. وه‌زیریش پاڵی دایه‌وه‌ سه‌ر كورسییه‌كه‌ی. خۆی‌و ئه‌و كورسییه‌ی ژێری خولانده‌وه‌‌و مژێكی له‌ جگه‌ره‌كه‌ی دا:

-بۆچی وه‌ستاوی؟ بۆچی‌ نایهاوی؟ ده‌ته‌وێ تۆش وه‌كو كوڕه‌ درێژه‌ كه‌ره‌كه‌ت ببیته‌ تیرۆریست؟

هه‌موو ئه‌و شتانه‌مان دوایی زانی. ئه‌و ڕۆژه‌ی كه‌ دایكم گه‌ڕایه‌وه‌ هه‌ر ئه‌وه‌نده‌ی وت وه‌زیر ڕازی بووه‌ واز له‌ حاجی بهێنێ. ئه‌و ڕۆژه‌ تێپه‌ڕی. ڕۆژه‌كه‌ی دوای ئه‌وه‌ هیچمان نه‌بیست. شه‌ویش دایكم له‌به‌رده‌می من داوای له‌ باوكم كرد بیگه‌یێنێته‌ نه‌خۆشخانه‌. باوكم بردی‌و زۆریان پێچوو. دوو مۆبایله‌كه‌یان داخرابوون، دره‌نگیش هاتنه‌وه‌. باوكم به‌ سه‌ركزی پێشكه‌وتبوو، دایكیشم دوای ئه‌و. دایكم گه‌یشته‌ هۆڵه‌كه‌‌و چه‌ند هه‌نگاوێك رۆشت ئینجا له‌ناكاو كه‌وت. ویستم هاوار بۆ باوكم بكه‌م هه‌ڵیگرێته‌وه‌، به‌ڵام بینیم ئاوڕی لێناداته‌وه‌. ویستم خۆم بچم، به‌ڵام باوكم پێی وتم وازی لێبێنم.

دایكم له‌سه‌ر زه‌وی كه‌وتبوو ‌و به‌ دوو ده‌ستی ده‌موچاوی به‌ زه‌وی نووساویی له‌ ئێمه‌ شاردبووه‌وه‌. به‌كوڵ ده‌گریا‌و قسه‌ی له‌گه‌ڵ ئالان ده‌كرد:

-وازم له‌و شتانه‌ هێنابوو كه‌ ڕقت لێیان بوو. به‌خوا وازم هێنابوو. به‌ڵام بۆ تۆم كرد. به‌خوا بۆ تۆم كرد حاجی گیان.

نیوه‌ی ڕووداوه‌كه‌م زانی. قسه‌كه‌ی باوكم نیوه‌كه‌ی تری پێ وتم:

-تازه‌ حوكمێكه‌‌و به‌سه‌ر خۆمان داومانه‌؛ به‌ حیزێتی هێناومانه‌‌و ده‌بێ تا بمرین سه‌ر حیز بین.

كاره‌ساته‌كه‌ له‌وه‌ گه‌وره‌تر بوو به‌رگه‌ی بگرم. به‌ڕاكردن چوومه‌ ژووره‌كه‌م، هه‌ردوو مشتم توند كردن وه‌ك كه‌سێك ده‌یه‌وێ بۆكسێك له‌كه‌سێك بدات‌و وردوخاشی بكات. هه‌ردوو مشتم هێنایه‌ به‌رده‌می دموچاوی خۆم‌و به‌ دوو چاوی ده‌رپه‌ڕیوه‌وه‌ ته‌ماشام ده‌كردن‌و هاوارم ده‌كرد :

-وه‌زیری‌ قه‌حبه‌باب. بێئه‌خلاق.

نه‌مزانی چه‌ند جنێوی ترم دا. هه‌ر ئه‌وه‌نده‌م زانی خه‌ریك بوو دوو چاوم ده‌رپه‌ڕن. دواییش به‌دما خۆم به‌سه‌ر جیگه‌كه‌م فڕێداو گریام. ده‌گریام‌و جنێوم به‌ وه‌زیركه‌ ده‌دا:

-قه‌حبه‌بابانه‌. بێئه‌خلاقینه‌ .

دایكم هێنایه‌ پێش چاوم له‌و حاڵی زه‌لیلبوونه‌ی: له‌به‌رده‌می ئه‌و ئاژه‌ڵه‌ ده‌گریا، ئاژه‌ڵه‌كه‌ش بێباك‌و بێبه‌زه‌یی‌ بوو. ئه‌وی لاواز خۆی بۆ به‌ده‌سته‌وه‌ ده‌دا بۆ ئه‌وی دڕنده‌. ئه‌و وه‌كو ئاژه‌ڵه‌كان خۆشیی ده‌بینی، ئه‌ویش ده‌گریا‌و ده‌یوت:

-حاجی گیان له‌به‌ر تۆیه‌. حاجی گیان له‌به‌ر تۆیه‌.

زانیم ئه‌گه‌ر له‌گه‌ڵ ئه‌و خه‌یاڵانه‌ به‌رده‌وام بم شێت ده‌بم. ویستم بگه‌ڕێمه‌وه‌ بۆ هۆڵه‌كه‌، گه‌یشتمه‌ ده‌رگای ژووره‌كه‌م‌و خراپترم له‌و خه‌یاڵانه‌ بیست. دایكم هێشتا به‌ده‌ما به‌سه‌ر زه‌ویی هۆڵه‌كه‌ كه‌وتبوو ‌و ده‌گریا. گوێم له‌ باقیی چیرۆكه‌كه‌ی بوو له‌گه‌ڵ ئه‌و دڕنده‌یه‌:

-ئه‌و موجرمه‌ وازی نه‌ده‌هێنا. هه‌موو شتێكی ده‌ویست. وه‌ك چۆنیش ئه‌وه‌ی ده‌ستی كه‌وتبوو كه‌م بووبێ وتی ده‌بێ سه‌ماشم بۆ بكه‌ی.

گریان نه‌یهێشت قسه‌كه‌ی ته‌واو بكات. هه‌ر به‌گریانه‌وه‌ باقی ڕیسواییه‌كه‌ی گێڕایه‌وه‌:

-من له‌به‌ر حاجی سه‌مام بۆ كرد. به‌وه‌ش ڕازی نه‌بوو ‌و وتی له‌سه‌ر مێزه‌كه‌ سه‌ما بكه‌. به‌گریانه‌وه‌ چوومه‌ سه‌ر مێزه‌كه‌. سه‌مام بۆ ده‌كرد‌و ده‌گریام. ده‌گریام‌و هاوارم ده‌كرد حاجی گیان له‌به‌ر تۆیه‌، حاجی گیان له‌به‌ر تۆیه‌، ئه‌ویش پێده‌كه‌نی. ئاااای حاجی گیان، ئاااای منداڵه‌كه‌م.

ئاگام له‌خۆم نه‌ما. ئه‌مجاره‌ هه‌ستم كرد دوو چاوم ته‌قیونه‌ته‌وه‌. سه‌رم به‌ ده‌رگاكه‌ كێشا. جارێكی تر سه‌رم دا به‌ ده‌رگاكه‌. جارێكی تر‌و جارێكی تر. نه‌مزانی چی ده‌ڵێم‌و جنێوی چی ده‌ده‌م. ئه‌وان نه‌هاتنایه‌ سه‌ری خۆم به‌سه‌ر ده‌رگاكه‌ ده‌ته‌قانده‌وه‌.

هاواری من، گریانی دایكم، قریشكه‌ی لانه‌، بێده‌نگیی بێده‌سه‌ڵاتیی باوكم، هه‌موو دۆزه‌خیان له‌ ماڵه‌كه‌مان هه‌ڵگیرساندبوو.

شه‌وه‌كه‌مان ئاوا برده‌ سه‌ر. وتیشم كاره‌سات له‌وه‌ گه‌وره‌تر نابێ به‌ڵام دیار بوو شتی تر مابوون بیانزانم.

24
لۆمـــه‌

ڕۆژه‌كه‌ی دوای ئه‌وه‌ دوو گه‌وره‌ی ماڵ، منی گه‌وره‌ش هه‌روا كه‌ بوومه‌ گه‌وره‌ی یه‌كه‌م، نه‌چووبووینه‌ ده‌وام. ئه‌و مانه‌وه‌یه‌ش ده‌رفه‌ت بوو بۆ شه‌ڕێكی تری دوو گه‌وره‌كه‌ی تر.

باوكم هیچی نه‌دۆزیبووه‌وه‌ بیكاته‌ خه‌تای دایكم ئه‌وه‌ نه‌بێ بۆچی نزیكی وه‌زیر كه‌وتبوو:

-پیاوه‌كانی تر به‌س نه‌بوون؟

ئه‌مه‌ تێبینییه‌ مه‌زنه‌كه‌ی باوكم بوو. جگه‌له‌وه‌ش؛ كه‌ دایكم ده‌یزانی وه‌زیره‌كه‌ هێنده‌ بێ ویژدانه‌ نه‌ده‌بوایه‌ په‌یوه‌ندیی له‌گه‌ڵ ببه‌ستایه‌. من به‌و منداڵێتییه‌ی خۆم ده‌مزانی بیانوویه‌كی هیچه‌ كه‌ باوكم ڕووبه‌ڕووی ده‌كرده‌وه‌. دایكم هاواری لێ كرد:

-ئێستا باسی ئه‌و په‌یوه‌ندییه‌ ده‌كه‌ی؟ ئه‌ی بۆ باسی ناكه‌ی چه‌ند سوودت لێ وه‌رگرتبوو؟

باوكیشم هاواری كرد، به‌ڵام وا دیار بوو به‌ڕاستی نه‌بوو:

-ئه‌ی تۆ چه‌ندت سوود وه‌رگرتبوو؟

چه‌ند قێزه‌ون بوون ئه‌و قسانه‌! ده‌بوایه‌ منی گه‌وره‌ی ماڵ سنوورێكم بۆ ئه‌وه‌ دابنایه‌. ویستم هاواریان لێ بكه‌م‌و بێده‌نگیان بكه‌م به‌ڵام دایكم خێراتر بوو:

-هه‌مووی خه‌تای تۆیه‌. تۆ ده‌ستت پێكرد‌و بۆ ئه‌وه‌ی وازت لێ بێنم وتت تۆ به‌ئاره‌زووی خۆی قه‌حبایه‌تی بكه‌.

ئینجا باوكم به‌ڕاستی تووڕه‌ بوو. چووه‌ پێشه‌وه‌‌و په‌نجه‌ی ڕووتێكرد:

-من؟ من؟ له‌بیرت چوو خه‌تای كێ بوو؟

نۆره‌ی من بوو. تووڕه‌بوونم نواند تا بیریانبخه‌مه‌وه‌ ماوه‌یه‌كه‌ من گه‌وره‌ی یه‌كه‌می ماڵم. لێیان چوومه‌ پێشه‌وه‌:

-به‌س ئه‌م قسانه‌ بكه‌ن. ده‌بێ مۆڵه‌ت له‌ من وه‌ربگرن.

باوكم ئاوڕی بۆ دامه‌وه‌، هه‌موو ده‌موچاوی خێسه‌ بوو ‌و دوو چاوی ده‌رپه‌ڕیبوون. ئه‌ویش هاته‌ پێشه‌وه‌، به‌ڵام له‌قه‌یه‌كی له‌ سكم دا‌و به‌قنگا خستمی‌و هاواری كرد:

-تۆ كه‌ری كوێی گووكه‌ر؟

له‌قه‌كه‌‌و كه‌وتنه‌كه‌ ئازاریان هه‌بوو، به‌ڕاستی ئازاریان هه‌بوو، به‌ڵام تۆزقاڵێكیش خه‌فه‌تم بۆ لێدانه‌كه‌ نه‌خوارد. من زانیم ئه‌وه‌ كۆتایی نمایشه‌كه‌ بوو ‌و ده‌بوایه‌ ببمه‌وه‌ به‌ منداڵه‌كه‌ی جاران. به‌هێمنی هه‌ڵسام‌و جله‌كانم ته‌كاندن‌و وه‌ك هیچ ڕووینه‌دابێ چوومه‌ ژووره‌كه‌م. له‌پشتی ده‌رگا داخراوه‌كه‌وه‌ش گوێم له‌ هاواریان بوو، سه‌ره‌تا هی باوكم:

-له‌بیرت چوو چه‌ند سارد بووی؟ ئه‌و شه‌وانه‌ت بیر نایه‌ت كه‌ ئه‌وه‌نده‌ به‌و ساردییه‌ت دڵت ده‌شكاندم به‌یانی كه‌ هه‌ڵده‌ستام هه‌ستم ده‌كرد له‌خه‌فه‌تا لووتم چۆته‌ ناو ده‌ممه‌وه‌؟

دایكم ویستی پێی ببڕێ به‌ڵام سه‌ركه‌وتوو نه‌بوو:

-ئه‌وسا پێم وتبووی—

چونكه‌ باوكم پێی بڕی:

-پێت ده‌وتم؟ ئه‌ی من چیم ده‌وت؟ ده‌موت ڕازیم بكه‌ با ناچارم نه‌بم به‌ ئافره‌تی تر. ده‌موت ئه‌وه‌ی تۆ ده‌یكه‌ی كه‌رامه‌تی پیاو ده‌خاته‌ ناو قوڕاوه‌وه‌. تۆ هه‌ر خۆگۆڕین‌و خۆجوانكردنت لا گرنگ بوو، به‌ڵام بۆ كێ؟ بۆ ده‌ره‌وه‌، بۆ ئه‌وانه‌ی له‌ودیو ئه‌م دیوارانه‌ ده‌ژیان‌و ده‌جووڵان. ئه‌و كه‌سه‌ی تۆی ده‌بینی وایده‌زانی ئاره‌زوو هه‌موو گیانت ده‌سووتێنێ. دوایی وتم ئه‌گه‌ر ناتوانی ڕازیم بكه‌ی ژنێكی تر ده‌هێنم یان جیابینه‌وه‌. وتیشم یه‌كه‌م كه‌س نابم ئه‌وه‌ بكه‌م، به‌ڵام تۆ به‌ شاته‌شاتی خۆت نه‌وه‌ستای‌و ئه‌و بێئه‌خلاقه‌ی ڕێكخراوی ژنانت كرده‌ سه‌رم. هات‌و خۆی خنییه‌ ناو ژیانمان. ئینجا ناچارت كردم بیربكه‌مه‌وه‌ له‌گه‌ڵ ئافره‌تانی تر ڕابوێرم. هه‌ر چاوه‌ڕێم كرد واز له‌و ساردییه‌ بهێنی، به‌ڵام هه‌سته‌كانت هه‌ر كوژابوونه‌وه‌ تا ئارامم نه‌ما. خۆم خه‌ڵه‌تاند‌و وتم تۆڵه‌ت لێده‌سه‌نم. ده‌زانی یه‌كه‌م ئافره‌ت كێ بوو؟ ئه‌و بێئه‌خلاقه‌ی ئه‌و ڕێكخراوه‌ بوو كه‌ خۆی خنییه‌ ناو ژیانمانه‌وه‌. ئه‌و ڕه‌فتار ناشیرینه‌ ده‌م ناشیرینه‌ بوو. ئه‌و ده‌م ناشیرینه‌... (ئینجا باسی كرد له‌ڕقا چیی به‌سه‌ر ده‌می ئه‌و ئافره‌ته‌ هێنا. قسه‌یه‌ك بوو هه‌ر جارێك بیرمده‌كه‌وێته‌وه‌ خه‌ریكه‌ ده‌بوورێمه‌وه‌).

هه‌ناسه‌بڕكێ به‌سه‌ر قسه‌كانی باوكم زاڵ بوو ‌و ئه‌و وه‌ستانه‌ ده‌رفه‌ت بوو بۆ دایكم قسه‌ی خۆی بكات:

-ئه‌وه‌تا خۆت ده‌یڵێی. خۆت پاڵت پێوه‌نام خۆم بخه‌مه‌ باوه‌شی پیاوانی تر.

باوكم (په‌ح)ێكی گاڵته‌پێكردنی بۆ كرد:

-ئینجا وتت تۆڵه‌ له‌ نه‌وزاد ده‌كه‌مه‌وه‌. به‌ڵێ خانم! من ده‌مزانی كه‌ تۆ هه‌ر ژنه‌ سارده‌كه‌ی جارانی بۆیه‌ هه‌رگیز بڕوام نه‌ده‌كرد هیچت بۆ بكرێ بۆیه‌ پێم وتی وازم لێ بێنه‌ تۆش ئازاد به‌. به‌ڵام نه‌مزانی ئه‌وه‌نده‌ ڕقت هه‌ڵده‌سێ گه‌رمی بۆ ئه‌و پیاوانه‌ ده‌نوێنی. دوای ئه‌وه‌ش‌و بۆ به‌ختی من ئاره‌زووت ته‌قییه‌وه‌. به‌ڵێ، بۆ به‌ختی گه‌وره‌ی من. به‌هـ! به‌ڵام بۆ كێ‌و دوای چی.

دوو به‌شه‌ڕهاتووه‌كه‌ قسه‌ی تریان كرد به‌ڵام هه‌موویان دووباره‌كردنه‌وه‌ی ئه‌و تۆمه‌تانه‌ بوون كه‌ ده‌یانگرته‌ یه‌كتر. سه‌یریش بوو؛ هه‌رچه‌نده‌ وا ده‌ركه‌وت سه‌ره‌تای تاوانه‌كه‌ له‌ دایكمه‌وه‌ بوو به‌ڵام له‌و كاته‌ به‌زه‌ییم به‌و هاته‌وه‌ كه‌ به‌رگریی له‌ خۆی ده‌كرد‌و هه‌ستم ده‌كرد چه‌ند لاوازه‌. وتیشم خه‌تای باوكم گه‌وره‌تر بوو چونكه‌ هه‌ڵه‌كه‌ی دایكمی به‌ هه‌ڵه‌یه‌كی گه‌وره‌تر چاره‌سه‌ر كرد. هه‌ڵه‌یه‌ك بوو ڕه‌وتی ژیانی خێزانه‌كه‌ی گۆڕی.

له‌كاتی ئه‌و قڕه‌قڕه‌یان ته‌له‌فۆنه‌كه‌ لێی دا. دایه‌ هاواری ده‌كرد، به‌ڵام ده‌نگی ته‌له‌فۆنه‌كه‌ پێی وت شتی گرنگتر له‌و شه‌ڕه‌ هه‌یه‌. ڕایكرد‌و ته‌له‌فۆنه‌كه‌ی هه‌ڵگرت‌و هاواری‌ كرد:

-حاجی گیان تۆی؟

ته‌له‌فۆنه‌كه‌ی خسته‌ سه‌ر ده‌نگی ده‌ره‌وه‌‌و ده‌موچاوی لێ نزیككرده‌وه‌ وه‌ك بڵێی حاجییه‌و ده‌یه‌وێ ماچی بكات:

-ئالان. ئالان.

ده‌نگی ده‌ره‌وه‌ی ته‌له‌فۆنه‌كه‌ ده‌نگه‌ هێمنه‌ خاوه‌كه‌ی حاجی بوو. ده‌نگێكی بڵ‌و له‌سه‌رخۆ:

-به‌ڵێ منم. ئه‌ی چۆنن ئێوه‌؟

دایه‌ هاواری كرد:

-حاجی له‌كوێی؟ حاجی گیان له‌كوێی؟

ده‌نگه‌ خاوه‌كه‌ی‌ حاجی هاته‌وه‌:

-من لای‌ پوورمم.

قسه‌یان كردو قسه‌یان كرد؛ دایه‌ به‌ده‌نگی گریانه‌وه‌، كاكه‌ش به‌ده‌نگێكی خاوی بڵ وه‌ك ده‌نگی كه‌سێك له‌و دیو ده‌ریاوه‌.

دایه‌ پێی وت هه‌ر ئێستا بێته‌وه‌. نه‌خێر هه‌ر ئێستا خۆی ده‌چێ بۆ لای. به‌ڵام ئالان وتی پووری ده‌ڵێ باشتره‌ ئه‌مشه‌و لای خۆی بێ.

له‌ قسه‌كان تێریان خوارد‌و كۆتاییه‌كه‌ی بڕیاردرا كاكه‌ سبه‌ی بێته‌وه‌. بۆ كوێ بێته‌وه‌؟ بۆ دۆزه‌خ؟ بۆ دۆزه‌خیش بێ هه‌ر به‌خێربێته‌وه‌.

25
زه‌لیلــی

وازهێنانی‌ وه‌زیر له‌ تۆمه‌ته‌كه‌ی هه‌ندێ شتی ده‌ویست. وه‌زیر له‌سه‌ر كورسیی ئه‌فسه‌ره‌كه‌ دانیشتبوو ‌و ئالان به‌پێوه‌ به‌رامبه‌ری وه‌ستابوو. من له‌پشتی ئالان، باوكیشم دانیشتبوو. وه‌زیر پاڵی دایه‌وه‌‌و كورسییه‌كه‌ی وه‌كو سه‌عاتی سه‌رلێشێواو لێكردبوو؛ بۆ چه‌پ‌و بۆ ڕاست. لووتی به‌رزكرده‌وه‌‌و ته‌ماشای كاكه‌ی ده‌كرد:

-ته‌نها له‌به‌رئه‌وه‌ی گه‌نجیت وازم لێهێنای. ئه‌گه‌ر دایكت‌و باوكت نه‌بوونایه‌.. به‌تایبه‌تی‌ دایكت.

به‌لاچاو به‌ زه‌رده‌خه‌نه‌ی گاڵته‌جاڕیی ژه‌هراوییه‌وه‌ ته‌ماشای ئه‌فسه‌ره‌كه‌ی كرد‌و گووخواردنه‌كه‌ی ته‌واو كرد:

-له‌به‌ر ئه‌وان نه‌بووایه‌ ئه‌م پیاوه‌ به‌ڕێزه‌ له‌خزمه‌تی تۆ ده‌بوو.

بێئه‌وه‌ی ته‌ماشای ئه‌و به‌ڕێزه‌ بكات—كه‌ دڵنیابووم هیچ ڕێزێكی نه‌بوو—له‌پی ده‌ستی ئاڕاسته‌ی كرد. ئه‌و به‌رێزه‌ به‌ده‌نگێك وه‌ك شه‌ق له‌ ته‌نه‌كه‌ی به‌تاڵ بدرێ قسه‌كه‌ی بۆ ته‌واو كرد:

-ده‌بێ سوپاسی وه‌زیره‌كه‌مان بكه‌ی ئه‌گینا به‌و له‌شه‌ باریكه‌ته‌وه‌ به‌رگه‌ی یه‌ك شه‌وی خزمه‌تی ئێمه‌ت نه‌ده‌گرت.

وه‌زیره‌كه‌ په‌نجه‌كانی دوو ده‌ستی له‌سه‌ر سنگی له‌یه‌ك ئاڵاندن‌و ته‌ماشای ئه‌فسه‌ره‌كه‌ی كرد:

-ئه‌و شوێنه‌ی ئێوه‌ له‌چاو شوێنی تر پێنج ئه‌ستێره‌یه‌.

ئالان دیار نه‌بوو ترسابێ بۆیه‌ به‌ ده‌نگ‌و شێوازه‌ تایبه‌تییه‌كه‌ی قسه‌كردنییه‌وه‌ پێی وت:

-من هیچم نه‌كردووه‌.

ئه‌فسه‌ره‌كه‌ تووڕه‌ بوو ‌و شه‌قێكی دا له‌ ته‌نه‌كه‌ی قوڕگی خۆی:

-دیاره‌ حه‌ز ده‌كه‌ی بكرێیته‌ ژووره‌وه‌.

وه‌زیره‌كه‌ له‌پی ده‌ستی‌ بۆ جووڵاند به‌واتای: ((خامۆش به‌))‌و پێی وت:

-ده‌بێ له‌گه‌ڵ‌ میلـله‌ت، به‌تایبه‌تی له‌گه‌ڵ گه‌نجانی میلـله‌ت به‌ئارام بین.

كه‌مێك له‌و جۆره‌ قسانه‌یان كرد كه‌ هه‌ر كاتێك بیرمده‌كه‌ونه‌وه‌ قێزم له‌خۆم دێته‌وه‌، بۆیه‌ هه‌موو جارێك خێرا ئه‌و یاده‌ ڕه‌شه‌ له‌و مێشكه‌ نه‌گبه‌ته‌م ڕاو ده‌نێم. باشیش بوو گووخواردنه‌كه‌یان زوو ته‌واو كرد‌و هه‌موو چووینه‌ ده‌ره‌وه‌.

له‌و شوێنه‌وه‌ تا گه‌یشتینه‌ سه‌یاره‌كه‌مان كه‌سمان هیچی نه‌وت. جارێك یان دوو ته‌ماشای ڕۆشتنه‌كه‌ی ئالانم كرد. وه‌كو جاران له‌گه‌ڵ ڕۆشتن دوو ئه‌ژنۆی‌ ده‌نوشتانه‌وه‌. له‌و ساته‌ ڕقم له‌و شێوه‌ ڕێكردنه‌ بوو. به‌خۆم ده‌موت: ((تا ئه‌م گێژه‌گێژه‌ی‌ تۆو خه‌ڵكه‌كه‌ بمێنێ‌ ئه‌و وه‌زیره‌ش هه‌ر وه‌ك به‌رپرسێكی خۆمان ده‌مێنێ‌)). بیریشمكرده‌وه‌ ده‌بوایه‌ كاكه‌ سوپاسی خوای بكردایه‌ وه‌زیره‌كه‌مان حه‌زی‌ له‌ كوڕ نه‌بوو ئه‌گینا داوای‌ ده‌كرد له‌گه‌ڵی بنوێ‌ تا ناوی‌ له‌ لیستی‌ تیرۆریستان بكوژێنێته‌وه‌.

له‌ ماڵه‌كه‌مان گیرساینه‌وه‌، به‌ڵام كام ماڵ؟ به‌خته‌وه‌رترین كه‌س له‌ ماڵه‌كه‌ لانه‌ جیقن بوو كه‌ له‌ یه‌ك ڕووداو ‌و یه‌ك وشه‌ی ئێمه‌ تێنه‌ده‌گه‌یشت. ئه‌و ته‌نها ئه‌وه‌ی ده‌زانی‌ گه‌وره‌كان (من‌و حاجیش لای‌ ئه‌و له‌ گه‌وره‌كان بووین) ماوه‌یه‌ك بوو شه‌ڕیان ده‌كرد. شتێكی تریشی ده‌زانی: حاجی‌‌و من دیار نه‌ماین‌و دوایی هاتینه‌وه‌.

لانه‌ ته‌نها خه‌فه‌تی دیارنه‌مانی‌ حاجیی‌ هه‌بوو. وا ئه‌و خه‌فه‌تیشی‌ نه‌ماو بووه‌وه‌ به‌ كه‌ره‌ بچكۆله‌كه‌ی‌ جاران. من كه‌ ڕقم له‌ كچی بچووك بوو ‌و ڕقم له‌ بووكه‌شووشه‌كانیان‌و قسه‌كانیان‌و یارییه‌كانیان بوو، حه‌زم ده‌كرد من لانه‌ بوومایه‌ تا هیچم نه‌زانیاییه‌.

لانه‌ حاجیی بینی‌‌و خۆی‌ بۆ هه‌ڵدا، حاجیش به‌رزی‌ كرده‌وه‌و سه‌ری‌ خسته‌ ئاستی‌ سه‌ری‌ خۆی‌. لانه‌ پێی‌ وت:

-حاجی‌ له‌قله‌ق هێلانه‌كه‌ت ته‌واو كرد؟

حاجیش پێی‌ وت: نه‌خێر، چوومه‌ سه‌ر عه‌موودێكی به‌رزی كاره‌با به‌ڵام بینیم حاجی‌ له‌قله‌قێكی‌ تر هێلانه‌ی‌ له‌سه‌ر دروست كردووه‌ ئیتر منیش گه‌ڕامه‌وه‌.ئه‌م وه‌ڵامه‌ی كاكه‌ داڕشتنی خۆمه‌ چونكه‌ حاجی، هه‌روه‌ك جاران، به‌و ڕێكوپێكییه‌ قسه‌كه‌ی نه‌وت.

ڕۆژو شه‌وه‌كه‌مان به‌ساردییه‌وه‌ برده‌سه‌ر. ساردییه‌ك جووڵه‌و قسه‌كانی‌ لانه‌ تێكیده‌دا. شه‌ویش بۆ جارێكی تر پێكه‌وه‌ له‌گه‌ڵ ئالان له‌ژووره‌كه‌ی‌ خۆمان بووین. هه‌روه‌كو ئه‌و شه‌وه‌ی‌ پێش ڕۆیشتنی‌ ئه‌ویش جێگه‌كانمان هێنان‌و له‌سه‌ر زه‌ویی ژووره‌كه‌ دامانخستن.

كاكه‌ هیچی‌ نه‌بوو بۆمی بگێڕێته‌وه‌. منیش شتی‌ زۆرم هه‌بوو: دووباره‌كردنه‌وه‌ی دوورودرێژتری باسی سه‌ركه‌شییه‌كانی‌ خۆم‌و ژیلمان كه‌ خرابوونه‌ پاڵ ئه‌و، به‌رده‌بارانكردنی‌ ماڵی‌ وه‌زیر‌و گڕتێبه‌ردانی‌‌و.. چیی تر؟ نازانم. هه‌ر هێنده‌م ده‌زانی‌ سنگم پڕ بوو له‌ قسه‌ به‌ڵام نه‌مده‌زانی چی بوون.

شه‌قێكمان له‌و شه‌وه‌ هه‌ڵدا‌و شه‌قێكی‌ تر له‌ ڕۆژه‌كه‌ی‌ دوای‌ ئه‌و. كات بایه‌خی نه‌مابوو. هه‌رچه‌نده‌ مانه‌وه‌ له‌ ماڵه‌وه‌ له‌گه‌ڵ دوو گه‌وره‌كه‌ وه‌كو چوونه‌ میوانیی دۆزه‌خ بوو، به‌ڵام سه‌ره‌ڕای ئه‌و دۆزه‌خه‌ش نه‌مانده‌ویست بچینه‌وه‌ قوتابخانه‌. نه‌شمانده‌ویست بچینه‌ ده‌ره‌وه‌و ژیلمان ببینین. ده‌بێ‌ ژیلمان چی‌ بكات؟

ئینجا ئه‌و شه‌وه‌ باوكمان ئه‌و قسه‌یه‌ی‌ پێ وتین كه‌ حه‌زمان لێی نه‌بوو: چوونه‌وه‌ بۆ قوتابخانه‌. به‌رله‌وه‌ش فیكره‌كه‌ ببێته‌ بابه‌تی‌ موناقه‌شه‌ له‌ ده‌رگا دراو پووره‌ ڕۆشنا‌و مێرده‌كه‌ی‌، خه‌سره‌و كه‌ وا بزانم وتبووم پیاوێكی‌ باشه‌، هاتنه‌ ژووره‌وه‌.

یه‌كه‌م ماچ ماچی‌ پوورم بوو به‌ر حاجی‌ كه‌وت، دووه‌میش بۆ من، لانه‌ش هات‌و دوو ماچی فڵقاویی به‌ركه‌وت. هه‌رچه‌نده‌ دایكم له‌وان نزیكتر بوو، هه‌ر ئه‌ویش بوو ده‌رگای بۆ كردنه‌وه‌، به‌ڵام دوایه‌مین كه‌س بوو پوورم ماچی بكات؛ بێگومان به‌قێزه‌وه‌. به‌لای كه‌مه‌وه‌ من وام هه‌ست كرد. دوو خوشكه‌كه‌ ڕوومه‌تی‌ یه‌كتریان ماچ كرد (ڕوومه‌تیان به‌یه‌كه‌وه‌ نووساند به‌ڵام ده‌میان بۆ لاكه‌ی تر لاركرده‌وه‌و ماچی هه‌وای ژووره‌كه‌یان كرد).

پوورم سه‌یری‌ من‌و ئالانی كردو پرسی:

-ته‌واو؟

به‌ڵێ‌ ته‌واو، به‌ڵام به‌چ حاڵێك. من وه‌ڵامی پوورمم دایه‌وه‌:

-وه‌زیره‌كه‌ له‌ حاجی‌ خۆش بوو.

ئه‌وه‌م وت‌و چاوم بۆ قوتوویه‌كی‌ به‌تاڵی‌ ساردی گێڕا شه‌قیكی تێهه‌ڵبده‌م. ئێمه‌ پێش ئه‌وه‌ هێمن قسه‌مان ده‌كرد‌و چاوه‌ڕێمان نه‌ده‌كرد پوورمان وا كتوپڕ تووڕه‌ بێ‌:

-لێی خۆش بوو؟! گووی‌ سه‌گی‌ به‌ره‌ڵای خوارد. لێخۆشبوونی‌ چی‌؟ ئه‌و به‌ شه‌قی‌ نێره‌كه‌رێكی له‌خۆی‌ نێره‌كه‌رتر وازی لێهێنا.

به‌داخه‌وه‌، مرۆڤ هه‌موو جارێك له‌كاتی‌ پێویست شته‌كانی بیرناكه‌ونه‌وه‌. ده‌بوایه‌ ماوه‌یه‌ك تێپه‌ڕایه‌ تا دایكم بیریبكه‌وێته‌وه‌ كه‌ له‌و كاته‌ی‌ وه‌زیره‌كه‌ سه‌ودای له‌شی‌ ده‌كرد فه‌رمانه‌كه‌ی پێگه‌یشت كه‌ كۆتایی‌ به‌ كێشه‌كه‌ی‌ حاجی‌ بهێنێ‌. ئه‌وه‌ش بوو ئه‌و فه‌رمانه‌ی كه‌ وه‌زیر به‌ ((ئه‌مر ده‌كه‌ی، ئه‌مر ده‌كه‌ی)) وه‌ڵامی دایه‌وه‌.

مه‌به‌ستمان نه‌بوو بزانین ئه‌و نێره‌كه‌ره‌ گه‌وره‌یه‌ كێ بوو. حه‌زمان ده‌كرد له‌جیاتی ئه‌وه‌ دایكم كاتی ته‌له‌فۆنه‌كه‌ بیزانیایه‌. به‌ڵام چۆن بیزانیایه‌؟ ئه‌و نه‌یده‌زانی، ئاگاشی له‌ هه‌وڵه‌كه‌ی پوورم نه‌بوو، بۆیه‌ ده‌رفه‌ت له‌به‌رده‌می‌ وه‌زیر هه‌بووه‌ بگاته‌ ئامانجه‌كه‌ی خۆی‌. ئامانج؟ چۆن ئامانجێكه‌؟!

ئه‌و دڕنده‌یه‌ چه‌ند ئافره‌تێكی‌ وه‌زاره‌ت‌و ده‌ره‌وه‌ی‌ وه‌زاره‌تی‌ له‌به‌رده‌ست بوو ئیتر چ خۆشییه‌كی له‌و تاكه‌ شه‌وه‌ی‌ دایكێكی‌ ترساوی‌ دڵشكاو ده‌بینی‌؟ من نازانم. ڕه‌نگه‌ گه‌وره‌ش بم نه‌زانم. ئومێدیشم هه‌یه‌ دوای‌ هه‌زاران ساڵی‌ تر، هه‌زاران ساڵ دوای مردنی هه‌موومان؛ ڕۆژی زیندووبوونه‌وه‌مان، سه‌ر بۆ دۆزه‌خ شۆڕبكه‌مه‌وه‌‌و داوا له‌ ئاگره‌كه‌ بكه‌م نهێنیی ئه‌و دڵه‌ بۆگه‌نه‌ی‌ ئه‌و دڕنده‌یه‌م پێ بڵێ.

26
كه‌وتـــــن

كۆبوونه‌وه‌مان جارێكی‌ تر‌و له‌یه‌ك ماڵ هیچ مانایه‌كی‌ تیا نه‌بوو. ئێمه‌ وه‌كو ئێسقانێك بووین له‌ هه‌زار شوێنه‌وه‌ شكابوو ‌و پاش هه‌زار نه‌شته‌رگه‌ری‌ یه‌كی‌ نه‌گرتبوو. دوای‌ مانگێك من‌و ئالان گه‌ڕاینه‌وه‌ بۆ خوێندن. هه‌ر به‌ فشه‌كه‌ی وڵاتی خۆشمان‌و به‌ یه‌ك ته‌له‌فۆن‌و به‌ده‌ر له‌ یاسا‌و ڕێنماییه‌كان وه‌رگیراینه‌وه‌. قوتابخانه‌ ملی نابوو ‌و چاوه‌ڕێی ئێمه‌ی نه‌كردبوو. باقیی ماوه‌كه‌ ده‌واممان كرد، دوایی ئه‌ویش ته‌واو بوو. ئالان له‌جیاتی‌ نمره‌ی‌ به‌رزی‌ شه‌شی ئاماده‌یی‌ هیچ نمره‌یه‌كی‌ نه‌ده‌گه‌یشته‌ چل، واته‌ كه‌وته‌ ساڵی‌ داهاتوو بێئه‌وه‌ی بتوانێ پاساو بۆ خۆی بهێنێته‌وه‌ كه‌ به‌ویستی خۆی خۆی خسته‌ ساڵێكی تر.

منیش.. من هه‌ر ده‌بوایه‌ بكه‌وتمایه‌. نه‌ك هه‌ر سه‌عی‌ نه‌كردن خستمی‌ به‌ڵكو هه‌روه‌ها بایه‌خنه‌دان به‌ مامۆستاكان‌و وانه‌كانیان. من هێنده‌ بێئاگا بووم ته‌نانه‌ت نه‌مده‌زانی‌ چی‌ له‌ وانه‌كان ده‌وترێت. وه‌ك چۆنیش وه‌رگێڕێكی‌ خراپ له‌ناو سه‌رم دانیشتبێ‌ مامۆستا هه‌رچییه‌كی‌ ده‌وت له‌مێشكم ده‌بووه‌ شتێكی‌ تر.

ڕۆژێك مامۆستای كیمیا پرسیاری كرد‌و وتی ئه‌گه‌ر مادده‌ی فڵان‌و فڵان تێكه‌ڵ بكرێن ئاوێته‌كه‌ ده‌بێته‌ چی. منی مێشك فڕیوی هه‌ڵساند بۆ وه‌ڵام. منیش پرسیاری ((ئاوێته‌كه‌ ده‌بێته‌ چی؟))م لا بووه‌ ((كه‌ گه‌وره‌ بووی حه‌ز ده‌كه‌ی ببیته‌ چی؟)). به‌خاوی هه‌ڵسام‌و وتم:

-حه‌ز ده‌كه‌م ببمه‌ وه‌زیر كوژ.

پێكه‌نینی قوتابییه‌كان وریای كردمه‌وه‌. چوار نیشانه‌ی پرسیارم بینی به‌سه‌ر ته‌پڵی سه‌ری مامۆستا هه‌ڵده‌به‌زنه‌وه‌. مامۆستا، كه‌ چاویلكه‌كه‌ی ده‌بریسكایه‌وه‌، له‌ مێشكی خۆی وه‌ڵامی نیشانه‌ی یه‌كه‌می دایه‌وه‌‌و زانی من به‌هه‌ڵه‌ له‌ پرسیاره‌كه‌ی تێگه‌یشتووم، به‌ڵام هێشتا سێ نیشانه‌ی تری پرسیار مابوون. مامۆستا تێبینیی خۆی وت:

-ده‌مانچه‌ی موختاركوژم بیستووه‌ كه‌ نازانم یۆچی وای پێ ده‌ڵێن. به‌ڵام پیشه‌ی وه‌زیركوژم نه‌بیستووه‌.

ڕۆژێكی تر وه‌ڵامێكی قووڵترم دایه‌وه‌. مامۆستای‌ ماتماتیك منی‌ هه‌ڵساند بۆ ئه‌وه‌ی‌ مه‌سه‌له‌یه‌كی جه‌بری شیبكه‌مه‌وه‌. ده‌بوایه‌ هاوبه‌شی‌ گه‌وره‌ ده‌ربكه‌م ئه‌ویش له‌نازانم چی‌و دوایی نازانم چیی تر ده‌ربكه‌م‌و ئه‌و هاوبه‌شه‌ بۆ نازانم چی به‌كاربهێنم. من له‌جیاتی‌ هاوكێشه‌‌و هێمای‌ جه‌بری‌ له‌سه‌ر ته‌خته‌ڕه‌شه‌كه‌ نووسیم: ((گه‌وره‌كان درۆ له‌گه‌ڵ بچووكه‌كان ده‌كه‌ن)).

ئه‌مجاره‌ش قوتابییه‌كان پێكه‌نین. ئه‌مجاره‌ش وریا بوومه‌وه‌ كه‌ هه‌ڵه‌یه‌كم كردبوو. ته‌ماشای‌ ته‌خته‌كه‌م كرد. چاوه‌ڕێی ده‌ستی مامۆستام كرد پشته‌ملم بگرێ‌‌و بمكاته‌ ده‌ره‌وه‌. به‌ڵام بینیم مامۆستا به‌سۆزه‌وه‌ ته‌ماشام ده‌كات‌و نه‌رم پێم ده‌ڵێ‌:

-به‌ڵێ‌ كوڕم. گه‌وره‌كان هه‌میشه‌ درۆ ده‌كه‌ن.

من ده‌مزانی كه‌ ئێمه‌ی بچووكیش درۆ له‌گه‌ڵ گه‌وره‌كان ده‌كه‌ین. به‌ڵام ئه‌وه‌شم ده‌زانی له‌ترسی ئه‌وان درۆمان ده‌كرد، درۆكانی ئێمه‌ی بچووكیش زۆر له‌خۆمان بچووكترن‌و كه‌متر زیانیان هه‌یه‌.

مامۆستا وتی دانیشه‌‌و به‌ قوتابییه‌كی پۆله‌كه‌ی وت هه‌ڵسێ‌و چاره‌یه‌ك بۆ ئه‌و مه‌سه‌له‌ جه‌برییه‌ بدۆزێته‌وه‌ كه‌ به‌ من نه‌دۆزرایه‌وه‌. ده‌شبوایه‌ بنی‌ ئه‌و مانگه‌ بهاتایه‌‌و ئینجا بمزانیایه‌ بۆچی مامۆستا پشتگیریی ئه‌و هاوكێشه‌یه‌ی كرد كه‌ له‌سه‌ر ته‌خته‌ڕه‌شه‌كه‌ نووسیم‌و كه‌ تایه‌كی له‌وه‌ی تر قورستر بوو.

ئه‌و بنی مانگه‌، ڕۆژی به‌ڵێنی زێڕین، ئه‌و رۆژه‌ی حكومه‌ت مووچه‌ی مامۆستاكه‌مانی ده‌دا، مامۆستاكه‌م بینی‌ منداڵه‌ بچووكه‌كه‌ی‌ بۆ بازاڕ بردووه‌. دیار بوو بۆ ئه‌وه‌ی‌ شتێكی‌ بۆ بكڕێ، به‌ڵام دیاریش بوو بۆ شتی هه‌رزان ده‌گه‌ڕا. مامۆستاكه‌م كوڕه‌كه‌ی‌ له‌ دوكانه‌كانی شته‌ گرانه‌كان‌و شته‌ زیاده‌كان، كه‌ لای كوڕه‌كه‌ی شتی زیاده‌ نین، وه‌كو پله‌یسته‌یشن‌و ئامێره‌ جۆراوجۆره‌كان، كه‌ پڕی‌ ماڵه‌كه‌ی‌ ئێمه‌ن، دوور ده‌خسته‌وه‌. مامۆستاكه‌ ڕووی ئه‌و كوڕه‌ی له‌و شته‌ گرانانه‌ وه‌رده‌چه‌رخاند وه‌ك چۆن ڕووی‌ له‌ شه‌یتانێكی‌ له‌عنه‌تی‌ وه‌رده‌چه‌رخێنێ‌.

گه‌وره‌كان‌و بچووكه‌كان لای مامۆستاكه‌م بریتی بوون له‌ حكومه‌ت‌و میلله‌ت. حكومه‌ت لای ئه‌و درۆ له‌گه‌ڵ میلـله‌ت ده‌كات، ئه‌ویش ناچاره‌ درۆ بۆ منداڵه‌كه‌ی بهۆنێته‌وه‌. منیش زۆر پێش ئه‌وه‌ی ئه‌و وانه‌یه‌ له‌ مامۆستاكه‌م فێربم له‌ وه‌زیره‌كه‌ی باوكم‌و دایكم فیری ببووم. له‌ وه‌زیره‌كه‌‌و ئه‌وانه‌ی پشتی وه‌زیره‌كه‌یان ده‌گرت ئه‌و ئه‌زموونه‌م ده‌ستكه‌وتبوو. به‌ڵام مه‌به‌ستی من له‌و هاوكێشه‌ له‌نگه‌ هه‌موو گه‌وره‌كان‌و هه‌موو بچووكه‌كان بوو. بچووكه‌كانیش لای من بریتی بوون له‌ ئێمه‌ی منداڵ. مامۆستاكه‌شمان درۆی له‌گه‌ڵ كوڕه‌كه‌ی ده‌كرد، به‌ڵام ئه‌و ناچار بوو، ئه‌ی بۆچی باوكمان‌و دایكمان درۆیان له‌گه‌ڵ ده‌كردین؟ هه‌ر ناچار بوون؟ ئه‌گه‌ر وا بڵێن درۆیه‌كی تر ده‌كه‌ن.

ژیلمان ئه‌و ماوه‌یه‌ی‌ پێش گه‌ڕانه‌وه‌مان بۆ قوتابخانه‌ به‌رده‌وام ته‌له‌فۆنی‌ بۆ ده‌كردم چونكه‌ زانیبووی حاجی‌ گه‌ڕاوه‌ته‌وه‌. سه‌ره‌تا پێم ده‌وت ناچمه‌ ده‌ره‌وه‌. دوایی‌ وه‌ڵامم نه‌ده‌دایه‌وه‌. به‌ڵام دوای‌ ده‌وامكردنمان هه‌موو ڕۆژێك ده‌مبینی‌. له‌گه‌ڵ ژیلمانیش باسی‌ شتێكی‌ ترم ده‌كرد. باسی‌ ئه‌و خه‌ڵكه‌شمان ده‌كرد له‌ گه‌ڕه‌كه‌ هه‌ژاره‌كان ده‌ژین. ئه‌وه‌شی‌ وای لێكردم باسیان بكه‌ین دیمه‌نی‌ پیاوێك‌و كوڕه‌كه‌ی‌ بوو.

من‌و ژیلمان ده‌ڕۆشتین‌و باسی‌ درۆكردنی‌ گه‌وره‌كانمان ده‌كرد كاتێك پیاوه‌كه‌و منداڵه‌كه‌یمان بینی‌ پاڵ به‌عه‌ره‌بانه‌یه‌كه‌وه‌ ده‌نێن‌و هاوار بۆ شته‌كه‌یان ده‌كه‌ن، نازانم نه‌عل‌و پێڵاوی هه‌رزان بوون یان قاپ‌و سه‌تڵ‌و كه‌وچك. ژیلمان به‌ردێكی‌ هه‌ڵگرت‌و گرتییه‌ ئه‌و دوانه‌‌و هاواریكرد:

-تۆش درۆ له‌گه‌ڵ منداڵه‌كه‌ت ده‌كه‌ی‌.

به‌رده‌كه‌ دوور له‌و پیاوه‌ كه‌وته‌ سه‌ر زه‌وی، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ش ویستی ته‌مێمان بكات. عه‌ره‌بانه‌كه‌ی‌ به‌ منداڵه‌كه‌ی‌ سپارد‌و به‌جنێودانه‌وه‌ ویستی خۆی‌ بگه‌یه‌نێته‌ گیانمان. له‌ناوه‌ڕاستی‌ ڕێگه‌كه‌شی دامركایه‌وه‌و قه‌ناعه‌تی‌ كرد به‌ چه‌ند جنێوێك پێشكه‌شی دایكی هه‌ردوكمانی بكات. ئه‌وه‌ لامان ئاسایی‌ بوو. پیاوه‌كه‌ ئێمه‌ی‌ نه‌ده‌ناسی‌‌و جنێوه‌كانی‌ تایبه‌ت نه‌بوون. به‌دڵنیاییه‌وه‌ هه‌زاری‌ وای به‌ منداڵه‌كه‌ی‌ خۆی داوه‌.

به‌ ژیلمانم وت:

-درۆی‌ ئه‌مانه‌ بچووكتره‌. به‌ منداڵه‌كه‌ی‌ ده‌ڵێ‌ فڵانه‌ شتت بۆ ده‌كڕم تا بێده‌نگی‌ بكات.

هه‌ستێكی‌ خۆشه‌ویستیشم بۆ دروست بوو بۆ ئه‌و پیاوه‌‌و منداڵه‌كه‌ی‌و هاوجۆره‌كانیان‌و ته‌نانه‌ت بۆ عه‌ره‌بانه‌كه‌شی. خێزانه‌كانی ئێمه‌ گاڵته‌یان به‌مانه‌ ده‌كرد‌و به‌و كه‌سه‌ نزمانه‌یان ده‌زانین كه‌ وه‌زیره‌كه‌ حه‌ره‌سی‌ بۆ ده‌ركردنیان دانابوو. حه‌زێكیشم بۆ دروست بوو بۆ ئه‌وه‌ی له‌نزیكه‌وه‌ ژیانی ئه‌و خه‌ڵكه‌ بزانم، بزانم چۆن بیرده‌كه‌نه‌وه‌‌و هه‌ست به‌ چی ده‌كه‌ن.

ڕۆژانی‌ قوتابخانه‌م به‌ناڕه‌حه‌تی‌ برده‌سه‌ر. ڕۆژانی‌ پشووی‌ هاوینیش هات‌و قورساییه‌كی‌ گه‌وره‌یان له‌سه‌ر سنگم لابرد. ڕۆژی وه‌رگرتنی نمره‌كانیش میزم به‌ دیواری قوتابخانه‌كه‌ كرد تا پێی بڵێم به‌هه‌ڵه‌ نه‌چێ‌و وانه‌زانێ خه‌فه‌تم بۆ ئه‌و ده‌رنه‌چوونه‌م خواردووه‌. شتی له‌وه‌ گه‌وره‌تر هه‌یه‌ خه‌فه‌تی بۆ بخۆم.

پشووی هاوین ئاواتێكی گه‌وره‌م بوو، به‌ڵام پشوو به‌و درێژییه‌ی خۆیه‌وه‌ له‌به‌رچاوم كورت بوو. حه‌زم ده‌كرد ساڵێكی بخایاندایه‌. حه‌زم ده‌كرد كاره‌ساتێك ڕووی بدایه‌‌و بیانوتایه‌ ساڵی بێته‌وه‌ قوتابخانه‌كان ناكرێنه‌وه‌. من له‌خه‌یاڵه‌ به‌تاڵه‌كانی خۆم ده‌ژیام، به‌ڵام دیاربوو ئالان به‌شێوه‌یه‌كی تر بیریده‌كرده‌وه‌. حاجی بڕیاری دابوو چۆن پشوو هاوین به‌رێته‌ سه‌ر. ته‌نها پشووی هاوین؟! نه‌خێر، هه‌موو ژیانی داهاتووی.

27
ماڵئاوایــی

-من ده‌رنه‌چووم‌و نابم به‌شت.

ئالان ئه‌وه‌ی وت، به‌ڵام من ده‌مزانی‌ ئه‌وه‌ هۆی‌ ڕاسته‌قینه‌ی‌ بڕیاره‌كه‌ی‌ نه‌بوو. ئه‌و بڕیاری‌ دابوو جارێكی‌ تر بڕوات‌و ئه‌مجاره‌ بۆ تاهه‌تا. بڕیاری دابوو ڕۆشتنێك بێ خزمێكی لێ نه‌بێ هانی بدات بگه‌ڕێته‌وه‌ ماڵه‌وه‌. حاجی وه‌كو جاره‌كه‌ی تر ڕۆشتنی باوكمان‌و دایكمان بۆ ده‌وامی كردبووه‌ ده‌رفه‌ت بۆ ڕۆشتنی خۆی. جانتاكه‌ی پێچابووه‌وه‌‌و له‌ناو ژووره‌كه‌مان وه‌ستابوو ‌و بۆ دوایه‌مین جار ته‌ماشای چۆله‌كه‌كانی ئاسمانه‌كه‌ی ده‌كرد كه‌ هیچیان دیار نه‌بوون. دڵم پڕ بوو و قاچێكم له‌ودیو دۆڵی‌ گریان بوو. زانیم ئالان ڕاست ده‌كات‌و ناچێته‌وه‌ ماڵی پوورمان. هه‌سته‌كه‌م پێی وتم نایبینمه‌وه‌، بشیبینمه‌وه‌ ڕه‌نگه‌ دوای ده‌یان ساڵی تر بێ.

وێنه‌ی‌ ئالانم هاته‌ پێش چاو ده‌یان ساڵ دیارنامێنێ‌و دوایی‌ دێته‌وه‌ ئه‌م ماڵه‌، دێته‌وه‌‌و ده‌یبنیم پیربووه‌. پشتی‌ كۆمبووه‌و ڕیشێكی‌ كورتی‌ سپی‌ هه‌یه‌. به‌و پیرییه‌ش دڵه‌كه‌ی دڵی حاجییه‌ منداڵه‌كه‌ی‌ جارانه‌. به‌و پیرییه‌ش هه‌ر حاجییه‌ منداڵه‌كه‌ی جارانه‌.

من ده‌مزانی‌ كاكم به‌هۆی پرسیاره‌ ئه‌زه‌لییه‌كه‌یه‌وه‌ ده‌یه‌وێ‌ هه‌ڵبێ. له‌و ماڵه‌ هه‌ڵبێ تا هه‌موو ڕۆژێك ئه‌و پرسیاره‌ به‌ بینینی باوك‌و دایكی له‌به‌رده‌می ده‌رنه‌په‌ڕێته‌وه‌: ((ئه‌گه‌ر ئه‌و باوكم نییه‌ ئه‌ی‌ بۆچی‌ باوكمه‌؟)). هه‌ڵدێ چونكه‌ هه‌موو بینینێكی باوك‌و دایكی بیرخستنه‌وه‌یه‌كه‌ بۆ درۆكردن.

تازه‌ تا قووڵترین ڕه‌گی‌ دڵی‌ گومانی‌ له‌وه‌ بۆ دروستبووه‌ نه‌وزاد باوكێتی‌. ئه‌و ڕه‌نگه‌ كوڕی‌ وه‌زیره‌كه‌ بێ‌، ئه‌و وه‌زیره‌ی‌ هێنده‌ی‌ ڕقی ئاده‌م له‌ شه‌یتان حاجی ڕقی‌ لێی بوو. من نه‌مده‌توانی‌ بۆی دووباره‌ بكه‌مه‌وه‌ كه‌ له‌ باوكمانم بیسبتوو باسی‌ ته‌نها پێنج ساڵ ڕێككه‌وتنی پڕ شه‌رمه‌زاریی خۆی‌‌و ژنه‌كه‌ی كردووه‌ بۆیه‌ منیش‌و خۆیشی كوڕی ئه‌و باوكه‌ین‌و ته‌نانه‌ت لانه‌ش بۆی نییه‌ گومانی وا له‌ خۆی بكات. باسكردنی ئه‌و شته‌ هه‌موو شته‌كانی تری بیرده‌خستمه‌وه‌. پێویستی نه‌ده‌كرد باسی بكه‌مه‌وه‌ چونكه‌ حاجی له‌بیرینه‌چووبوو تا بیرمبخستایه‌ته‌وه‌. پێویستیشی نه‌ده‌كرد باسی بكه‌مه‌وه‌ چونكه‌ له‌و گومانه‌ به‌هێزتر نه‌بوو كه‌ چووبووه‌ دڵییه‌وه‌. پێنج ساڵی ڕێككه‌وتنه‌كه‌ به‌ڵگه‌ بوو بۆ ئه‌و پێنج ساڵه‌ به‌ڵام كێ ده‌یسه‌لماند دایكی پێش ئه‌و پێنج ساڵه‌ كه‌سی نه‌ناسیبوو؟ كه‌واته‌ پرسیاره‌كه‌ی‌ ئالان له‌ڕوانگه‌ی گومانه‌كانییه‌وه‌ زۆر ڕاست بوو: ئه‌گه‌ر نه‌وزاد باوكی‌ نه‌بێ‌ ئه‌ی بۆچی‌ باوكێتی‌؟

ئالان ببوو به‌ دوو كه‌رته‌وه‌، دیاریش بوو له‌كۆتایی كه‌رتێكی ده‌كه‌وێ‌و ده‌مرێ‌و ئه‌وه‌ی تری ده‌مێنێته‌وه‌ به‌ڵام ده‌ڕوات. له‌م ماڵه‌ ده‌ڕوات. ئه‌و كه‌رته‌ش كه‌ ده‌مێنێته‌وه‌ شێواو ده‌بوو، پڕ ئازار‌و خه‌فه‌ت ده‌بوو. ئالان سه‌ره‌تا باسی‌ ده‌رنه‌چوونی‌ له‌ قوتابخانه‌ نه‌كرد چونكه‌ ده‌رنه‌چوون ئه‌نجامێكی چاوه‌ڕێكراو بوو بۆ كوڕێكی بریندار له‌ قوتابخانه‌ دووركه‌وتبووه‌وه‌. ئه‌مڕۆ بیانووی ده‌رنه‌چوونی هێنایه‌وه‌، به‌ڵام بیانووه‌كه‌ی ڕاست نه‌بوو بۆیه‌ هه‌مووی چه‌ند خوله‌كێك ژیا ئینجا حاجی له‌وه‌ قووڵتری وت وه‌ك پاساوێك بۆ جێهێشتنی ماڵه‌ خۆشه‌ویسته‌كه‌ی. حاجی پاش ئه‌وه‌ی‌ سه‌یری‌ بنمیچی‌ ژووره‌كه‌مانی كرد‌و به‌دڵ قسه‌ی له‌گه‌ڵ تارماییه‌كانی چۆله‌كه‌كانی كرد، كتوپڕ وتی‌:

-سه‌یری‌ سكی دایكت خۆت كرد؟

نه‌مزانی‌ چی‌ ده‌ڵێ. وه‌كو ده‌نگدانه‌وه‌ش خۆی وه‌ڵامی‌ خۆی‌ دایه‌وه‌:

-سكی‌ دایكتان به‌رز بووه‌. ده‌مێكه‌ دایكت جلی‌ فشی خۆی له‌به‌ر خۆی ده‌كات تا سكی خۆی داپۆشێ.

ئه‌و قسه‌یه‌ یانی‌ چی‌؟ وه‌كو كه‌سێكم لێهات دیوێك هاتۆته‌ به‌رده‌می‌‌و خستوویه‌تییه‌ له‌رزه‌ی ترس به‌ڵام به‌ هاوڕێكه‌ی‌ ده‌ڵێ‌ ته‌ماشای‌ ئه‌م دێوه‌ بكه‌ چه‌ند جوانه‌. ده‌نگم له‌رزی:

-به‌ڵێ ده‌مێكه‌ بینیومه‌ به‌ڵام قه‌یدی‌ چییه‌؟ له‌جیاتی‌ سیان ده‌بینه‌ چوار منداڵ.

یه‌كه‌م جارم بوو زه‌رده‌خه‌نه‌ی‌ لاقرتێی ئه‌و مرۆڤه‌ وڕه‌ ببینم:

-چوار منداڵ؟ ئه‌ی‌ ئه‌گه‌ر باوكی ئه‌و منداڵانه‌ كه‌ ژماره‌كه‌یان سێیه‌ باوكی ئه‌و منداڵه‌ نییه‌ كه‌ ژماره‌كه‌ی چواره‌ ئه‌ی‌ بۆچی‌ باوكێتی‌‌و كه‌ دێته‌ ده‌ره‌وه‌ دایكی نایبات بۆ لای باوكی خۆی كه‌ له‌و ماڵه‌ نییه‌‌و ئه‌و باوكێتی؟

تازه‌ هیچم بۆ نه‌ده‌كرا. ئالان ببووه‌ یه‌ك پارچه‌ گومان. ئه‌وسا باوكه‌كه‌ی باوكی بوو ‌و پاڵه‌وانیشی بوو. كاره‌ساتی گه‌وره‌ش ئه‌و ڕۆژه‌ بوو كه‌ تۆوی گومان شوێنی خۆی له‌ دڵی كرده‌وه‌. ئه‌وه‌تاش گومانێكی تر له‌و دۆڵه‌ قووڵه‌ تاریكه‌ پڕ ناڵه‌یه‌وه‌ ده‌رچووه‌. دایكی منداڵێكی تری ده‌بێ نه‌وزادیش بێده‌نگیی هه‌ڵبژاردووه‌. كه‌واته‌ لای ئه‌و نه‌وزاده‌ شتێكی ئاساییه‌ ژنه‌كه‌ی منداڵێكی تری ببێ كه‌ نازانێ ئه‌و باوكێتی یان وه‌زیره‌كه‌ یان هه‌ر دێوێك یان شه‌یتانێكی تر.

ئێستاش حاجی‌و جانتاكه‌ی خه‌ریك بوون بڕۆن. من بێده‌سه‌ڵات وه‌ستابووم. هیچم بۆ نه‌ده‌كرا، درۆشم بۆ نه‌ده‌كرا؛ درۆیه‌ك بۆ هێشتنه‌وه‌ی كاكه‌م. ته‌نها توانیم تكایه‌كی گریاویی لێبكه‌م كه‌ جێمنه‌هێڵێ:

-ئه‌ی من؟ من ته‌نیا بم؟

وه‌ڵامه‌كه‌ی زه‌رده‌خه‌نه‌یه‌ك بۆ ئه‌و خه‌فه‌ته‌ بچوووكه‌م‌و هه‌ڵگرتنی جانتاكه‌ی بوو بۆ ده‌ره‌وه‌.

ئالان‌و جانتاكه‌ی گه‌یشتنه‌ ده‌رگای‌ ده‌ره‌وه‌. ده‌رگاكه‌ی‌ كرده‌وه‌و له‌ناوی وه‌ستا. ئێستا نیوه‌ی‌ له‌ناو ماڵه‌كه‌ بوو ‌و نیوه‌كه‌ی‌ تری‌ له‌ كۆڵان. ده‌ستیم گرت به‌ڵكو گه‌رمیی‌ ده‌ستم په‌شیمانی‌ بكاته‌وه‌، به‌ڵام ئه‌و ته‌ماشای‌ دره‌خته‌كانی‌ حه‌وشه‌كه‌ی ده‌كرد. سه‌یری‌ چۆله‌كه‌كانی‌ ده‌كرد كه‌ له‌ لقی دره‌خته‌كان ده‌فڕین‌و له‌سه‌ریان ده‌نیشتنه‌وه‌. سێبه‌ری‌ زه‌رده‌خه‌نه‌یه‌ك له‌سه‌ر لێوی‌ بوو وه‌ك به‌ چۆله‌كه‌كان بڵێ‌ كه‌مێك چاوه‌ڕێ بن وا ده‌گه‌مه‌ لاتان.

-تۆ له‌خاڵت ده‌چی‌. تۆ كوڕی‌ باوكی‌ خۆتی‌. چۆن پاڵه‌وانه‌كه‌ت جێده‌هێڵی‌؟

ئه‌وه‌م وت‌و حاجی بیستی، به‌ڵام هه‌ر ته‌ماشای‌ دره‌خته‌كانی‌ ده‌كرد. وه‌ڵامی‌ دامه‌وه‌:

-ئه‌وسا پاڵه‌وانی من بوو. كه‌ تووڕه‌ ده‌بوو بۆ ئه‌و خه‌فه‌تم بوو. كه‌ لێی‌ ده‌دام بۆ ئه‌و گریانم بوو. له‌دڵم ده‌پاڕامه‌وه‌: پاڵه‌وانه‌كه‌م لێم مه‌ده‌. پاڵه‌وانه‌كه‌م لێم مه‌ده‌. حه‌ز ده‌كه‌م گه‌وره‌تر بی‌ له‌و تووڕه‌بوونه‌. به‌ڵام ئێستا... ئێستا نازانم باوكمه‌ یان ناباوكمه‌. ده‌بێ پاڵه‌وانی من باوكی من بێ نه‌ك ناباوكم بێ.

ڕه‌نگه‌ ڕاست بكات. به‌ڵام هێشتا دایكمان هه‌بوو:

-ئه‌ی‌ دایكت؟ به‌زه‌ییت به‌دایكت نایه‌ته‌وه‌؟ حه‌ز ده‌كه‌ی خه‌فه‌ت بیكوژێ؟

ده‌نگی‌ ئالان پڕ بوو له‌ سۆز‌و زه‌رده‌خه‌نه‌كه‌ی تریم بینی‌. وابزانم بریسكه‌ی فرمێسكێكیش له‌ چاویدا:

-توانا. هه‌موو ڕۆژێك دایكی من بۆ من ماچ بكه‌. به‌ دایكی من بڵێ‌ حاجی له‌ تۆ خۆش بوو. له‌ ئیشی تۆ خۆش بوو. له‌ درۆی تۆ. له‌ درۆی تۆ كه‌ هه‌موو جارێك به‌ حاجیت وتبوو ئاگات له‌ كچه‌كان بێ. حاجی له‌ تۆ خۆش بوو. حاجی دایكی خۆشده‌وێ. ئه‌وه‌ به‌و بڵێ.

ملوانكه‌یه‌كی‌ له‌ گرفانی‌ ده‌رهێنا بازنه‌یه‌كی زیوی پێوه‌كرابوو شتی له‌سه‌ر نووسرابوو:

-ئه‌وسا دڵی هه‌موومان خۆش بوو. ئه‌وان دڵیان خۆش بوو به‌و شته‌ خراپانانه‌ی ئه‌وان‌و ئێمه‌ به‌ منداڵیی ئێمه‌. پێش ئه‌وه‌ی‌ ئه‌و شتانانه‌ له‌ ئێمه‌ ڕووبدات ئه‌م ملوانكه‌یه‌م كڕیوه‌. ویستم دیاری‌ بێ بۆ دایكم. له‌م دیوه‌ پیاوی دوكانه‌كه‌ نووسیویه‌تی (ئاشنا)‌و له‌م دیو نووسیویه‌تی (ئالان). بیده‌ به‌و ‌و بڵێ‌ حاجی ده‌ڵێ دایه‌ ببووره‌ له‌ حاجی دیارییه‌كه‌ زۆر دواكه‌وت. زۆر دواكه‌وت.

ده‌ستم بۆ ملوانكه‌كه‌ درێژ نه‌كرده‌وه‌. حاجی‌ ئه‌وه‌ی بینی‌و خستییه‌ گرفانم. جانتاكه‌ی‌ هه‌ڵگرت‌و پشتی‌ تێكردم. قاچه‌كه‌ی‌ تری كه‌ تا ئه‌و ساته‌ له‌ حه‌وشه‌كه‌ بوو خستییه‌ ناو كۆڵانه‌كه‌و ئێستا هه‌موو له‌شی‌ له‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ ماڵه‌كه‌مان بوو. هیچی‌ نه‌وت‌و چه‌ند هه‌نگاوێك به‌ناو كۆڵانه‌كه‌ ڕۆشت‌و دڵم زیاتر گوشرا. ده‌مم كرده‌وه‌‌و ویستم بگریم‌و بڵێم مه‌ڕۆ. ده‌مم كراوه‌ بوو به‌ڵام هاواره‌كه‌ له‌ناوه‌وه‌م گیری‌ خواردبوو. له‌ناخی خۆم هاوارم ده‌كرد: مه‌ڕۆ! مه‌ڕۆ! له‌ ناخم ده‌گریام‌و ئه‌و دوورده‌كه‌وته‌وه‌‌و پشتی‌ لێم بوو. جارێكی تر وێنه‌كه‌یم هاته‌ پێش چاو:

پاش ده‌یان ساڵ دێته‌وه‌. دێته‌وه‌‌و ده‌یبینمه‌وه‌. پیر بووه‌‌و پشتی‌ كۆم بووه‌و ڕیشێكی‌ كورتی‌ سپیی‌ هه‌یه‌. به‌و جلانه‌وه‌ كه‌ له‌به‌ری بوون كاتێك رۆشت، ئێستا كۆن‌و شڕ. نه‌ ژنی‌ هه‌یه‌‌و نه‌ منداڵ. به‌ته‌نیا به‌ جانتا شڕه‌كه‌یه‌وه‌ دێ. له‌ زه‌نگی ماڵه‌كه‌مان ده‌دا‌و پرسیاری شتێك ده‌كات كه‌ ئه‌و كاته‌ هه‌ر ئه‌وه‌ی لا گرنگه‌: باوكم‌و دایكم ماون؟ نه‌خێر ئالان گیان نه‌خێر، ده‌مێكه‌ نه‌ماون. دوای‌ تۆ به‌خه‌فه‌ته‌وه‌ ژیان، به‌خه‌فه‌تیشه‌وه‌ مردن. ئه‌و سه‌ر كز ده‌كات‌و ده‌ڵێ‌: بمبه‌ره‌ سه‌ر گۆڕه‌كانیان، ده‌مه‌وێ بچمه‌ سه‌ر گۆڕه‌كانیان‌و بۆنی خۆڵه‌كه‌ی سه‌ریان بكه‌م‌و فرمێسك به‌سه‌ر كێله‌كه‌یان بڕێژم. پێیان بڵێم لێم خۆش بن به‌ڵكو له‌ژێر خۆڵه‌وه‌ بمبیستن‌و بڵێن ئالان گیان تۆ هه‌ر كوڕه‌ خۆشه‌ویسته‌كه‌ی خۆمانی، ئالان گیان مه‌گری، حاجی له‌قلقه‌كه‌ی خۆمان مه‌گری، ئێمه‌ تۆمان خۆشده‌ویست‌و هێتا خۆشمان ده‌وێی. ئالانی پیره‌مێرد ئه‌وه‌ ده‌ڵێ‌و به‌ قۆڵی چاكه‌ته‌ كۆنه‌كه‌ی فرمێسكه‌كانی ده‌سڕێ. لانه‌ش ئه‌و كاته‌ ژنێكه‌‌و چه‌ند منداڵێَكی‌ هه‌یه‌. لانه‌ ده‌نگی ده‌رگاكه‌ ده‌بیستێ‌و كه‌ ده‌بینێ دواكه‌وتم دێته‌ حه‌وشه‌. نایناسێته‌وه‌‌و ده‌پرسێ‌: توانا بۆچی‌ ئه‌وه‌نده‌ له‌گه‌ڵ ئه‌و سواڵكه‌ره‌ پیره‌ وه‌ستاوی‌؟ پاره‌یه‌كی‌ بده‌رێ‌‌و با بڕوات. منیش ده‌گریم‌و ده‌ڵێم لانه‌ گیان ئه‌مه‌ سواڵكه‌ر نییه‌، ئه‌مه‌ ئالان، كاكه‌ ئالانه‌. ئه‌مه‌ حاجییه‌، حاجی له‌قله‌قه‌كه‌ی‌ خۆمانه‌. دوور ڕۆیشت‌و ئێستا دڵی‌ بۆمان لێداوه‌‌و گه‌ڕاوه‌ته‌وه‌.

نا ئالان گیان نا! مه‌ڕۆ! مه‌ڕۆ! دایكت وباوكت تۆیان ده‌وێ‌. دایكت وباوكت تۆیان ده‌وێ‌. به‌ڵام حاجی‌ دووركه‌وت‌و دووركه‌وت. دوایی‌ له‌پشت گۆشه‌ی‌ كۆڵانه‌ دوورودرێژه‌كه‌ دیار نه‌ما. حاجی‌ ڕۆشت... ڕۆشت.

* * * * *

نه‌مزانی‌ چه‌ند وا له‌ شوێنی‌ خۆم مامه‌وه‌. زۆر مامه‌وه‌ چونكه‌ دایكم وریای كردمه‌وه‌. دایكم بینیمی‌ له‌ناو ده‌رگاكه‌ وه‌ستاوم‌و چاوم پڕ فرمێسكه‌‌و ده‌مم كراوه‌ته‌وه‌‌و قوڕگم پڕه‌ له‌ گریان‌و هاوار. دڵی‌ دایكم هه‌واڵه‌ ناخۆشه‌كه‌ی‌ پێ وتبوو. به‌ دوو ده‌ستی‌ سه‌ری‌ گرتم‌و به‌قوڕگێكی‌ نووساوه‌وه‌ هاواری كرد:

-توانا! ئالان؟ ئالان؟ چیی لێهات؟

به‌وڕی ته‌ماشام كرد. وامزانی ئه‌و دواڕۆژه‌یه‌ كه‌ له‌به‌ر چاوم ده‌هات‌و ده‌ڕۆشت‌و ئالانم به‌ پیری ده‌بینی‌و دایكی‌و باوكی ده‌مێك بوو له‌ناو گۆڕن. ته‌ماشای دایكمم كرد‌و وامده‌زانی له‌ گۆڕ هاتۆته‌ ده‌ره‌وه‌، بیستوویه‌تی ئالان گه‌ڕاوه‌ته‌وه‌‌و له‌ گۆڕ هاتۆته‌ ده‌ره‌وه‌ بۆ بینینی.

دایكم توند ڕایوه‌شاندم‌و هۆشی بۆ گه‌ڕاندمه‌وه‌. ڕۆشتنی پێش ماوه‌یه‌كی حاجیم بیركه‌وته‌وه‌. ئینجا توند باوه‌شم پیاكرد‌و گریانه‌كه‌م ده‌رچوو. سه‌د ساڵ بوو نه‌گریابووم:

-ئالان ڕۆشت. ئالان ڕۆشت‌و ئیتر ناگه‌ڕێته‌وه‌.

نه‌مزانی‌ دایكم چۆن كه‌وت. له‌نێوان دوو ده‌ستمه‌وه‌ خزا‌و كه‌وته‌ سه‌ر زه‌وی‌. نه‌متوانی‌ فریای‌ بكه‌وم. نه‌متوانی‌ بیهێنمه‌وه‌ هۆش خۆی‌. نه‌متوانی‌ ڕقم لێی‌ بێ‌. نه‌متوانی خۆشمنه‌وێ‌و لێی خۆش نه‌بم. كتوپڕیش تووڕه‌یی‌ هێرشی‌ بۆ بردم. تووڕه‌یی‌ له‌ چۆله‌كه‌كانی‌ ئالان. چوومه‌ ناو باخه‌كه‌و به‌دوای‌ به‌ردو چه‌و گه‌ڕام. به‌ردم هه‌ڵگرت‌و گرتمه‌ دره‌خته‌كان. به‌ردم ده‌گرته‌ چۆله‌كه‌كان‌و هاوارم ده‌كرد:

-هه‌مووی‌ خه‌تای‌ ئێوه‌یه‌. هه‌مووی‌ خه‌تای‌ ئێوه‌یه‌. بۆ واز له‌ براكه‌م ناهێنن. بۆ وازی‌ لێناهێنن. بۆ وازی لێناهێنن وه‌كو من سه‌ر شۆڕ بكات‌و هه‌موو شتێك قبووڵ بكات.

28
چاوه‌ڕوانــی

دیسانه‌وه‌ وێنه‌كانی‌ ئالان له‌ ڕۆژنامه‌كان بڵاوكرانه‌وه‌. دیسانه‌وه‌ش ئه‌و وێنانه‌ له‌سه‌ر دیواره‌كان هه‌ڵواسران. وه‌كو جاره‌كه‌ی‌ تریش ئاگادارییه‌ك له‌سه‌ریان نووسرا كه‌ كوڕێكی‌ ته‌مه‌ن ئه‌وه‌نده‌، باڵا به‌رز‌و پۆشاك ئاوا‌و ئاوا ناوی‌ ئالانه‌‌و له‌ماڵ ده‌رچووه‌و نه‌گه‌ڕاوه‌ته‌وه‌. باری‌ ده‌روونی‌ نائاساییه‌. ئه‌مه‌ش ژماره‌ی‌ ته‌له‌فۆنه‌كه‌مانه‌ بۆ هه‌ر كه‌سێك زانیاریی‌ له‌باره‌وه‌ هه‌بێ‌.

سكی‌ دایكم گه‌یشته‌ كۆتایی به‌رزبوونه‌وه‌ی‌و نزیك بوو منداڵه‌كه‌ی‌ ئه‌م دنیایه‌ ببینێ. لانه‌ جارێك بۆ ئالان ده‌گریاو جارێك به‌ كورپه‌له‌كه‌ی‌ سكی دایكی ده‌وت زوو بێته‌ ده‌ره‌وه‌و ئه‌و دیارییانه‌ ببینێ‌ كه‌ بۆی‌ ئاماده‌كردوون. گوێی‌ به‌سكی‌ دایكییه‌وه‌ ده‌ناو ده‌یویست گوێ‌ له‌ قیژه‌و پێكه‌نینی‌ منداڵه‌كه‌ بێ. جاریش بووه‌ ده‌می به‌سكی دایكییه‌وه‌ ده‌نا‌و چیرۆكی ئه‌و حاجی له‌قله‌قه‌ی بۆ ده‌گێڕایه‌وه‌ كه‌ ڕۆشت‌و ئه‌و چاوه‌ڕوانه‌ وه‌كو چیرۆكی منداڵانی وڵاته‌كانی تر به‌دیارییه‌كه‌وه‌ بێته‌وه‌. دیارییه‌كه‌ش كۆرپه‌له‌یه‌كه‌ له‌ناو قوماشێكی سپی به‌ ده‌نووك هه‌ڵیگرتووه‌. دایكم گوێی له‌و قسانه‌ ده‌بوو ‌و خه‌فه‌تی په‌نگخواردووی دڵی سه‌ری به‌لای ڕاست‌و چه‌پ ده‌جووڵاند. زۆر جار ده‌گریا. زۆر جار دڵۆپه‌ فرمێسكه‌كانی به‌سه‌ر لانه‌ ده‌تكان. لانه‌ سه‌ری‌ به‌رز ده‌كرده‌وه‌و ده‌یپرسی‌:

-دایه‌ بۆچی ده‌گری‌؟ منداڵه‌كه‌ له‌سكت هاروهاجی‌ ده‌كات؟

جارێكی تر ده‌می به‌سكی‌ دایكییه‌وه‌ ده‌ناو قسه‌ی‌ بۆ منداڵه‌كه‌ ده‌كرد:

-به‌به‌ جوانه‌كه‌ خێرا وه‌ره‌ ده‌ره‌وه‌ با حاجی له‌قله‌قه‌كه‌ بتهێنێ‌و بێته‌وه‌. ئه‌گه‌ر نایه‌ی من كاغه‌زێكی بۆ ده‌نووسم.

ئینجا به‌ منداڵه‌كه‌ی ده‌وت ئێمه‌ كێین:

-ئه‌و حاجی له‌قله‌قه‌ ناوی ئالانه‌‌و برای گه‌وره‌مانه‌‌و ڕۆشتووه‌. باوكت ناوی‌ نه‌وزاده‌و دایكت ناوی‌ ئاشنایه‌. من ناوم لانه‌یه‌‌و ده‌رچووم بۆ دوو. كاكه‌شم ناوی‌ توانایه‌‌و ده‌رچووه‌ بۆ هیچ.

خۆشیی ئه‌و منداڵه‌ لانه‌ی كردبووه‌ هۆی خه‌فه‌تی هه‌موو ڕۆژێكی دایكم. ڕۆژه‌كانیش تێپه‌ڕین‌و خه‌ریك بوو منداڵه‌كه‌ به‌ زریكه‌‌و گریانه‌وه‌ دێته‌ ناو ئه‌م دنیایه‌مان.

له‌كۆتاییش منداڵه‌كه‌ هات. له‌ناو گریانی خۆی‌و دایكی هات. جیهان ده‌رگاكه‌ی بۆ منداڵه‌كه‌ كرده‌وه‌، له‌هه‌مان كاتیش قوتابخانه‌ ده‌رگاكه‌ی كردبووه‌وه‌. به‌ڵام ئه‌و ده‌رگایه‌ به‌بێ ئالان كرابووه‌وه‌.

دایكم شه‌و به‌په‌له‌ بۆ نه‌خۆشخانه‌ برا. پوورم نه‌یویست له‌گه‌ڵی بڕوات، به‌ڵام نه‌شیویست پشتمان تێبكات. ئه‌و شه‌وه‌ له‌ماڵی‌ خۆمان لای‌ لانه‌ مایه‌وه‌. من‌و باوكم به‌پێچه‌وانه‌ی ڕێنماییه‌كانی نه‌خۆشخانه‌كه‌ له‌نزیك ژووری منداڵبوون چاوه‌ڕێمان ده‌كرد. دڵمان به‌و منداڵه‌ خۆش نه‌بوو ‌و هه‌موو دوعایه‌كمان بۆ دایكی‌ بوو. له‌ژیانیشم باوكمم وا خه‌فه‌تبار نه‌بینیبوو. خه‌فه‌ت هێنده‌ی‌ بۆ هێنابوو ویستی‌ ده‌موچاوی‌ خۆیم لێ بشارێته‌وه‌. پشتم تێكرد تا ڕێگه‌ی پێبده‌م به‌ر بۆ هه‌سته‌كانی به‌ره‌ڵا بكات، ئه‌ویش ڕوویكرده‌ دیواری‌ داڵانه‌كه‌و ده‌موچاوی‌ پێوه‌ نووساند.

گوێمان له‌ هاواری‌ دایكم بوو. كه‌متر هاواری‌ ئازار، زۆرتر هاواری گریان. پاش چاوه‌ڕێكردنیش له‌جۆری‌ چاوه‌ڕێی حسابی‌ ڕۆژی قیامه‌ت كه‌ بیستبووم هه‌زاران ساڵ ده‌خایه‌نێ گوێمان له‌ قیژه‌ی منداڵه‌كه‌ بوو. منداڵه‌كه‌ قیژاندی‌و دایكم ڕزگاری‌ بوو، به‌ڵام هێشتا ده‌گریا‌و هاواری‌ ده‌كرد. به‌گریانه‌وه‌ هاوارێكی بۆ حاجی كرد، له‌گه‌ڵ قریشكه‌ی كۆرپه‌له‌كه‌ به‌گریانه‌وه‌ هاوارێكی درێژی كرد: ئالاااااان.

گوێم له‌ ده‌نگی ئافره‌تێكی خزمی خۆمان بوو به‌دزیی دایكمه‌وه‌ پێده‌كه‌نی‌و ده‌یوت ئه‌و منداڵه‌ چه‌ند ناشیرینه‌، هه‌ر ده‌ڵێی ئالانه‌ به‌ڵام ڕوومه‌ته‌كانی قوپاوترن.

وابزانم یه‌كه‌م منداڵ بووم له‌ مێژوو هێنده‌ لای ژووری منداڵبوون بمێنمه‌وه‌. فه‌ڕاشه‌كانیش ئه‌وه‌یان زانی بۆیه‌ شه‌قێكیان بۆ ماڵه‌وه‌ تێهه‌ڵدام‌و وتیان شه‌و دره‌نگه‌ بچۆره‌وه‌ ماڵ. مێردی‌ پوورم منی‌ برده‌وه‌ ماڵه‌وه‌. گه‌یشتینه‌ ماڵه‌وه‌‌و له‌ سه‌یاره‌كه‌ی‌ دابه‌زیم‌و چاوه‌ڕێی‌ كرد له‌ ده‌رگا بده‌م‌و ده‌رگام بۆ بكرێته‌وه‌‌و بچمه‌ ژووره‌وه‌. له‌ده‌رگام نه‌داو به‌یادی‌ جارانه‌وه‌ به‌سه‌ر دیواره‌كه‌ هه‌ڵگه‌ڕام‌و خۆم خسته‌ حه‌وشه‌كه‌. مێردی‌ پوورم لێیخوڕییه‌وه‌‌و پێش ده‌رچوونی‌ گوێم لێ بوو سه‌رسوڕمانی خۆی له‌ ئیشه‌كانی‌ ئه‌و خێزانه‌ سه‌یره‌ ده‌رده‌بڕێ.

ماڵه‌كه‌مان خامۆش بوو، بێده‌نگ بوو. پاش هاوار‌و گریانی دایكم‌و قریشكه‌ی منداڵه‌كه‌‌و ده‌نگی سه‌یاره‌ی مێردی پوورم له‌پڕ هه‌موو شتێك بێده‌نگ بوو.

چوومه‌ هۆڵه‌ خامۆشه‌كه‌‌و بینیم پوورم له‌سه‌ر كورسییه‌كه‌ دانیشتووه‌‌و هه‌ردوو ده‌ستی‌ خستوونه‌ته‌ سه‌ری‌ مێزه‌كه‌ی‌ به‌رده‌می‌. سه‌ری‌ له‌ناوی‌ ئه‌و دوو ده‌سته‌ی‌ ون كردبوو. نوستبوو یان بیریده‌كرده‌وه‌؟ له‌ دیمه‌نی دایكم ده‌چوو شه‌وی گڕتێبه‌ردانی ماڵی وه‌زیر.

لانه‌ له‌سه‌ر زه‌ویی‌ هۆڵه‌كه‌ نوستبوو. وه‌كو هه‌موو جارێكی تر به‌ده‌ما كه‌وتبوو؛ قاچێكی‌ درێژ كردبووه‌وه‌‌و قاچه‌كه‌ی‌ تری‌ نوشتاندبوو. دوو ده‌ستی‌ به‌ نوشتاوی بۆ پێشه‌وه‌ بردبوو. وه‌كو بۆقێك بوو مه‌له‌ی‌ ده‌كرد. لای‌ سه‌ری‌ لانه‌وه‌ ده‌فته‌ری‌ وێنه‌ بوو، قه‌ڵه‌مه‌ ڕه‌نگاوڕه‌نگه‌كانیشی له‌ ده‌وروبه‌ری په‌رشوبڵاوببوون. ده‌ستم دایه‌ ده‌فته‌ری‌ وێنه‌كه‌‌و ئه‌و وێنانه‌م بینی‌ كه‌ پیش نوستن كردبوونی‌؛ وێنه‌كانی بۆ قوتابخانه‌ كردبوو.

ده‌فته‌ری‌ وێنه‌ی‌ لانه‌ هێنده‌ی‌ تر خه‌فه‌تباری‌ كردم. بینیم وێنه‌ی‌ حاجی‌ له‌قله‌قی‌ كردووه‌ به‌پێوه‌ وه‌ستاوه‌و قاچێكی‌ نوشتاندووه‌. ده‌موچاوی‌ حاجی‌ له‌قله‌قه‌كه‌ ده‌موچاوی‌ ئالان بوو؛ ده‌موچاوێكی درێژو باریك، قژیشی‌ له‌ناوه‌ڕاست به‌ دوو لای‌ ڕاست‌و چه‌پ جیاببووه‌وه‌. وێنه‌ی‌ چه‌ند كه‌سێك به‌بچووكی‌ كرابوون؛ دیار بوو خۆی‌‌و خۆم‌و دایكمان‌و باوكمان بوون. منداڵێكی بچووكیش له‌ناو قوماشێكی سپی بوو. لانه‌ له‌ته‌نیشت ئه‌و منداڵه‌ ڕسته‌یه‌كی نووسیبوو ‌و خه‌تێكی لاری له‌و ڕسته‌یه‌وه‌ بۆ سه‌ری منداڵه‌كه‌ درێژكردبوو گوایه‌ ئه‌وه‌ قسه‌ ده‌كات: ((كاكه‌ حاجی‌ گیان خێرا وه‌ره‌وه‌. من پێش تۆ گه‌یشتم)).

به‌سووكی‌ ده‌ستم دا له‌ شانی‌ پوورم. به‌هێواشی سه‌ری‌ به‌رزكرده‌وه‌‌و وتی:

-ته‌له‌فۆنم بۆ باوكت كردو وه‌ڵامی‌ نه‌بوو.

پێم وت:

-ته‌واو بوو. كوڕ بوو یان كچ، نازانم. ته‌نها ئه‌وه‌ ده‌زانم منداڵه‌كه‌ی‌ بوو.

به‌یانی زوو له‌ماڵ ده‌رچووم. هێشتا نیو سه‌عات بۆ یه‌كه‌م وانه‌ مابوو. وتم كات ده‌به‌مه‌ سه‌رو له‌ كۆڵانێكی تره‌وه‌ ده‌ڕۆم. خۆزگه‌ش نه‌ڕۆشتمایه‌. له‌و كۆڵانه‌ وێنه‌كه‌ی كاكه‌م بینی‌ له‌گه‌ڵ ئاگادارییه‌كه‌. وێنه‌ی‌ ده‌موچاوی‌؛ ده‌موچاوێكی‌ درێژو باریك، دوو گووپی بۆ ناوه‌وه‌ قوپاو، قژی به‌لای‌ ڕاست‌و چه‌پ، زه‌رده‌خه‌نه‌یه‌كی بچووكی كه‌سێكی وڕیش. ئه‌وانه‌ی وێنه‌كه‌یان ده‌بینی‌و ئاگادارییه‌كه‌یان ده‌خوێنده‌وه‌ وایان ده‌زانی هه‌رزه‌كارێكی شێته‌‌و له‌ماڵ هه‌ڵهاتووه‌. به‌ڕقه‌وه‌ ده‌ستم دایه‌ وێنه‌كه‌‌و لێمكرده‌وه‌‌و به‌تووڕه‌ییه‌وه‌ له‌توپه‌تم كرد. دوو گه‌نج له‌پشته‌وه‌ ده‌ڕۆشتن‌و چاویان لێبوو. تێپه‌ڕین‌و بێئه‌وه‌ی‌ ئاوڕم لێبده‌نه‌وه‌ ئه‌و دوو بێئاگایه‌ گاڵته‌یان پێكردم:

-دیاره‌ پاڵێوراوی‌ حزبه‌كه‌ی‌ تره‌و له‌ هه‌ڵبژاردن مونافه‌سه‌ی ده‌كات.

كاغه‌زه‌ دڕاوه‌كه‌م هێشتا له‌ناو ده‌ست بوو. توند‌و به‌ڕقه‌وه‌ بۆ ئه‌و شوێنه‌م هه‌ڵدا كه‌ دوو گه‌نجه‌كه‌ ڕوویانتێكردبوو. هاوارم كرد به‌ڵام ئه‌وان دووركه‌وتبوون:

-حاجی له‌ئێوه‌ پیاوتره‌. له‌ئێوه‌‌و له‌ باوكتان پیاوتره‌. ئێوه‌ قبووڵی ده‌كه‌ن، ئێوه‌ هه‌موو شتێك قبووڵ ده‌كه‌ن‌و ده‌مێننه‌وه‌، به‌ڵام ئه‌و قبووڵی نه‌كرد‌و ڕۆشت.

له‌به‌ینی ددانه‌كانیشمه‌وه‌ له‌وه‌ خراپترم پێ وتن: ((بێئه‌خلاقینه‌)). ئه‌وه‌ی به‌سه‌رم هاتبوو فێریكردبووم ئه‌خلاق، یان ڕاستتر بێئه‌خلاقی، هه‌ر ئه‌وه‌ نییه‌ كه‌ دوو گه‌وره‌ی ماڵه‌كه‌مان‌و شیرین خان‌و وه‌زیره‌كه‌یان ده‌یانكرد. ئه‌وه‌ ته‌نها یه‌ك ڕه‌فتار بوو له‌ناو هه‌زاران. درۆكردن یه‌كێكه‌ له‌ بێئه‌خلاقییه‌ گه‌وره‌كان. قبووڵكردنی كاره‌ خراپه‌كان یه‌كێكی تره‌. لای من ئه‌و دوو گه‌نجه‌ هه‌رچی هه‌ڵه‌كانی كۆمه‌ڵگه‌كه‌یان پێ قبووڵ بوو، به‌وانه‌ی ناو خێزانی خۆشیان. ئالان لای من به‌ئه‌خلاقترین كه‌س بوو، زۆر له‌خۆم زیاتریش.

له‌ قوتابخانه‌ ئاگام له‌ وانه‌كان نه‌بوو. ته‌ماشای‌ ده‌رگای‌ پۆله‌كه‌م ده‌كرد‌و بیرم له‌ ڕووداوه‌كان ده‌كرده‌وه‌، ئه‌و ڕووداوانه‌ی‌ قه‌ت به‌خه‌یاڵم نه‌ده‌هات ئێمه‌ی‌ منداڵ تووشیان ببین. بیرمده‌كرده‌وه‌ ئه‌وسا ئالان له‌ پۆلێكی‌ تر داده‌نیشت‌و گوێی بۆ مامۆستا ده‌گرت یان ته‌ماشای‌ په‌نجه‌ره‌كه‌ی‌ ده‌كرد به‌ڵكو چۆله‌كه‌یه‌ك له‌ ئاسمان ببینێ‌.

وامده‌زانی‌ هێشتا ئالان له‌و پۆله‌یه‌. پاش كه‌مێكیش كه‌ زه‌نگی پشوو لێده‌درێ ده‌چمه‌ ده‌ره‌وه‌‌و ده‌یبینم. كه‌مێك قسه‌ی‌ له‌گه‌ڵ ده‌كه‌م. دوایی‌ بۆ لای هاوڕێكانم ڕاده‌كه‌م، شه‌ڕه‌شه‌قیان له‌گه‌ڵیان ده‌كه‌م‌و باسی‌ مۆبایل‌و پله‌یسته‌یشن‌و یاریی‌ تازه‌یان بۆ ده‌كه‌م.

هێشتا له‌ پۆله‌كه‌ بووم‌و وانه‌كه‌ ته‌واو نه‌ببوو. ده‌ستم كرده‌ ناو جانتاكه‌م‌و به‌دزیی مامۆستاوه‌ كردمه‌وه‌. كاغه‌زێكی‌ گه‌وره‌م ده‌رهێنا؛ كاغه‌زه‌كه‌ی ده‌فته‌ری‌ وێنه‌ی‌ لانه‌ بوو كه‌ وێنه‌ی‌ ئالان‌و خۆمانی‌ له‌سه‌ر بوو. به‌دزیی‌ لانه‌ لێمكردبووه‌وه‌. خستمه‌ سه‌ر مێزی‌ به‌رامبه‌رم. ته‌ماشام كرد‌و نووسینه‌كه‌یم خوێنده‌وه‌؛ منداڵه‌ تازه‌كه‌یه‌ به‌ حاجی ده‌ڵێ: ((كاكه‌ حاجی‌ گیان خێرا وه‌ره‌وه‌. من پێش تۆ گه‌یشتم)). ته‌ماشای وێنه‌كه‌م كرد‌و جارێكی ته‌ماشام كرده‌وه‌. ده‌ جار نووسینه‌كه‌ی سه‌ریشیم خوێنده‌وه‌.

له‌كۆتاییش كه‌ زه‌نگی پشوو لێیدا به‌قه‌ڵه‌می‌ خۆم له‌سه‌رم نووسی:

((منیش چاوه‌ڕێتم حاجی‌ گیان. وه‌ره‌وه‌! وه‌ره‌وه‌! گه‌وره‌كان نه‌گۆڕاون‌و هه‌ر درۆی خۆیان ده‌كه‌ن، به‌ڵام دوو گه‌وره‌ی ماڵه‌كه‌مان ده‌ڵێن له‌مڕۆوه‌ درۆی‌ تر ناكه‌ن. حاجی گیان وه‌ره‌وه‌. ئیتر منداڵه‌ تازه‌كه‌ وه‌كو ئێمه‌ له‌ناو درۆ گه‌وره‌ نابێ)).

رۆمانه‌ كوردی‌و ئینگلیزییه‌كانی نووسه‌ر له‌سه‌ر ئه‌مازۆن:

لینكی یه‌كه‌م هی كتێبی كاغه‌زه‌، دووه‌م هی كتێبی ئه‌لكترۆنییه‌.

A Murder in the Cretaceous Period

https://www.amazon.com/dp/9933916416

https://www.amazon.com/dp/B07GB8YFSG

The Bigs and the Littles

https://www.amazon.com/dp/9933916408

https://www.amazon.com/dp/B01N8TP9Z7

The Last Day of Sodom

https://www.amazon.com/dp/9933916432

https://www.amazon.com/dp/B07S3841TC

The Warlock of the Village

https://www.amazon.com/dp/9933916440

https://www.amazon.com/dp/B07GTRSTNL

تاوانێكی كوشتن له‌ چاخی كریتاسی

https://www.amazon.com/gp/product/1726417727

گه‌وره‌كان‌و بچووكه‌كان

https://www.amazon.com/gp/product/1726374653